Plus

Ex-drugshandelaar Ronald van Essen: 'Wraak is mijn motief'

Na een mislukte liquidatie belandde xtc-handelaar Ronald van Essen in een rolstoel. Hij is vastbesloten te bewijzen dat Willem Endstra, van wie hij tientallen miljoenen tegoed zegt te hebben, de opdracht gaf. Het Holleederproces zet zijn zaak in beweging.

Ronald van Essen: 'Holleeder liet Endstra niet los. En hij hield mij op afstand' Beeld Ronald van Essen

"Sorry voor mijn rookgedrag." Vanuit zijn rolstoel grijpen de vingers van Ronald van Essen onophoudelijk naar zijn aansteker en een metalen doosje met sigaretten. Een fors litteken op zijn hoofd herinnert aan de kogel die zich met kerst 1999 door zijn hersenen boorde. Sindsdien is hij gekluisterd aan een rolstoel.

De aanslag maakte hem afhankelijk van de zorg van anderen. 'Zwaar klote' noemt hij dat. Net als dat hij dag in dag uit in dit 'kleine rothok' in een verzorgingshuis zit en dat zijn geheugen en spraakvermogen zijn aangetast. Het is niet te vergelijken met zijn vroegere leven.

Drugshandelaar Ronald van Essen leefde een leven van dikke auto's, luxereizen en een villa met zwembad in Marbella. Rotterdammer Ton van D. had hem eind jaren tachtig gevraagd: 'Wil je een miljard verdienen?' Daarvoor moesten ze wel eerst iemand vrijkopen. Het was de Belgische arts Danny Leclere, die als eerste wist hoe je xtc moest produceren. "Ze noemden hem daarom ook wel doctor Love."

Kroketje bij Febo
Heel Engeland feestte op de pillen van Van Essen en Van D. Zijn geld verborg Van Essen in het begin bij iemand in een woonwagenkamp in Amsterdam. "Totdat die kerel klaagde dat hij over de zakken geld heen moest springen om bij zijn bed te komen."

In 1984 leerde Van Essen ene Willem Endstra kennen. En die had slimme ideeën voor het overvloedige drugsgeld. Een van zijn problemen was dat Van Essen veel uitbetaald kreeg in ponden, die lastig waren om te wisselen in guldens. Daar had Endstra een oplossing voor, vertelt Van Essen. "Hij kocht er bootjes van." In het Britse Poole kochten ze met de drugsponden speedboten. Die lieten ze naar Nederland varen. "En daar werden ze weer verkocht. In guldens."

Via Endstra investeerde Van Essen in vastgoed, zegt hij. "Soms had ik wat huizen in Amsterdam gezien die te koop stonden. Dan reden we daar langs en noteerde Endstra de panden. Na afloop aten we altijd een kroketje bij de Febo op het Stadionplein. Als ik dan even later weer langskwam, had Endstra die panden ook gekocht. Zo ging ik hem steeds meer vertrouwen."

Geld bracht hij per rolkoffer naar het kantoor van Endstra aan de Apollolaan 109, zegt Van Essen. Als hij op kantoor was, bracht zus Astrid Endstra de boekhouding binnen. "Die zat in een bruine tas." Dan besprak hij met Willem Endstra en diens broer Haico in welke projecten zijn geld was gestoken. Volgens Van Essen ging het om minstens 50 miljoen gulden.

'De wielklem'
Van Essen raakte in de loop der jaren goed bevriend met Willem Endstra. Hij woonde naast diens moeder aan de Minervalaan. Zijn kinderen pasten op bij die van Willem en ze gingen samen op vakantie. Nadat Van Essen in 1992 was veroordeeld, kwam de vastgoedhandelaar regelmatig bij hem op bezoek in de gevangenis. "Hij zei altijd: alles komt goed."

Maar toen de xtc-handelaar in 1999 met proefverlof ging, merkte hij dat Endstra van houding was veranderd. Van Essen ging onder toezicht van de reclassering werken in de Seaport Marina, de door Endstra ontwikkelde jachthaven in IJmuiden. Ironisch genoeg had Van Essen daar naar eigen zeggen ook drugsgeld in zitten. Het was resocialisatie in zijn eigen witwasproject.

In die haven kwam Van Essen zijn vriend Endstra regelmatig tegen. Alleen liet die zich nu vergezellen door Willem Holleeder. "Ik noemde hem de wielklem," zegt Van Essen. "Holleeder liet Endstra niet los. En hij hield mij op afstand."

Om te kunnen leven had Endstra hem wat contant geld toegestopt en een Mercedes 180E. Maar Van Essen wilde meer. Hij had plannen zich terug te trekken uit het milieu en in Spanje te gaan wonen. Dus sloot hij met Endstra een overeenkomst om een deel van zijn investering uitbetaald te krijgen, zegt hij. Die 10 miljoen gulden zou hij op 7 januari 2000 uitbetaald krijgen.

Na een maand uit coma
Het kwam niet goed, zoals Endstra altijd beweerde. Van Essen stapte met kerst 1999 in zijn auto, die voor zijn huis stond geparkeerd, toen hij plotseling een windvlaag voelde. De achterdeur was opengetrokken. Toen hij achterom keek, zag hij een man. Daarna werd het zwart voor zijn ogen. Zijn zoon trof hem aan in de auto, met een gat in zijn hoofd, badend in het bloed. Niemand hield er rekening mee dat Van Essen levend het ziekenhuis zou halen en een maand later uit een coma zou ontwaken.

Elk jaar kreeg Van Essen meer door de kogel verdrongen herinneringen terug. En elk jaar groeide zijn hang naar vergelding. Hij wil zijn geld terug. De problemen met de fiscus die hij daardoor ongetwijfeld zal krijgen, neemt hij voor lief. En hij wil de opdrachtgever van zijn liquidatie veroordeeld zien. Volgens hem had niemand anders een motief dan zijn ex-boezemvriend, de in mei 2004 zelf geliquideerde Willem Endstra.

Boekhouding verdwenen
Om allereerst te bewijzen dat hij tientallen miljoenen naar de Apollolaan heeft gebracht, wil Van Essen via een voorlopig getuigenverhoor belangrijke getuigen horen, zoals de broers en zussen van Willem Endstra. De rechtbank wees een verzoek tot zo'n verhoor onder ede vorig jaar af. In juli volgt het hoger beroep. Van Essen volgt het moordproces van Willem Holleeder op de voet. Hij heeft stille hoop dat het ook zijn zaak in beweging zet (zie onderste kader).

Tal van vragen houden Van Essen bezig. Waarom heeft Endstra hem nooit de beloofde 10 miljoen gulden uitbetaald, toen hij de aanslag had overleefd? Waarom was daarna plots de boekhouding van zijn investeringen verdwenen?

En dan is er nog een verklaring van Arnold Endstra, de neef van de vermoorde vastgoedbaas, die in 2005 bij de politie toegaf dat zijn oom liquidaties financierde. Waarom vraagt de politie hem niet of Endstra ook de aanslag op hém had betaald?

Ronald van Essen wil antwoorden. Die vurige wens zorgt ervoor dat hij verder wil leven, ondanks zijn beperkingen. Als hij weer een sigaret heeft opgestoken, zegt hij: "Wraak. Dat is mijn motief."

10.000.000

Drugshandelaar Ronald van Essen zou volgens een akkoord met Willem Endstra 10 miljoen euro terugkrijgen van zijn 'investeringen'.

'Volkomen nonsens'
Dat Willem Endstra achter de liquidatie zat van Ronald van Essen is 'een broodjeaapverhaal', zegt Hans Koets, advocaat van de familie Endstra. Dat ook Peter R. de Vries dat heeft gehoord, daar kan hij niets mee. "Ook die heeft het van horen zeggen."

De vraag of Van Essen geld tegoed heeft van Willem Endstra, wil Koets vanwege de lopende procedures niet beantwoorden. "Zolang als deze zaak onder de rechter is, geeft de familie geen commentaar." De betrokkenheid van Astrid en Haico Endstra bij Van Essens vastgoedportefeuille noemt Koets 'volkomen nonsens'.

Mislukte aanslag
In het Holleederproces is de moordpoging op Van Essen al meerdere keren aan bod gekomen. De aanslag op tweede kerstdag 1999 zorgde voor onrust in de onderwereld. Veel criminelen vroegen zich af of onderwereldbankier Endstra wel wilde uitbetalen als het erop aankwam.

Van Essen ziet zich gesteund door verschillende verklaringen in het mega­proces. Bij de start in februari bevestigde Holleeder al dat Van Essen miljoenen bij Endstra had geïnvesteerd.

Dat bevestigde vorige week ook misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Volgens hem wist de politie dat Endstra moordaanslagen liet plegen. Cor van Hout had hem van tevoren gewaarschuwd dat de 'tientallen miljoenen' een motief waren om Van Essen om te brengen. Holleeder zou hem hebben verteld dat Endstra achter de aanslag in 1999 zat.

Bekijk hier de stand van zaken in het Holleeder-proces

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden