Plus

Erfenis van Zwart Beraad: winst uit onbehoorlijke herrie

Een luidruchtige babbelclub of een invloedrijke katalysator? Over de erfenis van het roemruchte Zwart Beraad in de Bijlmer lopen de meningen nog steeds uiteen.

Terugblik op het Zwart Beraad met Noraly Beijer, Jaap van der Aa, Gin Sanchez, Renate Hunsel en Hannah Belliot. Beeld Les Adu

Julius Maatrijk, de ervaren Bijlmeractivist, had hun voorgehouden: onrecht, daar moet je kabaal over maken. Dus dat deden de leden van het Zwart Beraad met grote inzet, toen zij halverwege de jaren negentig in verzet kwamen ­tegen het witte bestuur en het witte ambtenarenapparaat in de Bijlmer.

"We hebben onbehoorlijke herrie gemaakt," zei Renate Hunsel deze week tijdens een bijeenkomst in de OBA in Zuidoost over de erfenis van het Zwart Beraad.

"We wilden serieus worden genomen en dat gebeurde niet. Ook niet toen we kabaal maakten. Daarom werden we steeds bozer en bozer."

Hunsel, ingevlogen uit Curaçao, stapte ruim twintig jaar geleden namens GroenLinks in het Zwart Beraad, dat verder in wisselende samenstelling bestond uit deelraadsleden van andere fracties: Kris Kanhai, Cliften Codrington, Eric Sinester en Henry Dors van de PvdA en Ronald Neslo van D66.

Het gezelschap was opgericht uit onvrede over de besteding van 26 miljoen gulden Europese subsidie voor sociale vernieuwing. De zwarte gemeenschap in de Bijlmer vond het onverteerbaar dat hun vertegenwoordigers in de deelraad niet betrokken waren ­geweest bij de verdeling en eiste actie.

Kinderlijk naïef
Die actie kwam er. In oktober 1996 kondigde de harde kern van het Zwart Beraad in een interview aan de Groene Amsterdammer in felle bewoordingen de revolutie aan. Fractievoorzitter Wouter Gortzak van de PvdA werd in het interview voor Afrikaanse boer uitgemaakt.

"Ik heb er geen spijt van," blikte Hunsel terug in de OBA. Achter de harde verwijten zaten grote idealen.

"In zekere zin waren we kinderlijk naïef. Wij dachten dat we in de Bijlmer aan de rest van het land konden laten zien hoe de macht verdeeld moest worden. Het was helemaal niet de bedoeling om de witte suprematie te vervangen door een zwarte. We wilden balans."

Het stadsdeelbestuur in Zuidoost wilde zeker na het gewraakte interview niets te maken hebben met de rebellenclub, maar toenmalig wethouder Jaap van der Aa begreep dat er iets moest gebeuren.

Achter de rug van stadsdeelvoorzitter Ronald Janssen om ging hij met een ambtenaar op bezoek bij de tegenstanders. "Daar zijn we hartelijk ontvangen."

"Janssen was achteraf zeer boos op mij, maar ik vond dat het Zwart Beraad een punt had. Niet alleen in Zuidoost, maar ook in de Stopera waren het bestuur en de ambtelijke organisatie honderd procent wit. Er moest iets gebeuren. De benoeming van Freek Ossel als stadsdeelsecretaris in Zuidoost is daarna met kracht afgedwongen."

Niet zonder hoofdpijn

Ook met een nieuwe verdeling van de macht boekte het Zwart Beraad resultaat, maar niet op de manier die de activisten zich hadden voorgesteld. De PvdA kwam bij de verkiezingscampagne van 1998 met Hannah ­Belliot als kandidaat voor het stadsdeelvoor­zitterschap.

In de ogen van het Zwart Beraad was Belliot een bounty, een zwarte vertegenwoordiger van het witte belang. Hunsel: "Dat een zwarte stadsdeelvoorzitter werd aangesteld om ons te sussen, ervoeren wij als een diepe ­belediging."

26 mln

Het Zwart Beraad was opgericht uit onvrede over de besteding van een Europese subsidie van 26 miljoen gulden voor sociale vernieuwing.

Dat was een krasse uitspraak, ook omdat Belliot in de OBA pal naast Hunsel zat. Zij kaatste de bal terug door het Zwart Beraad te omschrijven als een 'emotionele oprisping'.

Belliot vertelde dat zij indertijd niet zat te wachten op een baan in het bestuur. "Ik heb er een jaar over nagedacht. Daarna ben ik overstag gegaan, op mijn voorwaarden. Ik heb het ook met veel plezier gedaan, maar niet zonder hoofdpijn."

Belliot wees erop dat ook het Zwart Beraad ondanks alle mooie woorden vooral ten doel had politieke en bestuurlijke macht te veroveren. "Niet voor niets concentreerde het gevecht zich op het stadsdeelkantoor. Buiten in het veld speelde het Zwart Beraad geen enkele rol."

Melkertbanen
De verkiezingen van 1998 waren de nekslag. De actiegroep veroverde geen belangrijke posities en viel uiteen.

Het Zwart Beraad heeft een markante en essentiële rol gespeeld, vindt Jaap van der Aa: "Er is nadien veel gebeurd: veel Melkertbanen in Zuidoost en het initiatief om werklozen aan een baan te helpen in het Arenagebied."

PvdA-gemeenteraadslid Nenita la Rose van de PvdA heeft goede herinneringen aan het ­rumoer van weleer. "Dat het lukte om de Europese gelden opnieuw te bestemmen, leidde tot euforie."

"Het was goed voor het zelfvertrouwen en het zelfbeeld van de zwarte gemeenschap. Het is ontzettend jammer dat de Surinaamse gemeenschap zo passief is geworden. We zouden best weer een Zwart Beraad kunnen gebruiken."

Expositie Verzet in de 50-jarige Bijlmer, OBA Bijlmerplein, samengesteld door Imagine IC en het ­Research Center Material Culture (Tropenmuseum).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden