Plus Klein Parijs

Erwten en bonen eten, wen er maar aan

Wat als een gezin zichzelf verplicht conform het klimaatakkoord van Parijs 80 procent minder CO2 uit te stoten? Bart van Zoelen probeert het. Vandaag deel 4: voeding.

Beeld Lizette Schaap

Een jarenvijftigdieet, sober en doelmatig. Dat is wat ons rest als we de CO2-uitstoot van onze voeding tot een minimum beperken en toch gezond blijven eten. Veel stamppot, groenten van de volle grond (prei, bieten, kool, wortel, spinazie) en volkorenbrood, zo blijkt uit het rapport Menu van Morgen van adviesbureau Blonk.

De onderzoekers hebben daarin uitgedokterd wat we straks op tafel zetten als we onze CO2-uitstoot scherp moeten terugdringen. Daarbij hebben ze de computer laten meewegen dat we ook dan gezond en voedzaam willen eten en het landbouwareaal eerlijk willen delen met de rest van de wereld. Dus wat is het optimale dieet tegen klimaatverandering?

Stamppot
Het goede nieuws: gevarieerd eten blijft mogelijk, met zelfs een beetje vlees, zuivel en kaas. Met de nadruk op: een beetje. Er blijft maar weinig kaas en vlees over, misschien wat mager varkens­vlees.

Eieren en wat zuivel, dat is het wel aan dierlijke producten. Groenten nemen met een factor 2 tot 4 toe, maar groenten uit de kas (tomaten! paprika's!) en groenten van ver weg dan weer niet. Peulvruchten worden het hele­maal - volgens het Menu van Morgen eten we die straks 7 tot 10 keer zo veel als tegenwoordig.

Niet per se jummie. Een stamppot op zijn tijd gaat er best in, maar groenten van de volle grond eten Maren (3) en Bram (6) met lange tanden. Wat ze wel lekker vinden: vlees! Maar dat zal toch echt als eerste sneuvelen als we moeten snoeien in onze CO2-uitstoot.

Van de broeikasgassen die voortkomen uit alles wat we in Nederland eten en drinken, komt meer dan de helft door vlees en zuivel. En als vegetariër weet ik: we kunnen prima zonder.

Klein beginnen kan ook, zo is het advies van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. Een dag per week geen vlees eten zorgt al voor 7 procent minder broeikasgassen. Of verruil rundvlees voor kip. Omdat ze zo veel van het broeikasgas methaan boeren en winden, hebben herkauwers de allergrootste impact op het klimaat.

Groente- en fruitkalender
De grote bijdrage van rundvlees blijkt ook uit de Klimaatweegschaal van het Voedingscentrum, waarmee we per maaltijd de CO2-uitstoot kunnen vaststellen. Gezond eten volgens de Schijf van Vijf is vaak ook goed voor het milieu, concludeert het Voedingscentrum.

Op maat kopen en koken hoort daar ook bij. Door voedselverspilling gaan wereldwijd 30 procent van de voor mensen geproduceerde voedingswaren verloren. Daarmee is voedselverspilling goed voor liefst 8 procent van alle broeikasgassen.

Wat thuis wel met gejuich wordt begroet, is de lage ecologische voetafdruk van de banaan. Die eten we graag.

Volgens het geestige boek How Bad Are Bananas, waarin de Brit Mike Berners-Lee de uitstoot van spullen om ons heen becijfert, zijn bananen met 80 gram CO2 per stuk ongekend klimaatvriendelijk. Ze zijn voedzaam, groeien buiten in het zonnetje, worden getransporteerd per schip en dat bijna zonder verpakking.

Minder blij zijn we met de CO2-uitstoot van Valess, onze favoriete vleesvervanger. Volgens Blonk is de impact op het klimaat bij deze van zuivel gemaakte vegaburgers per kilo nauwelijks kleiner dan bij rundvlees en zelfs groter dan bij varkensvlees of kip.

Ook binnen Nederland heeft voeding een groot aandeel in onze totale uitstoot aan broeikassen: 16 procent. Op tal van manieren kunnen we daarop letten. Zo heeft Milieu Centraal een groente- en fruitkalender, zodat we de groente van het seizoen kunnen eten. In het groenteschap van de supermarkt is nog wel terug te vinden dat de peultjes zijn ingevlogen uit Zimbabwe, maar om nou te zeggen dat wij er elke keer op letten, nee.

Het valt dan ook niet mee om de CO2-uitstoot door voeding ver terug te snoeien. Onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Sociaal en Cultureel Planbureau wijzen om te beginnen op de afwegingen die bewuste consumenten moeten maken. Waar gaan ze voor? Willen ze dierenleed tegengaan, de uitputting van grondstoffen, deerniswekkende arbeidsomstandigheden of klimaatverandering? Dat gaat niet allemaal tegelijk. Zo stoten koeien in de wei meer methaan uit dan hun soortgenoten die efficiënt opgehokt zijn in megastallen.

Ingesleten voedingsgewoonten
Het is ook maar de vraag of ingrijpende besparingen mogelijk zijn in de lange, internationale productieketen van ons voedsel. En dan is het nog zo, zeggen de onderzoekers, dat wij door onze ingesleten voedingsgewoonten niet zomaar overstappen op een finaal anders, klimaatvriendelijk dieet. Hun conclusie: een besparing van 80 procent op voeding is zelfs per 2050 niet re­eel. Dat moeten we waarschijnlijk compenseren met nóg minder CO2 op andere terreinen.

Dit is de derde aflevering van een serie van zes die de komende weken op dinsdag in de krant verschijnt. Volgende week: kleding.

Deel 1: Wat als een gezin zichzelf verplicht 80 procent minder CO2 uit te stoten?

Deel 2: Een cv-ketel is nergens voor nodig in een moderne woning
Deel 3: Vliegen kan dus echt niet meer

Op weg naar 'Parijs'

De klimaatdoelstellingen die de opwarming van de aarde binnen de perken moeten houden dreigen een ver-van-ons-bedshow te worden. Wat betekent het om 80 tot 95 procent minder CO2 uit te stoten, zoals bij het klimaatakkoord van Parijs is afgesproken voor 2050? Paroolredacteur Bart van Zoelen probeert zijn huishouden (vrouw, twee kinderen, 27,5 ton CO2) nu al in harmonie met 'Parijs' te brengen en kijkt daarbij achtereenvolgens naar zijn huis, vervoer en vakantie, voeding en kleding.

'Klimaatklappers' in de categorie voeding
(bron: Milieu Centraal)

320
Eet 2 dagen in de week geen vlees (2 personen): 320 kilo CO2 per jaar.

350
Halveer je voedselverspilling: 350 kilo CO2 per jaar.

430
Geen ingevlogen of kasverwarmde voeding (2 personen): 430 kilo CO2 per jaar.

1000
Word fulltime vegetariër (2 personen): 1000 kilo CO2 per jaar.

1800
Eet alleen veganistisch (2 personen): 1800 kilo CO2 per jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden