Experiment Nieuwmarkt: Amsterdammers meten fijnstof na vuurwerk zelf

Amsterdammers meten zondagnacht hoeveel fijnstof door de lucht zwermt als gevolg van het vuurwerk, bovenop de Waag bijvoorbeeld. Aan de Nieuwmarkt wordt blind gerekend op een uitslaande grafiek.

Amsterdammers gaan het RIVM helpen door het fijnstofgehalte te meten. Beeld anp

Uit de weersverwachting blijkt al dat de gevolgen voor de luchtwegen dit jaar meevallen. Er wordt wind verwacht en wat regen, die een deel van de fijnstof­lawine die op de stad neerdaalt snel afvoert. Maar hoe groot is eigenlijk die extra uitstoot door het vuurwerk? En hoe lang blijft het fijnstof hangen?

Dat probeert het RIVM vannacht aan de weet te komen met hulp van lekenonderzoekers. Zo'n zeventig huishoudens, waarvan vijf in Amsterdam, hebben een meetinstrument opgehangen dat continu het fijnstofgehalte in de lucht meet. Citizen science heet dat.

De laatste jaren zijn relatief goedkope meet­instrumenten op de markt gekomen waarmee burgers zelf aan de slag kunnen. "Ze zijn niet zo goed als onze meetapparatuur en die van de GGD," zegt Joost Wesseling van het RIVM. "Maar de vraag is nu: wat kunnen we er wél mee?"

Want de officiële metingen hebben ook hun beperkingen. "Nu hebben we één log en duur apparaat met een nauwkeurige meting op één plek. Voor hetzelfde geld hebben we straks misschien duizenden apparaatjes bij mensen thuis die weliswaar slechter meten, maar met wat wiskundige berekeningen toch een secuurder beeld geven voor een heel gebied."

Testcase
Daar komt bij dat het RIVM wel weet dat burgers toch niet te houden zijn, uit wantrouwen over de metingen en berekeningen van de autoriteiten bijvoorbeeld. Of gewoon omdat ze van hun eigen huis en tuin willen weten hoe vies de lucht daar is. "Daar kunnen wij ons voordeel mee doen."

Dat het vuurwerk een grote fijnstofpiek geeft, is wel bekend. Uit de GGD-metingen blijkt dat het vuurwerk op de Stadhouderskade vorig jaar zorgde voor een vertienvoudiging van het fijnstofgehalte, die pas in de loop van de nieuwjaarsnacht wegebde.

"Deze apparaatjes zijn niet zozeer geschikt om de precieze concentratie te registreren, meer om de toename te laten zien. Dat wordt dan ook de testcase: hoe goed reageren ze op de snelle verandering? Ik kan me voorstellen dat gemeenten daarmee bijvoorbeeld de gevolgen van vuurwerkvrije zones gaan onderzoeken."

Bij de Waag Society stimuleren ze Amsterdammers al langer om zelf dit soort metingen te doen. Zo hebben bewoners langs de drukke ­Valkenburgerstraat via het Smart Citizens Lab onderzocht hoe het drukke verkeer naar de IJ-tunnel de luchtkwaliteit verslechtert.

Dat zorgt voor empowerment, volgens de Waag Society. "Dat past bij ons. We proberen te laten zien dat technologie en innovatie niet zo eng en gesloten zijn als het lijkt. We proberen het open en transparant te maken," zegt Gijs Boerwinkel, die de sensor op de Waag gehangen heeft. ­"Meten is leuk. En je kunt het zelf."

Goedkopere techniek
De benodigde techniek wordt steeds goedkoper met des te meer mogelijkheden voor burgers. Ze leren daarvan, legt Boerwinkel uit, en kunnen op een gelijkwaardig niveau met experts in discussie.

"Bewoners stellen ook heel andere vragen: is de vervuiling minder op de bovenste verdiepingen? Maakt het verschil of ik in de voortuin of de achtertuin ga zitten? Daarmee geven we ze ook een duidelijk handelingsperspectief. Wat kunnen ze zelf doen tegen vieze lucht?"

Van de metingen in de nieuwjaarsnacht verwacht Boerwinkel dan ook vooral dat ze voor bewustwording zorgen. Een enorme piek om middernacht is een zekerheidje. En al helemaal op de Nieuwmarkt, waar dan de duizendklappers uitgerold worden. "Best wel een interessante plek voor dit experiment," lacht Boerwinkel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden