'Er wordt nog steeds te veel gepolderd in de stad'

De hele stad is van en voor iedereen, maar niet elke plek hoeft iedere Amsterdammer te behagen, vindt Xandra van Gelder.

De Ferdinand Bolstraat is tussen Ceintuurbaan en Albert Cuyp een oase in de stad geworden.Beeld Maarten Brante

De stad is de afgelopen dertig jaar enorm veranderd. Wie op de beeldbank van het Stadsarchief foto's uit de jaren tachtig en negentig bekijkt, ziet achterstallig onderhoud, veel ruimte voor de auto en weinig speelplekken.

Ontwerpers van de Amsterdamse openbare ruimte horen bij de top. Zij creëren in een druk bevolkte stad ruimtes waar plek is voor wandelaars, fietsers, automobilisten, trams, bussen en kwetsbare groepen als kinderen en gehandicapten. Ze hebben een overdaad aan asfalt en saaie grijze tegels ingeruild voor speelse klinkers, hardstenen randen en stoer meubilair en maken plek voor groen, avontuurlijke speelplekken en hier en daar een speelse fontein.

Chip
Er zijn ook minpunten. Ik ontkom niet aan klagen over die verdomde fiets, het actuele obstakel in het Centrum.

Bijna altijd gaat het over de overlast, maar laten we kijken naar een oplossing. Ik geloof in betaald parkeren voor de fiets. Zet op strategische plekken in de binnenstad fietsenrekken waar een fiets met een chip veilig in past. De chip registreert de geparkeerde tijd en stuurt een rekening, vergelijkbaar met systemen voor de auto, zoals Yellowbrick en Parkmobile. Fietsen buiten de rekken worden weggehaald.

Als al het teveel aan slingerfietsen tegen muren, brughekken en op de stoep is opgeruimd, ziet de openbare ruimte er in één klap stukken beter uit.

Andere kleur
Het is te makkelijk om ontwerpers voor alles verantwoordelijk te stellen. Uiteindelijk neemt de politiek besluiten en zijn er veel dwingende regels en voorschriften, waarvan die voor de verkeersveiligheid de belangrijkste zijn.

Die regels dicteren dat Amsterdamse fietspaden roodgekleurd moeten zijn. Toen alle wegen nog belegd waren met zwart asfalt, staken die rode fietspaden duidelijk af. De laatste jaren is, vooral in het Centrum, de rode klinker opgerukt. Rijweg en stoep zijn beide klinkerrood. Daardoor is het onderscheid in functies voor de gebruiker onzichtbaar.

Zeker voor toeristen is dat verwarrend. Die zijn in veel gevallen niet op fietsers voorbereid en dwalen onbekommerd op het fietspad. Waarom kiezen we geen andere kleur voor de fietspaden?

Polderen
Amsterdamse ontwerpers hebben een aantal uitgangspunten, waarvan de belangrijkste is: niet delen, maar kiezen.

'De gebruiksdruk op de openbare ruimte neemt steeds meer toe,' staat in hun standaardwerk, het Handboek Puccinimethode inrichting openbare ruimte. 'De stad wordt voller. We zijn door de 24-uurs economie veel op straat en onderweg. Er wordt geprobeerd voor iedere gebruiker de minimaal benodigde ruimte in het plan te verwerken. Het eindresultaat is vaak een minder geslaagde inrichting die als overvol, krap en rommelig wordt ervaren. Er zijn grenzen aan het polderen! Waar de ruimte beperkt is moet worden gekozen, en niet gedeeld.'

Inderdaad! De hele stad is van en voor iedereen, maar niet elke plek hoeft iedere Amsterdammer te behagen. Het is de som van speelse pleinen, strakke autowegen, rustige woonbuurten, wandelpromenades en fietsaders die een stad leefbaar maakt.

Beklemmend volgepropt
Ook al is 'niet delen maar kiezen' een belangrijk uitgangspunt, ik zie het in de praktijk te weinig. Vaak blijft het polderen. Parkeerplek minder, extra nietjes, bloembak links, twee terrasstoelen rechts, prullenbak hier, plukweide daar. Bewoners eisen alles en politici vergeten dat 'nee' ook een antwoord is.

Misschien moeten ontwerpers vaker het voortouw nemen en laten zien dat less soms echt more kan zijn. Tijdelijke situaties lenen zich daar prima voor.

Kijk hoe de Ferdinand Bolstraat erbij ligt tussen de Ceintuurbaan en de Albert Cuyp. Met louter plek voor fietsers en voetgangers is het een oase in de stad. Het andere deel, van de markt tot de Stadhouderskade, is met auto, tram, fiets en voetganger beklemmend volgepropt.

Ambtelijke ongehoorzaamheid
Wat zou het leuk zijn als ontwerpers soms kiezen voor ambtelijke ongehoorzaamheid en op een gracht die als een zandbak ligt te wachten op nieuwe leidingen eens wat steltonplaten neerleggen. Zodat het hele oppervlak, van gevel tot water, wordt omgetoverd in een wandelpromenade met plek voor terrassen, picknicktafels, schommels en groen.

Niet langer wordt dan het Werelderfgoed verpest door smalle stoepen, rijweg en parkeerplaatsen, maar krijgt het de rust die het verdient. Niet alle grachten hoeven in lome ruimtes te veranderen, alleen de even kanten is voldoende.


Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden