Feestelijke receptie tijdens Sail aan boord van 'martelschip' Esmeralda

Nederlandse politici zijn uitgenodigd voor een feestelijke receptie op het Chileense zeilschip Esmeralda tijdens Sail Amsterdam. Tot ongenoegen van Chilenen in Nederland én de Amsterdamse PvdA: op het schip werden in de jaren zeventig tegenstanders van Pinochet gemarteld.

De Esmeralda, het stalen zeilschip van de Chileense marine, doet Nederland aan tijdens een zeiltocht langs buitenlandse steden. Beeld anp
De Esmeralda, het stalen zeilschip van de Chileense marine, doet Nederland aan tijdens een zeiltocht langs buitenlandse steden.Beeld anp

'Ze zetten de loop van een geweer tegen mijn hoofd en een voet in mijn rug, terwijl ze schreeuwden, sloegen en beledigden. Ze scheurden de kleren van mijn lijf en daarna zetten ze mij naakt onder een krachtige waterstraal.(...) De angst, het geschreeuw, het gehuil van de vrouwen die naast ons gevangen zaten, kunnen in deze verklaring niet tot uitdrukking worden gebracht.'

De Chileense advocaat Luis Vega Contreras vertelde in 1976 aan Amerikaanse officials wat in 1973 gebeurde aan boord van de Esmeralda, het Chileense marineschip dat vlak na de coup van legerleider Augusto Pinochet door een speciale marine-eenheid werd gebruikt om dissidenten te ondervragen.

Vega Contreras verhaalt veertien pagina's lang over de martelingen die hij moest verduren en over de mensen die hij geknield en met de armen geboeid in het ruim van de Esmeralda zag zitten.

Ander gesternte
Zo'n veertig jaar later is het Chileense marineschip, een schitterend witte barkentijn uit 1946, één van de vlaggeschepen van Sail Amsterdam. 'We moeten leren van ons verleden,' zegt Jan Driessen, woordvoerder van Sail, over de komst van het omstreden zeilschip. 'Het is een bewuste keuze geweest om het schip te verwelkomen. Het vaart nu onder een heel ander gesternte.' Over de geschiedenis van de Esmeralda als martelschip van de junta wordt door Sail in de publieksinformatie over het schip met geen woord gerept. 'Wij kijken enkel naar de nautische geschiedenis van een schip,' zegt Driessen.

De Amsterdamse PvdA voelt zich wél wat ongemakkelijk bij het gebrek aan informatie over de zwarte geschiedenis van het schip. Fractievoorzitter Marjolein Moorman stelt raadsvragen. 'We kunnen niet vrolijk aan de champagne zonder dat er erkenning is voor de historie van het schip. Het kan esthetisch een mooie boot zijn, dat betekent niet dat het ethisch door de beugel kan.'

De PvdA wil ook weten of het college van plan is aanwezig te zijn bij de officiële ontvangst op 21 augustus aan boord van de Esmeralda. De Chileense ambassade organiseert dan een feestelijke receptie, 'ter ere van Amsterdam, een stad waar democratie en vrijheid inspireren,' zo zegt de ambassade. Genodigden: Nederlandse politici, diplomaten, afgevaardigden uit de culturele sector, ondernemers en Chilenen in Nederland. Het feest lijkt bedoeld om de diplomatieke banden tussen Chili en Nederland aan te halen. Namen van genodigden wil de ambassade niet noemen en navraag in Den Haag levert niets op.

Vergeten
Maar het feest aan boord van de Esmeralda gaat sommige Nederlandse Chilenen veel te ver. Zoals Robinson Alarcon (69), die in 1973 gedwongen moest vluchten uit Chili. 'Het is een groot schandaal dat een martelschip wordt gebruikt om Chilenen en Nederlanders bijeen te brengen. De Chilenen in Nederland hebben nota bene vaak moeten vluchten voor de martelingen. Als er daadwerkelijk Nederlandse afgevaardigen naar de receptie gaan, zal de poging van de ambassade slagen om te doen vergeten wat daar aan boord is gebeurd.'

Het is Alarcon een doorn in het oog dat Chileense marineofficieren tijdens het feest aanwezig zullen zijn, terwijl de marine nooit heeft erkend dat aan boord van het schip talloze mensen werden gefolterd.

Ook de Chileense Rafael Railaf van de Nederlands-Chileense organisatie Mapuche vind de receptie zeer ongepast. 'Het schip is mooi witgeverfd, maar daaronder zit het bloed van de gevangenen.' Railaf is verder genuanceerd over de Esmeralda: 'We zijn niet tegen de komst van het schip. De jongere Chilenen in Nederland voelen de historie minder sterk, zij willen liever vergeten. Maar de Esmeralda heeft een besmet verleden. We willen de slachtoffers in elk geval herdenken.' Railaf en medestanders zullen bij het schip een bescheiden ceremonie houden.

Amnesty International, dat in 2003 nog protesteerde tegen de komst van de Esmeralda, organiseert nu geen acties, laat een woordvoerder weten: 'In Chili waait een nieuwe wind. Er worden stappen gezet om iets meer te doen aan de vervolging van mensen die misdaden hebben begaan in de tijd van Pinochet. Er is nu minder noodzaak om actie te voeren via de Esmeralda.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden