Verkiezingen

Felix Rottenberg deelt cijfers uit aan lijsttrekkers

Welke lijsttrekker heeft de beste campagne gevoerd? Felix Rottenberg, Parool-columnist, maakte een selectie en deelt cijfers uit.

Jesse Klaver Beeld ANP

8,5: Jesse Klaver - GroenLinks

Jesse Klaver heeft de beste verkiezingscampagne gevoerd. Zonder blozen kandideerde de 30-jarige, betrekkelijk onervaren politicus zich voor het premierschap. Twan Huys kreeg hem in Nieuwsuur geen ­moment aan het wankelen toen hij Klaver over deze ambitie minutenlang ondervroeg.

De kracht van Klaver toont zich in de combinatie van zijn energieke houding en beheer­ste baldadigheid. Het lukt hem ook rustig te blijven - hij laat zien dat hij kan luisteren. Dat heeft hij van zijn voorganger en raadgever Bram van Ojik geleerd.

In het slot­debat gisteravond bij de NOS - de publieke omroep ­bewees dat zij als enige in staat is een waardig debat te orga­niseren - viel Klaver ietwat uit zijn rol, door te veel in de ­aanval te zijn.

8: Alexander Pechtold - D66

Alexander Pechtold is niet uit balans uit te brengen. Hij wordt ten onrechte glad genoemd: hij staat altijd paraat en spreekt zonder jargon. Pechtold heeft als geen ander de oppositie tegen Wilders geleid: alert en principieel.

Natuurlijk spelen electorale argumenten ook een rol. D66 profileert zich als de partij die antivreemdelingensentimenten de kop indrukt. Het is de partij van burgers die het goed gaat. De onderwijsagenda van D66 is royaal voor iedereen. Die wil D66 nu uitvoeren, dat heeft de hoogste prioriteit.

Pechtold wil beslist meeregeren maar vergeet dat zijn partij altijd de verkiezingen verloor als ze junior lid van een regering was.

Liveblog

In ons liveblog volgen we de verkiezingen op de voet, uiteraard met onze Amsterdamse bril op.

7: Mark Rutte - VVD

Wat was er gebeurd als de Turkse ministers pas na de Tweede Kamerverkiezingen naar Nederland waren afgereisd? Had diplomatieke wijsheid de overhand gekregen en Mark Rutte minder belang om zijn tanden te laten zien?

De premier had maar een paar minuten afgelopen zaterdag om een beslissing te nemen over de koers die hij zou varen. Dan tellen intuïtie en ervaring. Binnen een paar uur was er nationale consensus over de beslissing van de premier. De 'rel' met Turkije toont hoe onvoorspelbaar politiek is.

Rutte had de laatste ­weken glans verloren. De campagne van de VVD zigzagde, te vaak was Rutte de losse, vlotte allemansvriend - het lukte hem niet boven de partijen als premier te gloriëren. Erdogan geeft Rutte alsnog de kans de premierbonus te innen.

Lodewijk Asscher Beeld ANP

7: Lodewijk Asscher - PvdA

De PvdA heeft zichzelf geen dienst bewezen met de te laat gehouden interne lijsttrekkersverkiezing. Dat had niemand voorzien, ik ook niet.

Het abrupte, zelfverkozen vertrek van Diederik Samsom na zijn nederlaag werd door kiezers beleefd als een onverdiend ontslag. Lodewijk Asscher had in tegenstelling tot zijn concurrenten maar twee maanden de tijd uit te leggen wat de PvdA allemaal voor elkaar gekregen heeft. Bezui­nigen, hervormen en de economie uit het slop trekken is een te breed verhaal.

Er is, zo bleek, geen bonus voor de vicepremier van de tweede regeringspartij, ook al wordt Asscher door vriend en vijand geprezen voor zijn bestuurskracht.

In het verkiezingsdebat van gisteravond was hij eindelijk op stoom. Getergd en geëmotioneerd leverde hij goed weerwoord aan Wilders. Dat kan twijfelaars alsnog over de streep trekken.

6,5: Emile Roemer - SP

Roemer heeft vlak voor kerstmis een opstandje tegen zijn leiderschap onderdrukt. Hij liet zich niet ontregelen. Gesteund door partijvoorzitter Ron Meyer en vertrouwelingen uit de Tweede Kamerfractie heeft hij politieke feiten en weetjes beter dan ooit in zijn hoofd gestampt.

Zijn optredens vielen mee, maar Roemer is geen man die kan concurreren met Pechtold of Klaver, die bevlogen statements afleggen. Dé prioriteit van de SP, één nationale zorgverzekering, werd niet het grote issue in de verkiezingen.

Kritiek op de commerciële manier van werken van de zorgverzekeraars wordt door veel kiezers herkend, maar het alternatief, een bureaucratische moloch, schikt af. En dat geldt voor meerdere standpunten van de SP, waardoor ze terrein aan GroenLinks kwijtraakt.

5: Geert Wilders - PVV

De retorische talenten van Wilders zijn groot. Zijn eenzaamheid is verschrikkelijk. Urenlang zit hij op zijn mobiele telefoon ­'politieke kruiswoordpuzzels' in te tikken. Hij smeedt zinnen en slijpt aan beledigingen. Hij is zijn eigen medium. Maar de woede van Wilders is zijn achilleshiel.

OpDe Telegraaf en WNL na boycot hij de ­media. Hij springt met het 'medium Wilders' over ze heen en zegt vrijwel alle debatten af. Daarmee isoleert hij zich - dat ergert twijfelende ­kiezers. Die vinden dat hij juist nu in gesprek moet blijven: natuurlijk mag dat van hen hard, ongenuanceerd, geestig en onaan­genaam zijn.

Kiezers willen meemaken hoe de andere lijsttrekkers op Wilders reageren. Als hij serieus wordt genomen, geldt dat ook voor de kiezers die met Wilders sympathiseren. Door afwezig te zijn in de meeste debatten plaatste hij zichzelf bewust buitenspel.

Sybrand Buma Beeld ANP

7: Sybrand Buma - CDA

Sybrand Buma heeft zeven jaar geschaafd aan een nieuwe politieke koers voor het CDA. Hij verloor in 2012 met een vaag politiek profiel.

Buma komt uit een CHU-nest, waar nationalisme, gezag en godsdiensttrouw centraal stonden. Focusgroep­onderzoek het afgelopen jaar gaf Buma inzicht in het denken van kiezers uit het ommeland.

Van oudsher zijn dit kiezers die dicht bij het CDA staan: boeren, middenstanders en zelfstandigen. Mensen die respect hebben voor andere godsdiensten, maar vinden dat de uitwassen van de orthodoxe islam in Nederland te veel ruimte krijgen.

Zondag pal na 'de Turkse rel' speelde Buma hard op dit sentiment in. Hij vergat te vertellen dat het CDA vroeger ook verantwoordelijk was voor een mild minderhedenbeleid, maar hij maakte een radicale zwaai die lang resoneerde.

8: Gert-Jan Segers - ChristenUnie

De ChristenUnie is al jaren een vaste waarde in de Nederlandse politiek. Achtereenvolgende leiders als André Rouvoet, Arie Slob en nu Gert-Jan Segers zijn geduchte parlementariërs, die bij principiële debatten in de Tweede Kamer invloed uitoefenen.

Scherp, beleefd en vasthoudend was Segers bij de interpellaties en debatten over de bonnetjes­affaire en het disfunctioneren van de ministers van Justitie en Veiligheid. Segers is een gedreven man, beïnvloed door missiewerk, die een sociale maatschappijvisie heeft die ook atheïstische kiezers aanspreekt.

4: Tunahan Kuzu - Denk

De mannen van Denk hebben in de korte tijd van hun bestaan een werkwijze uitgevonden buiten de bestaande patronen. Dat is een prestatie, want de meeste afsplitsingen van Tweede Kamerfracties mislukken.

Leuk of aangenaam is het vaak niet: beschuldigingen van intimidatie kunnen ze niet weerleggen. Over banden met de Turkse regering zijn ze vaag of misleidend. Ze zijn wel een factor; wie die miskent, spreekt niet met Turkse taxichauffeurs in ­Amsterdam.

Henk Krol Beeld ANP

5: Henk Krol - 50Plus

Jan Nagel is een onbetwiste campaigner. Het radio­programma In de Rooie Haan, dat hij ­begin jaren zeventig redigeerde, was de beste propaganda­machine die een rege­ring (kabinet-Den Uyl) ooit gekend heeft.

Hij is zijn methodes blijven beproeven. Bij Pim Fortuyn, Peter R. de Vries en nu Henk Krol. Maar op het laatste nippertje mislukt het steeds.

Fortuyn begon voor zichzelf, Peter.R. de Vries durfde het niet aan en Henk Krol is geen coherent denkende man. Onbegrijpelijk was het dat de oude rot Nagel bij een kolossale verspreking van Krol nog meer in de vlek ging wrijven, waardoor een kans op een politieke doorbraak van 50Plus aanzienlijk werd verkleind.

7: Thierry Baudet - Forum ovor Democratie

Thierry Baudet heeft zich met een reeks van ­boeken, publicaties, permanente tourneetjes door een circuit van kleine zalen, stap voor stap op de kaart gezet. Hij staat voor een rechts nationalistisch programma en is een prettige gast met zelfspot in talkshows.

Zijn grootste risico is Theo Hiddema, advocaat en vooral provocateur, die - mocht het Forum twee Kamer­zetels halen - als het hem niet zint, snel voor zichzelf begint.

Zie ook: Dit was het slotdebat van de Tweede Kamerverkiezingen

Felix Rottenberg

Felix Rottenberg is programmamaker, en politiek commentator bij Het Parool. Van 1992 tot 1997 met Ruud Vreeman voorzitter van de PvdA. Voorzitter van de Wiardi Beckmanstichting.

Legde in september 2015 zijn functie als voorzitter van de PvdA-kandidatencommissie neer nadat hij partijleider Diederik Sam­som 'bedrijfsleider van het kabinet' had genoemd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden