Plus

Erdogan laat nooit met zich spotten

De arrestatie van columniste Ebru Umar is zeker niet de laatste keer dat Turkije Europa tart. Door de tere vluchtelingendeal heeft president Erdogan volop politieke munitie in handen. Bovendien denkt hij met ruzie iets te kunnen winnen.

Columniste Ebru Umar is vrij, maar mag Turkije nog niet uit Beeld ANP

Bij politici gaat het er dezer dagen meer om wat er níet wordt gezegd. Bondskanselier Angela Merkel, commissievoorzitter Jean-Claude Juncker: niemand permitteert zich boude uitspraken over Turkije. Hooguit zegt Eurocommissaris Frans Timmermans dat Turkije 'tegen satire zou moeten kunnen'.

Dat wordt de komende tijd niet anders. Turkije houdt Europa de arm achter de rug gedraaid. De wankelende vluchtelingendeal houdt de machtsbalans aan Turkse zijde. De asielcrisis is terug bij af als het land illegale migranten weigert die Griekenland uitzet, of wanneer Turkije vluchtelingenbootjes gaat doorlaten.

Visumvrij reizen
Belangrijk punt is de vurige wens van de Turken om eind juni visumvrij naar Europa te kunnen reizen. Hoewel besprekingen hierover bij de vluchtelingendeal betrokken werden, deed men daar in Europa in maart nog schamper over. Daarmee is onderschat hoe belangrijk president Recep Tayyip Erdogan en premier Ahmet Davutoglu dit vinden. Erdogan verbond zijn naam aan het binnenhalen van visumvrij reizen voor Turken, al was het maar vanuit economische motieven. Toch ziet hij welke kant het opgaat: Europa houdt strikt vast aan alle 72 eisen die hieraan verbonden zijn.

Juist volgende week woensdag komt de Europese Commissie met een voortgangsrapport hierover. De kans bestaat dat Brussel het nog te vroeg vindt om al groen licht te geven aan visumvrij reizen door Turken naar Europa. Dat Erdogan juist nu zelf ook de goodwill van Europa in gevaar brengt, neemt hij op de koop toe. Hij kan de schuld bij Europa leggen als de EU vasthoudt aan de visumcriteria. Zie je wel, ­Europa wil ons niet, zal hij zeggen.

Dat is ook een egokwestie, denkt voormalig GroenLinkspoliticus Joost Lagendijk, die al jaren in Turkije woont en werkt. "Erdogan vindt visumvrij reizen belangrijk, maar het is ook: graag of niet. Het weegt zwaarder dat hij zich niet wil laten beledigen. Tegen wie dat doet, treedt hij keihard op."

Hoe dat in Europa valt, maakt hem niet uit. Erdogan heeft ook nog een uitweg: Davutoglu hangt nóg meer aan de afspraken met Europa dan hijzelf. Zo komen er de komende weken nog tal van kansen om relletjes uit te venten met Europa. Een debat in het Europees Parlement donderdag, een Europese top eind juni.

Ook daarom gaat men achter de schermen pragmatisch om met de aanklacht tegen de Duitse Erdoganbelediger Jan Böhmermann en de arrestatie van Ebru Umar. Premier Mark Rutte, minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders, Juncker: ze bellen aan de lopende band met Turkse ambtsgenoten en premier Davutoglu om de plooien glad te strijken. En alle provocaties daargelaten: Turkije is immers ook nog Navo-partner. Grenzend aan oorlogsgebied en aan onberekenbare buur Rusland.

Dubbele pet
Premier Rutte wil de vluchtelingendeal gescheiden houden van de affaire-Umar. Die houding van de premier is bovendien het meest efficiënt om te sussen en de columniste uit de juridische gevarenzone te krijgen, echoot het bij de coalitiepartijen. Zeker ook omdat Rutte als EU-voorzitter een dubbele pet draagt. In Duitsland zei hij gisteren nog eens dat hij de kwestie weliswaar 'hoog opneemt', maar dat deze op zichzelf staat.

Saillant is toch dat hulporganisaties na de rel rond Böhmermann prompt moesten melden dat er weer grotere aantallen vluchtelingen de oversteek hadden weten te maken van Turkije naar Griekenland. Eind vorige week ineens zo'n 150 per dag. Laat Turkije vluchtelingen door om Europa te tergen? "Het kan aan het goede weer liggen, maar we kunnen niet uitsluiten dat er politieke motieven zijn," zegt een woordvoerder van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM).

Ondertussen heeft Turkije wat onderhandelingsruimte als het visumvrij reizen niet doorgaat. Het kan terugwijzen naar Europa. De registratie van Syrische vluchtelingen in Griekenland is nog een puinzooi. En er lekte een rapport dat veel lidstaten nog niets gestort hebben van de beloofde 3 miljard euro extra steungeld aan Turkije.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden