PlusTen Slotte

Evelien Gans (1951-2018): Altijd onder druk van beladen geschiedenis

'Ik maak zelf uit wie ik ben,' zei historica Evelien Gans begin dit jaar in Vrij Nederland. 'Het belangrijkste stuk van mijn Joodse identiteit bestaat uit mijn familiegeschiedenis en de Joodse geschiedenis en cultuur in het algemeen: micro en macro. En als ik zes jaar eerder was geboren, was ik vergast. Overigens ben ik niet alleen Joods, maar ook vrouw, links en historica.'

Evelien GansBeeld Ernst Coppejans

Gans overleed vrijdag. Ze leed al een half jaar aan een depressie. De historica groeide op in een geassimileerd Joods gezin. Ze kwam halverwege de jaren tachtig met een omweg uit bij de bestudering van het Jodendom.

Gans ging na de middelbare school geschiedenis studeren aan de Universiteit van Amsterdam, maar stopte voortijdig. Ze werd actief in de kraakbeweging (en gearresteerd tijdens de Nieuwmarktrellen in 1975), werkte in een opvanghuis voor mishandelde meiden en gaf les als docent dramatische vorming.

Toen Gans merkte dat ze nog veel bezig was met de oorlog en haar Joodse achtergrond hervatte ze haar studie. Onderwerp van haar onderzoek werd de ingewikkelde verhouding tussen Joden en niet-Joden.

In 1994 deed ze veel stof opwaaien met haar boek Gojse nijd & joods narcisme. Daarin stelde ze dat 'gojim' (niet-Joden) jaloers zijn op de aandacht die Joodse overlevenden van de Shoah kregen, terwijl Joden volgens haar narcistisch zijn door te zwelgen in het hen aangedane leed.

Grote druk
In het boek bekritiseerde ze Theo van Gogh vanwege zijn aanvallen op auteur en filmproducent Leon de Winter. Het leidde tot een confrontatie met Van Gogh, die haar in een column in universiteitsblad Folia seksuele fantasieën over de Duitse nazi-arts Mengele toedichtte.

In 2008 publiceerde Gans het eerste deel van haar alom geprezen dubbelbiografie van historicus Jaap Meijer en zijn zoon, journalist Ischa Meijer. Gans reisde de wereld rond als spreker. Pas dit jaar vond ze tijd en ruimte om aan het tweede deel te beginnen, veel later dan ze van plan was.

"Ze ervaarde grote druk," zegt partner Frank Diamand. "Tientallen mensen van over de hele wereld vroegen haar waar het bleef." Al snel werd Gans getroffen door grote somberte over haar onvoltooide project. Diamand: "Ze was iemand bij wie het glas eerder halfleeg was dan halfvol."

Gans is 67 jaar geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden