Enquêtecommissie: Iedereen faalde bij woningcorporaties

Politiek opportunisme, incompetente toezichthouders en bestuurders die zich schuldig maken aan zelfverrijking en fraude. De parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties haalt ongemeen fel uit naar alle betrokkenen bij de grote schandalen in de corporatiesector.

Marcel Wiegman
De leden van de Parlementaire Enquetecommissie Woningcorporaties Wasilla Hachchi (d66), Peter Oskam (CDA), Roland van Vliet (Van Vliet), Farshad Bashir (SP), Ed Groot (PvdA) en Anne Mulder (VVD) Beeld anp
De leden van de Parlementaire Enquetecommissie Woningcorporaties Wasilla Hachchi (d66), Peter Oskam (CDA), Roland van Vliet (Van Vliet), Farshad Bashir (SP), Ed Groot (PvdA) en Anne Mulder (VVD)Beeld anp

Na twee jaar onderzoek presenteerde de commissie vanmiddag haar eindrapport, 'Ver van huis'. Zeven 'incidenten' stonden daarbij centraal: van het miljardenverlies met derivaten bij Vestia tot de aanschaf van het woonschip ss Rotterdam en de Maserati rijdende bestuurder Hubert Möllenkamp van de Amsterdamse corporatie Rochdale.

Hoe heeft het zo gruwelijk mis kunnen gaan? vraagt de commissie zich af. Door corporatiebestuurders, die zichzelf niet in de hand hadden en zich schuldig maakten aan zonnekoningsgedrag, speculatie met megalomane projecten en creatief boekhouden met maatschappelijk geld. Maar ook door incompetente commissarissen en gebrekkig en versnipperd toezicht bij organisaties als het Centraal Fonds Volkshuisvesting en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw en het ministerie van Volkshuisvesting.

Opvallend is dat de Kamerleden ook hun eigen beroepsgroep niet sparen. Ministers waren twintig jaar lang niet in staat 'op doortastende wijze actie te ondernemen tegen de mislukte, maar door de sector zo gewenste 'zelfsturing'. Liever gebruikten zij de corporaties om een bijdrage te leveren aan hun eigen beleid, zoals het krachtwijkenbeleid van Ella Vogelaar. En de Tweede Kamer bleek 'al dan niet onder coalitiedwang, niet van zins of in staat een doorbraak te forceren'.

Maatregelen
De commissie speelt even met de gedachte om het hele corporatiestelsel op de helling te zetten, maar beveelt uiteindelijk aan te komen tot een 'robuuster' stelsel door een aantal maatregelen te nemen.

Zo zou er een einde moeten komen aan de megafusies in de corporatiewereld. Landelijke woningcorporaties als Vestia moeten worden afgebouwd en teruggebracht tot 'zelfstandige eenheden die in één woningmarktgebied opereren'. Op die manier wordt ook voorkomen dat het hele stelsel ten onder kan gaan als het bij één corporatie misloopt.

De nevenactiviteiten van woningcorporaties moeten worden beperkt tot een minimum. Investeringen in commercieel vastgoed worden taboe. In plaats daarvan staat de 'klassieke kerntaak' voorop: 'het zorgen voor de huisvesting van mensen die daar niet zelfstandig toe in staat zijn'.

Ongewenste vermenging
Pikant is de aanbeveling om een nieuwe, onafhankelijke, Woonautoriteit in het leven te roepen om toezicht te houden op de sector. Minister Stef Blok van Wonen heeft juist voorgesteld het toezicht in zijn geheel onder te brengen bij zijn ministerie. Dat zou volgens de commissie leiden tot 'een ongewenste vermenging van beleid en toezicht'.

De minister moet volgens de commissie wel de bevoegdheid krijgen disfunctionerende commissarissen en corporatiebestuurders te ontslaan. Voordat die worden aangenomen, moeten die bovendien een geschiktheidstoets ondergaan bij de nieuwe Woonautoriteit.

In een verbeterd stelsel is volgens de commissie ook meer ruimte voor de huurders, bijvoorbeeld bij de benoeming van bestuurders.

Binnen de sector zal moeten worden gepraat over de heersende cultuur, stelt de commissie. Dienstverlening, discipline en soberheid moeten de plaats innemen van 'risico's nemen, topbeloningen, elkaar beconcurreren, megafusies aangaan, bv's oprichten en Sinterklaas spelen met maatschappelijk geld'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden