Review

Emily Brontë - Woeste hoogten ****

Wuthering heights, Woeste hoogten, de enige roman die Emily Brontë (1818-1848) schreef, zit vol memorabele passages. Zelfs als je het boek niet eerder hebt gelezen, zit er veel bekends in. Iedereen kent Catherine en Heathcliff. Ken je ze niet uit het boek zelf, dan ken je ze wel uit een film of televisieserie naar aanleiding van de roman of van de song van Kate Bush. De onmogelijke liefde tussen het meisje van de onherbergzame heide en de mysterieuze vondeling is een oerverhaal geworden, en de roman is volkomen terecht opgenomen in de Perpetuareeks van Athenaeum-Polak & Van Gennep, een reeks waarin de honderd beste boeken van de wereld worden verzameld.

Er staat wel een wat obligaat nawoord in van Kristien Hemmerechts. Dat had niet gehoeven. Catherine en Heathcliff zijn in de slotzin van Hemmerechts: 'Voor eeuwig verbonden in dit onvergetelijke boek.' Clichématig, ja. Verder is het nawoord slordig, zoals in het wat raar vertaalde dagboekfragment uit 1837 van Brontë. Wie écht wil weten hoe het allemaal zat met Brontë, doet er verstandiger aan The Brontë myth te lezen van Lucasta Miller, een wervelend boek uit 2004.

Intussen zijn we blij met wat er met deze Nederlandse uitgave wél is: de opnieuw uitgegeven vertaling uit 1989 van Frans Kellendonk. Het is het laatste afgeronde project van de in 1990 overleden auteur van onder andere Mystiek lichaam, en hij heeft er een feest van gemaakt. Kellendonk was als vertaler niet van het benauwde; zijn vertaling van Wuthering heights heeft schwung, is modern en zit vol goede vondsten. Zo'n vondst is het opvoeren van de in Brabants dialect sprekende huisknecht Joseph - waarmee Kellendonk en passant naar de knecht Theet verwees, die in zijn eigen debuut, Bouwval, wordt opgevoerd en die op dezelfde manier praat. Wat wel weer vreemd is: de vertaling van Kellendonk had in 1989 als titel De woeste hoogten. Het lidwoord is nu gesneuveld. Uitleg ontbreekt.

Goed. Memorabele passages. Bij twee zal ik even stilstaan. De eerste. Heathcliff die als jongen per ongeluk het kind, de kleine Hareton, van de door hem gehate Hindley Earnshaw redt. Hindley laat het kind dronken uit zijn handen van de trap vallen en Heathcliff vangt het in een impuls op, en bemerkt meteen zijn vergissing: 'Een vrek die een winnend lot voor vijf shilling heeft afgestaan en de volgende dag merkt dat hij met die koop vijfduizend pond verloren heeft, had niet wezenlozer kunnen kijken dan hij (...).' Heathcliff, de onbedoelde kinderredder! Nelly Dean, de meid, via wie we dit verhaal vernemen, voegt eraan toe: 'Als het donker was geweest had hij vast geprobeerd de fout te herstellen door Haretons schedel op de treden stuk te slaan (...).'

Het andere fragment. Catherine vertelt Nelly dat ze het aanzoek van Edgar Linton heeft ingewilligd en dat ze met hem en niet met Heathcliff zal trouwen. Catherine somt de redenen voor deze keuze op. Heathcliff luistert alles af totdat Catherine zegt dat een huwelijk met hém, met Heathcliff, een vernedering zou zijn. Op dat moment sluipt hij weg, en daardoor mist hij de verklaring van Catherine die volgt. Met daarin de beroemde zinsnede: 'Nelly, ik ben Heathcliff,' en een uitleg van haar keuze die alles in een ander licht zet.

Het is allemaal even schitterend gedaan en deze stukken zijn kenmerkend voor het hele boek: ze zijn levendig, raadselachtig, geestig (op een soms morbide manier), verrassend en fraai gedetailleerd.

Wat bij (her)lezing tevens opvalt, is de constructie en de vernuftigheid daarvan: Nelly Dean vertelt het verhaal aan Lockwood, een buitenstaander. En Lockwood richt zich min of meer tot ons. Lockwood is een zeer geestig personage. Hij beschouwt zichzelf ten onrechte als een misantroop. Vaak begrijpt hij dingen verkeerd. Hij kan fantastisch opscheppen en klagen. Maar híj vertelt dit schitterende verhaal toch maar even aan ons, namens Emily Brontë. God, wat kon die vrouw goed schrijven! (ARIE STORM)

Emily Brontë - Woeste hoogten
Vertaald door Frans Kellendonk
Athenaeum-Polak & Van Gennep, 24,95 euro.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden