PlusInterview

Ex-topman AFS: ‘Het had nooit zo fout mogen gaan op Schiphol’

Er was brand en kortsluiting en toen stond Schiphol uren stil. Die kerosinechaos had niet mogelijk mogen zijn, zegt ex-topman Klaas Winters van Aircraft Fuel Supply (AFS). ‘Er is geen ervaring meer aanwezig.’

Beeld EPA

“AFS is een vitale organisatie in Nederland. We hebben woensdag gezien wat de gevolgen zijn als het misgaat De reputatieschade voor Schiphol en de bv Nederland is enorm.”

Klaas Winters weet waarover hij praat. 24 jaar werkte hij bij Aircraft Fuel Supply (AFS), het bedrijf dat op Schiphol als enige vliegtuigbrandstof verwerkt. De laatste dertien jaar was hij de topman, tot hij in 2015 opstapte. In die tijd zette hij met oliebedrijven en opslagterminals in de Amsterdamse haven een veiligheidsverbond op om grote rampen te voorkomen, dat later landelijk wordt uitgebreid.

Raadsel

Inmiddels is Winters zelfstandig adviseur op het gebied van vliegtuigbrandstof en veiligheid. “Zo te merken is die ervaring bij AFS niet meer aanwezig. Het is mij in ieder geval nooit gelukt zo in het nieuws te komen in de kwarteeuw dat ik er heb gewerkt.”

Wat woensdag bij AFS is gebeurd, werd gisteren in grote lijnen duidelijk. Hoe het kon gebeuren – en het vervolgens negen uur duurde om het kerosine-infarct op te lossen – is Winters een raadsel.

Om 12.47 uur woensdagmiddag komt bij de brandweer alarm binnen: een brandmelding bij AFS op het Jetplein, het enorme tankpark van AFS Schiphol Zuidoost. Geen automatisch brandalarm, zoals wel vaker voorkomt, maar iemand heeft een van de handbrandmelders ingedrukt. Winters: “In dat geval komt de brandweer onmiddellijk.”

Die vindt volgens een woordvoerder ter plekke geen vuur, maar wel rook. De brand is blijkbaar al gedoofd. Wat er is gebeurd, houdt ze in het midden. “Maar de gevolgen daarvan kunt u raden.”

Het ontbreken van vuur wijst op forse kortsluiting, ook omdat direct het elektrisch voedingssysteem van AFS ‘uit veiligheidsoverwegingen en volgens protocol’ wordt uitgeschakeld. “Dat gebeurt altijd na een handmatige brandmelding,” zegt Winters. Zo wordt voorkomen dat kerosine naar een mogelijke brandhaard wordt gepompt. “Als er dan vliegtuigen staan te tanken, zal dat niet meer lukken. Tankwagens worden gevuld uit hetzelfde systeem. Dat gaat bij een dergelijke storing ook niet.”

De oorzaak van de stroomklap is onduidelijk. Liander meldt desgevraagd geen storing op Schiphol te hebben geregistreerd. Ook Winters begrijpt het niet. “Het kan eigenlijk alleen een stommiteit zijn geweest. Menselijke fouten komen statistisch gezien regelmatig voor. Maar het systeem is ontworpen om zulke fouten te voorkomen en als ze zich voordoen, de gevolgen te beperken.”

Ellenlange herstel

Even onbegrijpelijk noemt Winters het ellenlange herstel. “Als je weet wat de oorzaak is, kan je die isoleren en de installatie deels opstarten. Het systeem is een aantal jaren geleden zo ontworpen dat we op vier onafhankelijk van elkaar werkende manieren kunnen opereren. Zelfs als de controlekamer niet gebruikt kan worden, zijn er twee back-ups.”

Zo zijn er 18 brandstofpompen, die zo zijn geplaatst dat ze onafhankelijk van elkaar kunnen werken. “Die kan je desnoods met vier of vijf man handmatig starten. En de afsluiter van een tank kan je met enige moeite opendraaien met de hand. Met de inhoud van één tank kan je op Schiphol een dag voort. Het enige dat ik kan bedenken, is dat geen van de pompen stroom kon krijgen, maar ik kan me niet voorstellen hoe dat bij 18 pompen mogelijk is. Het hele systeem is juist zo ontworpen dat dat niet mis kan gaan.”

“In de tijd dat ik er directeur was, waren er ook wel problemen. Als die te lang duurden, gingen we desnoods op de hand draaien. Dan kan je binnen het uur weer aan de slag. Het probleem los je dan in de nacht op, als het rustiger is. We realiseerden ons donders goed dat er per dag 200.000 reizigers afhankelijk zijn van wat we doen.”

Hoewel hij er nu vier jaar niet meer in loondienst werkt, doet alle ophef hem pijn. “We stonden te boek als betrouwbare partner, ook toen ik als ceo rondliep. Je moet dat ook zijn. Je wilt niet dat er problemen ontstaan met vliegtuigbrandstof.”

Groeisprongen

Onder Winters maakte AFS grote groeisprongen van Schiphol mee. De oud-directeur spreekt tegen dat het kerosinesysteem met de pijlsnelle groei van de luchthaven uit zijn jasje is gegroeid. “Schiphol kan op papier nog verdubbelen zonder dat er problemen met het brandstofsysteem ontstaan.”

Ook de kritiek op het feit dat AFS de enige brandstofleverancier op Schiphol is, noemt hij onzin. “Er is geen ruimte om een tweede tankpark te installeren of meer leidingen te leggen.”

Schiphol laat weten de storing door een onafhankelijk onderzoeker te laten natrekken en wil daarom niet ingaan op de oorzaak. Dat geldt ook voor KLM, dat 14 procent van de aandelen in AFS bezit. Het bedrijf zelf is niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden