PlusTheodor Holman

Er is een verschil tussen een moordende gek en een moordende godsdienstfanaat

Helaas ben ik geen jurist. Maar als burger heb ik er moeite mee dat sommige idioten misschien wel voor langere tijd opgesloten worden, maar tevens een psychiatrisch rapport krijgen waaruit blijkt dat ze eigenlijk niet verantwoordelijk gehouden kunnen worden voor hun daad. Gökmen T. lijkt mij zo’n functionaris.

Dat hij bestaat uit een ­mozaïek van krankzinnige persoonlijkheden die een vals meerstemmig koor in zijn kop laten zingen met de boodschap ‘Dood aan de godde­lozen,’ wil ik wel geloven, maar ten diepste is hij een idealist, een fundamentele islamiet. Dat blijkt uit zijn daden, dat zegt hij, zo is ook zijn gedrag in de rechtszaal en zo wil ik ook dat hij wordt berecht.

Er is een verschil tussen een moordende gek en een moordende godsdienstfanaat. Een gek staat voor niets, behalve zijn eigen gekte. Een godsdienstfanaat staat voor zijn godsdienst.

Het kan zijn dat hij in de zin der wet ‘verminderd toerekeningsvatbaar’ is, en misschien zelfs ‘zwakbegaafd’, maar dat zijn termen die het rechts­gevoel van vooral slachtoffers geen recht doen. De crimineel Ridouan Taghi heeft misschien ook een geest waar de psychiatrische wereld zijn vingers bij aflikt, maar hoe verwrongen, klein of verkeerd je geweten ook is, je hebt slecht gedaan en verdient daarvoor straf. De formulering van de straf en de rechtvaardiging waarom die is uitgedeeld, zijn daarvan onderdeel en dat willen eventuele nabestaanden ook weten.

‘Verdachte was verminderd toerekeningsvatbaar,’ heeft iets zieligs. Bij de daad van Gökmen T. past geen empathie. Integendeel.

Ik heb altijd moeite met begrippen als: geweten, gewetenloos en gewetensvol. De cultuur waarin je leeft, bepaalt je geweten. Een andere cultuur kan vijandig tegenover de jouwe staan. Die andere cultuur voedt dan een ander geweten.

Misdadigers hebben ook een andere cultuur. Ze straffen ook anders. Ze houden er geen rekening mee of iemand ‘verminderd toerekeningsvatbaar’ is. Ze kennen de doodstraf.

Zijn wij beschaafd omdat we wel rekening houden met iemands geestelijke toestand? Vast, maar krijg je ooit echt greep op iemands geestelijke toestand? Had Gökmen T. het idee dat hij in een voorhistorische jungle wandelde en werd aangevallen door dinosaurussen en een woedende tyrannosaurus rex, dan had ik me ‘verminderd toerekeningsvatbaar’ en ‘zwakbegaafd’ kunnen voorstellen, maar hij riep ‘Allahoe akbar’ en stak gisteren tegen alles en iedereen zijn middelvinger op.

Heeft zo’n gestoorde recht op behandeling?

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden