Plus

Expo Martin Scorsese in Eye is overdadig en overrompelend

De expositie over regisseur Martin Scorsese in Eye is overdadig en overrompelend - van onleesbare post-its tot rode balletschoentjes.

In Eye zijn naast beelden van Raging Bull ook de bokshandschoenen en de Everlastbroek te zien die Robert de Niro droeg in de film.Beeld Studio Hans Wilschut

"Wij drieën zijn hier, omdat we weten hoe fantastisch het voelt om de Academy Award voor beste regie te winnen," zei Francis Ford Coppola toen hij op 25 februari 2007 met George Lucas en Steven Spielberg de Oscar voor beste ­regie mocht uitreiken.

"Het was de grootste eer die ik ooit heb ontvangen," deed Spielberg een duit in het zakje.

In de zaal zat de 64-jarige Martin Scorsese, die al vijf keer eerder was genomineerd voor de Oscar voor beste regie, maar de prestigieuze prijs nog nooit had gewonnen: in 1981 voor Raging Bull, in 1989 voor The Last Temptation of Christ, in 1990 voor Goodfellas, in 2003 voor Gangs of New York en in 2005 voor The Aviator. Nu maakte hij met The Departed, toch zeker niet zijn beste film, kans op de regie-Oscar.

Het was Spielberg die de verlossende woorden sprak: "And the Oscar goes to... Martin Scorsese." Er volgde een staande ovatie, Scorsese werd gekust en gehugd.

"Thank you, thank you, maar...," zei hij vervolgens tegen zijn oude vrienden Spielberg, Lucas en Coppola, het beeldje stevig in zijn linkerhand geklemd. "Could you double check the envelope?"

Het klopte echt. Het beeldje waar hij zo lang op moest wachten, is de opvallendste afwezige in Martin Scorseses overdadige, overrompelende overzichtstentoonstelling in Eye.

Het filmmuseum kan daar overigens weinig aan doen; de Oscar ontbrak ook al toen de tentoonstelling ­begin 2013 opende in de Deutsche Kinemathek - Museum für Film und Fernsehen in Berlijn, en hij was ook niet te zien in Turijn, Gent, Parijs, Melbourne en New York.

Cate Blanchetts mosterdgele jurk
Er kon voor de reizende tentoonstelling worden geput uit Scorseses privéarchief (en die van acteur en vriend Robert De Niro en scenarist Paul Schrader). Het resultaat is een mer à boire: 600 objecten, waaronder storyboards, familiekiekjes, filmscripts, montageschema's, filmstills, setfoto's en correspondentie.

'Sommige dingen die u hier ziet, zijn letterlijk van de muur of plank bij mij thuis, in mijn kantoor of montageruimte gehaald,' staat in een statement van Scorsese bij de entree.

'Vele daarvan zijn heel, heel persoonlijk. Dingen uit de woning van mijn moeder en vader. Foto's die daar hingen. Ik hoop dat u door al deze objecten, deze voor mij zo persoonlijke herinneringen, een beetje een indruk krijgt van mijn levenslange hartstocht voor de cinema, en wat films maken voor mij betekent.'

Geen Oscar dus, wel de Gouden Palm die Scorsese in 1976 op het festival van Cannes won met Taxi driver, misschien wel zijn beste film, én de Gouden Plaat die hij kreeg nadat er in juli 1978 50.000 exemplaren waren verkocht van The Last Waltz, het album bij zijn legendarische documentairefilm over het afscheidsconcert van de Canadees-Amerikaanse rockband The Band.

De originele rode balletschoentjes, die Scorsese ooit kreeg van zijn vriend en collega Michael Powell, regisseur van de klassieke Britse dansfilm The Red Shoes (1948), zijn te zien, net als de bokshandschoenen en de Everlastbroek die Robert De Niro droeg in Raging Bull, en de mosterdgele jurk die Cate Blanchett droeg toen ze Katharine Hepburn speelde in The Aviator.

Ronde houten eettafel
De originele storyboards uit Taxi Driver liggen in een vitrine, net als het filmdagboek dat de cinefiele Scorsese een tijdlang bijhield als hij filmklassiekers had bekeken in zijn privébioscoop (drie films op een dag was geen uitzondering).

Scorseses exemplaar van Herbert Asbury's roman The Gangs of New York ligt er - uit de bovenkant steken tientallen post-its met handgeschreven, onleesbare aantekeningen.

Het script van Pim de la Parra's soloregie­debuut Obses­sions (Bezeten - Het gat in de muur) werd voor de gelegenheid uit de Eyearchieven opgediept.

Toen Scorsese eind jaren zestig - hij stond nog helemaal aan het begin van zijn carrière - enige tijd in Amsterdam verbleef, las hij het na op verzoek van De La Parra, die destijds met Wim Verstappen al wel enige bekendheid genoot.

'If Nils has been living in Amsterdam so long, he must be acquainted with the Begijnhof. If not, why isn't he? Isn't he Dutch or what?' noteerde Scorsese met ferme hanenpoten.

Er is ook plek ingeruimd voor het prachtige, storyboard van de beginscène van The Eternal City, een (nooit gerealiseerde) spektakelfilm in cinemascope - met de hand getekend en ingekleurd door de 11-jarige Marty.

Ook de houten eettafel van zijn ouders, te zien in Scorseses familie­documentaire Italianamerican uit 1974, werd verscheept.

Klassiekers
Alle prullaria en parafernalia zijn onderverdeeld in (meermaals overlappende) thema's, zoals New York en eenzame helden, ­familie, broers en mannen en vrouwen, en cinefiel, montage en camera.

Ze krijgen context door een groot aantal zorgvuldig gekozen filmfragmenten, die in de halfverduisterde zalen worden vertoond op schermen en monitoren in alle vormen en maten. Ze zijn niet alleen afkomstig uit Scorseses klassiekers, maar ook uit zijn documentaires, muziekfilms en vroege, minder bekende (kort)films.

Op een kleine monitor is ook een twintig seconden ­durend fragment uit de Mélièsfilm Les Quatre Cents Farces du Diable (1906) te zien. Het komt uit de collectie van Eye en is door Scorsese verwerkt in Hugo, zijn met vijf Oscars onderscheiden hommage aan filmpionier Georges Méliès.

De voor beste regie én beste film genomineerde Scorsese greep zelf overigens opnieuw mis; hij heeft nog altijd maar één Oscar. Misschien dat ie daarom nog bij hem thuis staat.

Lees ook: Eind jaren 60 was Martin Scorsese wél in Amsterdam

Martin Scorsese - The Exhibition. Tot en met 3/9 in Eye. Bij de expositie presenteert Eye een uitgebreid filmprogramma met ruim vijftig films, zowel van Scorsese zelf als door hem uit de collecties van Eye en zijn eigen Film Foundation gekozen films.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden