PlusKlapstoel

Eveline Crone: 'Als scholier haalde ik zesjes'

Eveline Crone (1975) is hoogleraar neurocognitieve ontwikkelingspsychologie. Haar bestseller Het Puberende Brein kwam deze week in herziene versie uit.

Eveline CroneBeeld Harmen de Jong

Schiedam

"Daar heb ik gewoond tot mijn zestiende, daarna verlangde ik naar een stad met meer levendigheid en vertrok ik naar Amsterdam. Het grappige is dat ik Leiden, waar ik nu woon, nu erg vind lijken op Schiedam. En ik vind het er heel fijn om te wonen. Ook Rotterdam vind ik nu een leuke stad, terwijl ik er destijds niets van moest hebben. Je moet soms even weg, om het later te waarderen."

Vader

"Mijn vader is op mijn vijfde overleden. Hij was advocaat, 46 toen hij stierf. Als kind was ik er niet zo mee bezig, pas later merkte ik dat het jammer was hem niet om me heen te hebben, vooral op belangrijke momenten als mijn afstuderen of bij grote beslissingen. Ze zeggen wel dat ik op hem lijk."

"Ik ben wat losser en ongeorganiseerder dan mijn zus en moeder. We waren een echt vrouwengezin. We hebben een hechte band. Mijn moeder was kinderarts en heeft het heel goed gedaan alleen. Nu ik zelf moeder ben, zie ik pas hoe zwaar dat moet zijn geweest."

Jonge prof

"Juist vanwege de vroege benoeming - op mijn 33ste - vind ik het wel spannend of ik het leuk zal blijven vinden. Ik was als scholier geen uitblinker, haalde zesjes en zevens. Pas toen ik psychologie ging studeren en echt gegrepen werd door het onderwerp, werd ik enthousiast."

"Als anderen zeiden dat je bepaalde hoofdstukken kon overslaan omdat het niet nodig was voor een tentamen, dacht ik echt: waarom zou je dat doen?! Het is zo interessant allemaal. ­Iedereen wil toch psycholoog zijn? Het is zo ­interessant hoe mensen denken."

Het Puberende Brein

"Tien jaar geleden kwam het boek uit. Ik twijfelde destijds of het een goed idee was om een boek te schrijven voor een groot publiek. Het gebeurde nog niet veel dat wetenschappers daarvoor schreven. Ik dacht dat het mooi zou zijn als het twee weken in de boekhandels zou liggen, maar het bleek een best­seller. En doordat ik mijn werk kon uitleggen, ging ik het zelf ook beter begrijpen."

"De nieuwe versie was een goede manier om stil te staan bij hoe de wereld van jongeren is veranderd. Sociale media stonden er nog niet in. Ik ben zelf ook anders naar de adolescentie gaan kijken. Ik focus nu minder op alleen de ­risico's, maar zie de kansen. Pubers zijn bij­voorbeeld erg begaan met de wereld. Het is ­zeker niet alleen een lastige fase met moeilijk gedrag."

Puberdochter

"Sinds mei is ze 10. Leuk hoor, al die klassieke uitspraken als: 'Ooo, niemand begrijpt me.' Ik vind het superkomisch om haar dat te horen zeggen. Ik moet er natuurlijk mee oppassen, want het is voor haar niet leuk als ik haar zit te observeren en erom moet lachen. Ik denk ook niet dat ik een betere puberouder word dan ­anderen. Waarschijnlijk zelfs slechter, want ik neem alles met een korreltje zout."

"Ik had haar een smartphone beloofd als ze 10 was, maar daar heb ik een beetje spijt van. De groepsapps zijn zo ontzettend aanwezig. Dat vindt ze zelf ook, maar eenmaal in die groepjes, kun je bijna niet meer terug. Ze wil nu ook op Instagram, maar daar vind ik haar te jong voor. Ik zit zelf ook bewust niet op sociale media, omdat ik denk dat ik daaraan verslaafd zou raken."

Workaholic

"Ik houd ontzettend van mijn werk. Ik heb er ook altijd zin in. Zelfs als ik terugkom van de bioscoop met mijn man wil ik 's avonds nog mijn e-mail checken. Dat vindt hij dan niet zo leuk, maar ik wil het zo graag. Ik heb ook geluk dat ik zo van mijn werk houd. En als ik er niet meer van geniet, ga ik iets anders doen."

Publish or perish

"In de wetenschap heb je altijd competitie en samenwerking. Ook bij belangrijke ontdekkingen in het verleden waren er altijd twee of drie onderzoeksgroepen die met hetzelfde bezig ­waren en een race tegen de klok hadden om als eerste met resultaten te komen. Maar de competitie is inmiddels doorgeslagen."

"Het gaat ten koste van onderzoek en van samenwerking. Ik voel de publicatiedruk gelukkig minder, want wij hebben zo veel resultaten te publiceren dat ik soms juist minder zou willen publiceren. We zitten nou eenmaal op een onderwerp waar we veel ontdekkingen doen."

Californië

"Met een beetje angst voor eenzaamheid ging ik op mijn 28ste naar Davis, Californië. Ik had tijdens mijn master een jaar in Pittsburgh gestudeerd en me toen erg alleen gevoeld. Maar als gepromoveerde onderzoeker was het heel anders. Ik wist waar ik voor kwam en waarom ik het ging doen. Daar heb ik geleerd hoe je het brein in kaart kunt brengen. Ik ga heel vaak ­terug."

"We zijn deze zomer met het hele gezin ­gegaan, we hebben een roadtrip gemaakt. Mijn zoon (5) en dochter vonden het geweldig om in hotels slapen. Tegelijkertijd heb ik daar een grote aanvraag geschreven voor een samen­werking met UCLA. Ik houd van de universiteit Leiden maar ik ben ook wars van muren en stadsgrenzen, dus ik ga graag samenwerking aan met universiteiten in andere landen."

Scanner

"De mri-scan is belangrijk voor mijn werk. De scanner laat ons dingen zien die we niet via ­vragenlijsten kunnen ontdekken. Volwassenen houden er niet van, maar kinderen vinden het een soort ruimteschipervaring. Claustrofobie is iets wat je pas op latere leeftijd ontwikkelt, want kinderen kruipen juist graag in kleine ruimtes."

Athena's Angels

"Mijn collega-hoogleraren Ineke Sluiter, Judi Mesman, Naomi Ellemers en ik kwamen al vaker bij elkaar en we hadden het dan over de po­sitie van vrouwen in de wetenschap. We benaderen het onderwerp positief. We doen ludieke acties, maar we stellen ook zaken als ongelijke betaling en seksisme aan de orde. Zo maakten we filmpjes met vijf mannelijke topwetenschappers - onder wie Robbert Dijkgraaf en Alexander Rinnooy Kan - over hun wensen voor hun dochters die in de wetenschap zitten."

"We vinden het doodzonde dat de wetenschap zo veel vrouwelijk talent kwijtraakt. Hoe veranderen we dat? Ik denk dat het deels zit in de vooroordelen die we hebben. Dat vrouwen niet ambitieus zouden zijn. Ik had ook een keer een sollicitant die zei dat ze graag vijf dagen wilde werken, en ik vroeg haar waarom ze niet een dag voor zichzelf wilde. Waarom deed ik dat? Ik werk zelf ook vijf dagen."

"Zelf heb ik gelukkig weinig tegenwerking ­gehad of seksisme meegemaakt. Ik kan in elk geval geen voorbeelden noemen. Ik zou jonge vrouwen vooral ad­viseren op hun eigen kompas te varen. Ga jezelf niet vergelijken met anderen, want je vergelijkt jezelf altijd alleen met de 5 procent die het beter doet."

Sexting

"De nieuwe vorm van risicogedrag. Er wordt ­gezegd dat de jeugd van tegenwoordig braver is, omdat ze later drinken en later met seks beginnen dan 20 jaar geleden. Maar risicogedrag uit zich nu op andere manieren. Ik vind het niet slecht, ik begrijp dat jongeren zo met elkaar communiceren."

"Sociale media zijn hun wereld. Ik vind het erg als mensen jongeren die iets ­online zetten, dom vinden. Het is voor hen spannend en leuk. En het is niet de bedoeling dat het wordt rondgestuurd. Alles wat met internet en sociale media te maken heeft, vinden we ingewikkeld."

"Maar toen lsd op de markt kwam, waren daar ook geen regels voor en zeg je niet achteraf: wat dom dat je dat bent gaan gebruiken. Jongeren doen nou eenmaal dingen om de wereld te ontdekken. Als ze dat niet ­zouden doen, zouden ze ook niet met nieuwe ideeën komen, want dat doen pubers."

Pesten

"We ontdekten een paar jaar geleden dat de effecten van pesten, van buitensluiting en als je niemand van je eigen leeftijd hebt om op terug te vallen, blijvende littekens achterlaat in de hersenen."

"Van veel pubergedrag denk ik 'dat hoort erbij', maar van pesten vind ik dat we het de wereld uit moeten helpen, omdat het zo veel schade aanricht. Hoe dat moet? Laat leeftijdsgenoten zeggen hoe erg het is, influencers voor mijn part. Dat heeft meer invloed dan een leraar die zegt: pesten mag niet."

Kostwinner

"Jarenlang was mijn man kostwinner, toen hij nog in het bedrijfsleven werkte. Daardoor kon ik lang studeren en reizen. Toen hij overstapte naar het onderwijs, kon ik harder werken. Ik zou het ingewikkeld vinden alles fiftyfifty te doen."

Spinoza

"De Spinozapremie. Fantastisch, vooral de ­erkenning die het met zich meebrengt. Het geldbedrag - 2,5 miljoen euro - is ook fijn, te ­besteden aan innovatieve wetenschap. Mijn ­buren zeiden nog: 'Ga je nu groter wonen?' maar het geld is niet voor mij persoonlijk ­bedoeld. Toen ik het hoorde, had ik zo veel ideeën tegelijk dat het bijna verlammend werkte."

"In dezelfde periode waren ook de lerarenprotesten - mijn man is basisschoolleraar - waardoor ik er een moeilijk gevoel bij kreeg. Het voelde tegenstrijdig: ik kreeg geld en mag het uitgeven aan jeugd, terwijl mensen die zo belangrijk zijn voor jeugd, hard protesteren voor iets meer salaris. Ik heb daarom besloten eerst een project te doen waar de samenleving iets aan heeft. Dat wordt kijkinjebrein.nl, een online platform voor jongeren."

Anne Fleur Dekker

"Kun je me even helpen? Dit is nou een voorbeeld waarom ik wel op Facebook en Twitter zou moeten zitten. Ik hoop altijd dat ik een ­wetenschapper ben die in de wereld staat, maar dit geeft aan dat ik dat niet ben."

Het puberende brein is sinds gisteren in herziene versie te koop. Crone is ook ambassadeur van het Weekend van de Wetenschap op 6 en 7 oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden