'Elitezorg' voor zwangeren baart zorgen

Femme Amsterdam zorgt alleen voor zwangeren die fors bijbetalen. Collega-verloskundigen kijken verontrust toe: 'De echo is een magische kijkdoos geworden.'

Judith de Jong bij Femme Amsterdam in Zuid. 'Wij geloven dat dit goede zorg is, met alle echo's erbij.' Beeld Eva Plevier

Als de roze wolk voor zwangeren en verse ouders echt bestond, zou zijn interieur eruitzien zoals bij Femme Amsterdam, een verloskundigenpraktijk in de Frans van Mierisstraat in Amsterdam-Zuid.

Een wachtruimte met veel wit hout en lekkere banken. Op tafel bloemen en een grote koektrommel van Blond Amsterdam, voor bij de kruidenthee die er met liters doorheen gaat. Een reeks geboortekaartjes hangt aan een lijntje. Het ruikt er naar fris wasgoed. De spreek- en echokamers hebben alle apparatuur en zien er toch niet medisch uit.

Life event
De zwangerschap is, het zal deze middag nog vaak vallen, een 'life event'.
Ook heel rozewolkerig is verwennerij, en daar zijn ze hier bij Femme bedreven in. Aan de tafel zitten de verloskundigen Judith de Jong, Eveline Geerdink en Karlijn Janssen.

Ze sommen op wat zwangere vrouwen hier boven op de standaard zorg krijgen: massages, consulten bij de acupuncturist, een coach (een psycholoog), een voedingsdeskundige en een fysiotherapeut. Bij vrijwel elk bezoek krijgt de zwangere een echo. Meer tijd, meer zorg, meer aandacht. Kosten, afhankelijk van het pakket: 750 of 1500 euro.

Wie dat niet kan of wil betalen, moet naar een andere verloskundigenpraktijk. "Wij zitten vol. Elke maand moeten we mensen weigeren. Dan geef ik dat plekje liever aan vrouwen die ons pakket graag willen," zegt De Jong.

Goede zorg
"Wij geloven dat dit goede zorg is, met alle echo's erbij. Als we iemand op eigen verzoek maar twee echo's geven en we missen iets, slaan we onszelf voor ons hoofd. Omdat we groeiecho's doen, is in die 2,5 jaar dat we bestaan bij ons geen enkel kindje overleden vanwege een gemiste groeivertraging."

Femme is in zijn opzet uniek in Amsterdam, maar er zijn al wel verloskundigen die op verzoek en tegen betaling extraatjes als pretecho's aanbieden. In het geboortestraatje De Gene­stetstraat zit een heus geboortehotel waar je tegen een bedrag van 495 euro - deels vergoed - luxe kunt bevallen.

Op hun site stellen ze: 'Qua comfort, inrichting en ondersteuning is het Geboortehuis niet te vergelijken met een ziekenhuis- of bevalcentrumkamer.'

Multomap met testresultaten
De eisen van zwangeren worden steeds persoonlijker. De marktwerking doet de rest. Femme Amsterdam, zo geloven de verloskundigen, is nog maar het begin. En de wachtlijst doet vermoeden dat ze daar gelijk in krijgen.

Ruim een derde van de klandizie is expat. Het is ook een groep die volgens haar weinig vertrouwen heeft in de Nederlandse verloskundige zorg. "Ze willen het liefst vanaf het begin een dokter. In veel landen gebeurt dat standaard. Wat ze daar niet aan bloedtesten doen! Een vrouw die bij 20 weken van de VS naar Nederland verhuist, komt hier met een multomap aan testresultaten binnen."

Een andere grote doelgroep zijn carrière­vrouwen. Circa de helft van de zwangeren komt bij de acupuncturist. Geerdink, zelf zwanger, doet het ook. "Tegen misselijkheid en andere fysieke klachten, om beter te slapen, minder stress te hebben en gewoon om je baarmoedermond al wat te verweken."

Niet wetenschappelijk vastgesteld
Wetenschappelijk is het nog niet vastgesteld, maar bij Femme zien ze naar eigen zeggen bijna geen vrouwen die acupunctuur hebben gehad én moeten worden ingeleid omdat ze 42 weken op weg zijn.

Een echo van een tweeling van Femme Amsterdam Beeld Eva Plevier

De voedingsdeskundige wordt ingezet voor het 'empoweren over wat er met je lijf gebeurt', maar ook bij vrouwen met een eetstoornisverleden of zwangerschapsdiabetes. Dat alles onder één dak. "Dat vinden vrouwen fijn."

Elitair vinden ze het niet. "83 euro per maand, bij een pakket van 750 euro, dat kunnen de meeste mensen in Amsterdam wel betalen," zegt Geerdink. "Mensen kopen ook vaak een kinderwagen van duizend euro."

Meer echo's
De Jong weet wel dat Femme een buitenbeentje is. "Veel verloskundigen zijn geen fan van ons. Omdat het indirect lijkt of we zeggen dat zij het niet zo goed doen." Maar is dat ook zo? Ja en nee. Andere verloskundigen zijn ook kundig: "Het is niet dat je gevaar loopt als je onze 750 euro niet betaalt."

Maar ook ja, want De Jong gelooft heilig dat meer echo's maken betere zorg betekent. "Ik vind de twee echo's bij tien en twintig weken die je vergoed krijgt veel te weinig. Nog steeds gaan veel baby's dood door gemiste groeivertraging, omdat je niet altijd aan de buik kunt voelen of het nog wel goed gaat daarbinnen."

"Als je weinig echo's maakt, mis je tien procent van de stuitliggingen. Het gebeurt hier vaak dat we bij 33 of 35 weken zien dat een kind in stuit ligt. Dan kun je het vaak nog met succes in hoofdligging draaien. Waarom zou je afgaan op de buitenkant als je ook een kijkje in de buik kunt nemen?"

Reacties verloskundigen

Anne Annegarn, 1ste Lijn Amsterdam
"Het Geboortehotel is een plek waar je in extra luxe kunt bevallen, in mooie kamers, met massages. Ook voor de verloskundige is het een aantrekkelijke plek om te werken. Het is toch anders dan dat je in het ziekenhuis op een harde bank op de zusterpost zit te wachten."

"Nou heb ik de integriteit van verloskundigen hoog zitten, maar het wordt wel heel aanlokkelijk om vrouwen daar te laten bevallen. Dit terwijl de vrouwen voor de extra kosten opdraaien, waar de verloskundige van profiteert. Kun je dan nog wel objectief voorlichten? Ik heb mijn bedenkingen bij dergelijke luxe in de geboortezorg. Het wordt er zo'n elitetoestand van. Je krijgt een scheiding tussen arm en rijk. Terwijl: als het goede zorg is, zou het standaard moeten zijn."

Franka Cadée, Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen
"Als verloskundigenpraktijken iets extra's aanbieden, doen ze dat niet om rijk te worden, maar omdat ze geloven dat zwangere vrouwen meer tijd en aandacht verdienen. Het is bewezen dat vrouwen met meer menselijke aandacht beter baren. Zo veel aandacht zouden wij verloskundigen ook wel aan vrouwen willen geven, maar dat laat het tarief niet toe."

"Een verloskundige krijgt voor de hele zwangerschap, dus van het eerste gesprek tot de nacontrole, 1200 tot 1300 euro. 'Plus'-pakketten mogen alleen nooit ten koste van de basiszorg gaan, en mogen de geboortezorg niet medicaliseren. Anders jaag je de vrouw in de problemen en de maatschappij op kosten."

Joke Klinkert, Directeur Eerstelijns Verloskundigen in Amsterdam & Amstelland
"Met de twee echo's uit het basispakket - tenzij er een medische indicatie is voor meer - en vaardig werk op de hand kun je opsporen wat nodig is. Zeven echo's maken tijdens een zwangerschap leidt tot onrust en overdiagnostiek. Tot mijn verdriet is de echo een eigen leven gaan leiden: er is een spanningsveld tussen wat mensen willen en wat noodzakelijk is."

"Zo is er een wildgroei ontstaan van toepassingen omdat het leuk is. De echo is een magische kijkdoos geworden, maar het blijft medische diagnostiek. Laten we daarmee niet concurreren, verloskundigen onder elkaar niet, en ook de ziekenhuizen niet. Zwangeren en baby's zijn hierbij niet gebaat."

Marijke Sibie, Geboortecentrum Amsterdam
"Het routinematig aanbieden van echo's wordt regelmatig onderzocht in grote studies waarin wetenschappers samenwerken met gynaecologen en verloskundigen. Door dit systeem heeft Nederland betaalbare, veilige zorg."

"Zwangeren kunnen er echt op vertrouwen dat het aantal echo's dat wordt vergoed de grootste kans geeft op een gezonde baby met daarbij de kleinste kans op veel onterechte stress tijdens de zwangerschap. Meer echo's aanbieden geeft vaak meer stress doordat soms dingen worden gevonden die je onterecht ongerust maken. En stress is ook weer slecht voor het ongeboren kind."

Dick Bekedam, Gynaecoloog en perinatoloog in OLVG Oost
"Femme heeft goede verloskundigen. De vrouwen uit hun praktijk die uiteindelijk bij ons terechtkomen zijn erg tevreden, dus wie ben ik om er iets van te vinden, maar toch, ik vind het systeem dat zij hebben niet sociaal wenselijk. Hun extra echo's en acupunctuur zijn niet voor iedereen bereikbaar. Het klopt toch niet dat je betere zorg kunt krijgen als je maar betaalt?"

"Marktwerking in de verloskunde is volgens mij niet wenselijk, en strookt in elk geval niet met mijn idee van goede en rechtvaardige zorg. Er gaan in het vak wel steeds meer stemmen op voor meer echo's, zodat we minder vaak voor verrassingen komen te staan. Maar dat moet dan wel voor iedereen gelden."

Lees ook het interview met Dick Bekedam, gynaecoloog en perinatoloog in OLVG Oost

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden