Ella Vogelaar speelt slechte man in theater

Ex-minister Ella Vogelaar speelt in Amandla!, het toneelstuk onder regie van Tweede Kamerlid John Leerdam (foto). Foto GPD/Ronald de Bruin Beeld
Ex-minister Ella Vogelaar speelt in Amandla!, het toneelstuk onder regie van Tweede Kamerlid John Leerdam (foto). Foto GPD/Ronald de Bruin

AMSTERDAM - Ex-minister Ella Vogelaar, een heel leger Kamerleden en bekende acteurs als Thom Hoffman spelen zondag Amandla!, het toneelstuk onder regie van Tweede Kamerlid John Leerdam.

Ella Vogelaar was net twee dagen afgetreden als minister van Integratie, of John Leerdam, Tweede Kamerlid van de PvdA en regisseur, hing aan de telefoon. Of ze een rol wilde in zijn nieuwe toneelstuk Amandla!, over de strijd tegen Apartheid in Zuid Afrika.

''Hartstikke leuk,'' zei Vogelaar. ''Maar dan wil ik wel de rol van de meest vreselijke blanke man die te bedenken is.''
Die kreeg ze. In Amandla! speelt ze Hendrik Verwoerd, die vanaf 1950 gold als de belangrijkste vormgever van de apartheid.

Het stuk is een lezing; de acteurs dragen voor uit tekstmappen. ''Heren van de senaat,'' leest Vogelaar, in trage, heldere dictie - al blijft haar volkse accent onmiskenbaar - tijdens de repetitie. Als Verwoerd spreekt ze de senaat toe over de plannen van de oppositie om de zwarten, in dit geval het Bantoevolk, gelijke rechten te geven. ''Welke hoop zou er zijn,'' besluit ze, ''voor de blanke man, met een dergelijk einde in zicht?''

Vogelaar haalt haar schouders op. ''Waren het trouwens alleen maar mannen, in die senaat?''

Voor een eerste keer vindt Leerdam het niet slecht gaan, maar het is nog veel te voorzichtig. Vogelaar haalt diep adem en gaat staan.

Zelf heeft ze zichtbaar moeite met de tekst
''Héren van de senaat!'' roept ze. (Leerdam: ''That's it! That's it!'') Ze trekt haar schouders naar achter, en spuugt bijna de woorden uit. ''Het is ónvermijdelijk dat de zwarten eens zullen domineren als de oppositie haar zin krijgt, en het is volkómen nonsens afscheiding als iets onaangenaams te zien. De blanke heeft door apartheid tenminste de mogelijkheid zichzelf te redden!''
Vooral het 'onvermijdelijk' - dezelfde term waarmee haar eigen gedwongen aftreden, slechts een paar weken eerder, door haar partijgenoten werd gekwalificeerd - klinkt uitgesproken cynisch.

Zelf heeft ze zichtbaar moeite met de tekst. Half lachend, half walgend slaat ze haar map dicht wanneer haar speech is afgelopen en rent ze naar haar plaats. Een tegenspeler: ''Je zou er nog achteraan moeten zeggen: 'Leden van de oppositie, zijn jullie knettergek geworden?''

Vogelaar houdt de speech nog twee keer, en dan zit haar repetitietijd erop. Want er is een heel leger aan 'acteurs' dat de teksten de komende week nog moet doornemen: Leerdams partijgenoten Sharon Dijksma en Khadija Arib, maar ook Femke Halsema (GroenLinks), Kathleen Ferrier (CDA) en de Amsterdamse oud-wethouder Laetitia Griffith (VVD). Ook Amsterdamse politici als oud-burgemeester Ed van Thijn en Elvira Sweet, stadsdeelvoorzitter van Zuidoost, werken mee. En een handvol professionele acteurs, zoals Raymi Sambo (die Steve Biko speelt) en Thom Hoffman.

Niemand krijgt ervoor betaald, ook Thom Hoffman niet. ''John en ik kennen elkaar al twintig jaar,'' zegt hij. ''En vorig jaar zag ik zijn toneelstuk over de Molukken. Ik had van het begin tot het eind een brok in mijn keel.''
Hoffman speelt Donald Woods, een journalist die een boek schreef over Steve Biko. Anderen, vooral de niet-professionele acteurs, zijn gecast op imago, zegt hij. Bij Vogelaar is het duidelijk: de softe minister die een extreem rechts staatsman speelt. Journalist Joeri Albrecht, die Pim Fortuyn verdedigde als 'Grootste Nederlander', is gecast als foute oliehandelaar. En oud-Quotehoofdredacteur Jort Kelder was gevraagd een malafide wapenhandelaar te spelen. Maar die heeft helaas bedankt voor de eer. (VERA SPAANS)

AMANDLA! Fragmenten van strijd, zondag 14 december 2008. De voorstelling is uitverkocht.

VANDAAG IN PS KUNST - John Leerdam: bruggenbouwer in de kunsten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden