Plus

Eric Corton speelt voor het laatst Ma: 'Kippe­nvel, zei mijn vader na afloop'

Na ruim 100 voorstellingen speelt Eric Corton (49) maandag voor het laatst de solo Ma, over de relatie van een zoon met zijn moeder met alzheimer. Vlak na de première werd duidelijk dat Cortons vader ook aan de ziekte lijdt.

Eric Corton.Beeld Ernst Coppejans

'Dat mijn vader ook onderweg ging, merkten we toen ik eind vorig jaar begon met repeteren voor Ma," zegt Eric Corton. "Hij was al een tijdje vergeetachtig, soms wat warrig, maar vanaf die tijd holde hij ineens achteruit. In ­februari is de diagnose ziekte van Alzheimer officieel ­gesteld, 75 was hij toen."

Een maand eerder was Corton in première gegaan met Ma, de theatersolo gebaseerd op de columns die Hugo Borst schreef over zijn dementerende moeder. Corton geeft niet letterlijk Borst gestalte, maar wel een zoon met een moeder met alzheimer. Ook speelt hij af en toe de moederfiguur. Maandag voert hij de voorstelling in Carré voor de laatste keer op. Loek Peters neemt zijn rol over.

Maakte de ziekte van uw vader het spelen extra zwaar?
"Bijna alles wat ik overdag in het ziekenhuis of bij de geriater besprak, herhaalde ik 's avonds op toneel. Weliswaar over een moeder, maar de inhoud was nagenoeg identiek. Dat was op z'n minst raar."

"Er is natuurlijk veel verdriet. Bij mijn moeder, maar ook bij mijn vader. Dit heeft hun leven totaal ondersteboven gekeerd. Ik heb er wel voor gewaakt mijn privésores niet het toneel op te slepen. Ik heb gespeeld wat ik moest spelen. Maar het was soms lastig om alles te combineren."

Stopt u daarom?
"Nee, hoor. Dit is een vooraf gemaakte afspraak: na honderd voorstellingen voorzag ik een kantelpunt. Daarna vind ik het lastiger worden met volle overtuiging te ­spelen."

Kon u wat u meemaakt met uw vader gebruiken tijdens het spelen?
"Het geeft natuurlijk wel verdieping aan de tekst. Aan het eind van de voorstelling liet ik op een gegeven moment een stilte vallen. Dat was oorspronkelijk niet het plan. Het ging vanzelf, omdat de zin die ik uitsprak me ineens heel hard raakte."

Na de woorden 'En dit, dit had ze echt nooit gewild' kwam eigenlijk nog een toevoeging. Maar die kreeg ik er gewoon niet uit. De stilte die volgde, werkte heel goed. Ik kon hem helemaal vullen. En dat heeft met niets anders te maken dan met de wetenschap dat mijn vader dit ook nooit heeft gewild."

Heeft uw vader de voorstelling gezien?
"Zeker. In de eerste reeks. Hij ging staan om te applaudisseren. 'Kippenvel,' zei hij na afloop. Hij begreep precies waar het over ging, ja. Hij heeft grote gaten in zijn denken, maar is zeker nog niet alles kwijt. In het theater in Arnhem had hij een goede avond. Vaak is hij aan het einde van de dag vergeten wat hij 's ochtends heeft gedaan, maar over die voorstelling heeft hij nog weken verteld."

Wat vond hij van de inhoud?
"Die snapte hij volledig. 'Soms was het precies wat ik ook voel,' zei hij. Ik ben heel blij dat hij het nog heeft gezien. Ik heb tegenwoordig warrige, maar wel goede gesprekken met hem. Soms vertelt hij met volle overtuiging verhalen waarvan ik zeker weet dat ze niet waar zijn. Maar hij vindt het heerlijk om lekker uit te weiden."

"Ik probeer ondertussen alle losse details aan elkaar te knopen. Zo praten we heel prettig met elkaar. Maar we kunnen het ook open en glashard over zijn ziekte hebben. Ook over wat hij wil en hoe lang hij dat nog wil."

Wat doen die gesprekken met u?
"Ik kan me alles voorstellen bij zijn wensen. We hebben elkaar daarin iets beloofd en daar ga ik me aan houden. Natuurlijk word ik verdrietig als ik mijn vader zie veranderen van een eloquente man in iemand die over koffie zetten zegt: 'Dat snap ik niet meer.' Maar ik ben dan vooral verdrietig voor hem. Ik had het hem willen besparen."

Ervaart u zijn ziekte als onrecht?
"Nee, het is gewoon het leven. Het is gewoon pech. Ik hoor het rondom alzheimer wel vaker: 'Dit is zo onrechtvaardig.' Maar ja, het leven is nu eenmaal niet rechtvaardig."

Eric CortonBeeld Ernst Coppejans

"Ik sta al een jaar of vijftien een paar keer per jaar op het Afrikaanse continent tussen mensen die elke dag moeten zien of ze nog wat te eten weten te krijgen. Als we het dan over onrechtvaardigheid hebben, lust ik er nog wel een paar. Ziek worden, dat hoort helaas gewoon bij het leven."

Wel een merkwaardige speling van het lot dat het precies gebeurt als u een stuk over alzheimer speelt.
"Ook dat is het leven, blijkbaar. Als je er gevoelig voor bent, zul je er misschien theorieën over invloed van ­boven of de kracht van het toeval op loslaten. Maar als het kanker was geweest, was het net zo verdrietig geweest. En als je weet dat er in ons land zo'n 300.000 mensen met een vorm van dementie rondlopen, is het ook weer niet zo toevallig."

U bent sinds kort veel gezonder gaan leven. Houdt dat hiermee verband?
"De grootste reden was dat ik gewoon klaar was met mijn ongezonde bestaan. Ik voelde me niet fit, had zichtbaar overgewicht. Toevallig ken ik hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder. Die legde me een jaar of vijf geleden al uit hoe het oudere brein baat heeft bij veel beweging. Dat zorgt voor een goede doorbloeding en gaat zo de verkalking van de prefrontale cortex in de hersenen tegen. Ons eeuwige gezit voor de televisie of de computer is niet ­alleen ontzettend slecht voor ons lijf, maar ook voor onze hersenen."

"Toen ik dat hoorde heb ik een racefiets gekocht. Alleen trok ik na elk tochtje een fles wijn open. Vaak volgde er daarna nog een tweede. Daar ben ik twee jaar geleden ­rigoureus mee gestopt. Ik drink nu geen druppel meer, fiets zeker drie keer in de week en ben 32 kilo afgevallen."

"Het tweede deel van mijn leven is begonnen en dat wil ik op deze manier inrichten. Ik heb de eerste helft alles ­gedaan wat ongezond is en nu doe ik ongeveer het omgekeerde. En dat bevalt prima. Ik voel me fitter en scherper."

Merkte u dat ook op het toneel?
"Ik ben heel gelukkig hoe de voorstelling Ma is geworden. Vanwege de inhoud van het stuk, maar ook vanwege mijn eigen optreden. Het was dertien jaar geleden dat ik op het toneel stond. Ik ben blij hoe ik daarin ben veranderd. Ik heb nu de rust om te spelen wat ik moet spelen zonder me steeds af te vragen wat anderen daarvan denken. Zonder die onzekerheid kan ik me als acteur echt ontplooien. Ik speel in deze voorstelling vijf rollen door elkaar. Ik wist niet dat ik dat kon."

U deed altijd geringschattend over uw acteerprestaties. 'Een functioneel acteur, meer niet,' zei u.
"Dat zei ik omdat het ook zo was. Ik kon leveren wat een regisseur mij vroeg, maar nooit dat extraatje dat sommige acteurs van nature meebrengen. Die verandering zit hem denk ik simpelweg in ervaring en zelfvertrouwen."

"De vijftien jaar waarin ik radio heb gemaakt, zijn redelijk goed ­gegaan. En het leven is eroverheen gegaan. Dat geeft allemaal rust en vertrouwen. Ik heb daarom niet getwijfeld toen ze me vroegen voor Ma. Toen ik het las, zag ik voor me wat ik moest doen. En dat heb ik gedaan."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden