Plus

Eigenaar MacBike: 'Vroeger was iedereen nog vóór fietsen'

Fietsverhuurder MacBike bestaat 30 jaar en viert dat met een overzichts­expositie. Eigenaar Jos Louwman (57) blikt terug. 'In het begin vond iedereen ons leuk.'

'MacBike was dat leuke Amsterdamse bedrijf, maar nu noemen ze ons toeristenwinkel' Beeld Marc Driessen

Hij geldt zo'n beetje als de uitvinder van de Amsterdamse huurfiets. Net iets meer dan dertig jaar geleden was Jos Louwman een van de twee oprichters van MacBike. Bedacht tijdens een fietsvakantie in India, toen hij zich afvroeg waarom Nederlanders zo bekend staan als fietsers, terwijl Amsterdam niet of nauwelijks fietsverhuurbedrijven kende.

"Ik belde een vriend, die ik kende van Dansen bij Jansen, bij wie ik het idee opperde. Ik zei: dat zou jij moeten starten. Belde hij later terug: oké, dan gaan we het samen doen. En ik dacht: waarom niet?"

Dat werd Rent-a-Bike, een voorloper van MacBike, dat twee jaar later door Louwman werd opgericht samen met jeugdvriend Arnold Gruppen. Wat in 1988 begon met twintig fietsen, groeide door naar honderd in het tweede jaar en 1500 in dit jaar. Vanaf morgen viert Louwman zijn verlate dertigste verjaardag met een overzichtsexpositie in de voormalige metro-ingang Waterlooplein, waar MacBike tegenwoordig reparaties verricht.

Bewonderd en verguisd is het bedrijf. Ze waren enthou­siaste jongens in die tijd, zegt Louwman. Hij weet nog goed hoe gesteld Amsterdammers die eerste jaren waren op al die rode fietsen. "Iedereen vond ons leuk, iedereen was vóór fietsen."

Later veranderde dat sluipenderwijs, zegt hij. "Nog niet zo lang geleden reed ik zelf een stukje op een MacBike-fiets door de stad. Rustig aan, mee met de flow, recht op mijn doel af - wie kon er last hebben van mij? Roept er ineens zomaar iemand: vuile, fokking toerist. Ik dacht: kijk, zo gaat dat dus."

Gat in de markt
Het doet hem wel wat, al is het maar omdat hij zelf zo ontspannen is. Hij fietst elke dag tijdens het spitsuur over de Berlagebrug, een algemeen erkend knelpunt van fietsstromen. "Ik rijd daar dan en zie de drukte. Maar ook daar kan ik van genieten. Dan waan ik me even in de jaren dertig, de crisisjaren, toen het ook zo druk was met fietsers in de stad. Het punt is: ik ben relaxed, ik heb nooit problemen in het verkeer."

Relaxed is Louwman zonder enige twijfel. Maar voor iemand die eens het verwijt kreeg 'niet commercieel genoeg' te zijn, heeft hij met MacBike wel degelijk een succesvolle onderneming op poten weten te zetten en uit te breiden. Terwijl het zo klein begon in de Burcofietsfabriek aan de Houtkopersburgwal achter de Nieuwmarkt.

"De buren zagen ons aankomen, met onze vieze kleren. We liepen erbij als zwervers. Ze dachten eerst dat we krakers waren. Niet dat ik dat een negatieve kwalificatie vond trouwens."

Macbike bestaat 30 jaar en naar aanleiding van dat jubileum is er een foto-expositie van MacBike Beeld Marc Driessen

De fietsverhuur bleek een gat in de markt. MacBike leunde met name de eerste jaren op de formule van 'twee poten': verhuur en reparatie. "We waren voor de buurt vooral een fietsenmaker. Daar verdienden we niet zo heel veel mee. Maar tegelijk waren we ook commercieel bezig, met onze verhuur van fietsen aan bezoekers. Dat bleek een lucratieve combinatie."

MacBike groeide. Eén vestiging groeide uit tot twee, drie, en later zelfs de zeven die Louwman nu heeft. De uitbreiding betekende ook verhuizingen.

"We moesten op betere locaties zitten, waar onze klanten ons gemakkelijk konden vinden. Ons oog viel op de ingang van de voetgangerstunnel op het drukke Meester Visserplein naast de Mozes en Aäronkerk. Het was een pisgat, maar we bouwden daar in 1997 na veel soebatten het markante huisje dat was opgebouwd uit glazen bouwstenen."

Toeristenterreur
Een mooi verhaal, maar desalniettemin zijn het roerige tijden in 'fietsstad Amsterdam'. Fietsers hebben een slechte naam gekregen en gelden hoe langer hoe meer als de cowboys van de Amsterdamse straten. En het zijn er véél.

Fietsfiles deden hun intrede, en handhavers hebben een dagtaak aan het verwijderen van gedumpte en hinderlijke ­geparkeerde fietsen. "Toen vond iedereen het leuk, nu praat men alleen maar over toeristenterreur en fietsparkeerdruk."

Fietsers in het algemeen gelden voor velen als ergerlijke verkeersdeelnemers. Was er een ranglijst, dan zouden fietsende toeristen bovenaan staan. Louwman weet het. De stad is natuurlijk drukker geworden, zegt hij.

"Maar mensen zijn ook veranderd. Ik denk soms dat mensen zichzelf steeds belangrijker zijn gaan vinden, waardoor alles wat in de weg staat onmiddellijk als vervelend wordt betiteld. MacBike was dat leuke Amsterdamse bedrijf, maar tegenwoordig noemen ze ons toeristenwinkel. Terwijl ik vooral het gevoel heb dat ik iets goeds doe voor de stad en de mensen."

Want Louwman en zijn mensen sturen de bezoekers juist weg van de gebaande paden, zegt hij. In de zaak hangen folders met routes: Relaxed fietsen met kinderen, The ­Great bicycle Waterland tour en Great gay and lesbian bicy­cle tours. Als spreiding het toverwoord is, dan is Louwman de tovenaar. "Wij houden toeristen weg van de Wallen, we sturen ze liever naar landelijk Noord."

Dat de waardering uitblijft, vindt hij mede om die reden soms jammer. "Eberhard van der Laan en Schelto Patijn kwamen hier weleens langs en namen dan uitgebreid de tijd. Tegenwoordig ligt dat ingewikkelder."

"Ik heb burgemeester Femke Halsema en verkeerswethouder Sharon Dijksma uitgenodigd voor de opening van de expositie ter ere van ons verjaardagsfeestje, maar ze komen niet. Ik vermoed dat ze niet met ons geassocieerd willen worden."

Nostalgie
Soms verzucht Louwmans: was het maar weer zo als vroeger. Hij mag niet nostalgisch zijn van zichzelf, maar hoeveel eenvoudiger was de wereld in die beginjaren. "Het was een leuke tijd. Geen personeelszaken, gewoon lekker met je zwarte klauwen fietsen verhuren."

Tegenwoordig hebben grote, internationale partijen de fietsverhuur ontdekt. Waar MacBike pionierde, verzuipt de stad soms bijna in huur-, lease- en zogenaamde deelfietsen. De taart wordt groter, maar het stukje dat MacBike heet, wordt steeds kleiner. Dat is af en toe zorgelijk, zegt Louwman.

"Geld interesseert me helemaal niks, ik heb gewoon geen zin om ermee bezig te zijn. In die eerste jaren verdiende ik niet meer dan uitkeringsniveau, later kon ik mezelf gelukkig meer loon uitkeren. Maar nu, met Swapbikes, OV-fietsen, deelfietsen en ook nog al die hotels die hun eigen fietsen kopen voor hun klanten, keert mijn geluk. In plaats van omzetstijgingen, zijn er nu dalingen."

Het ergert Louwman vooral dat al die hotels en deelfietsbedrijven mensen zonder instructies en op vaak onveilige fietsen het verkeer in sturen. "Wij hebben een folder voor onze klanten met veiligheidsadviezen."

Toch stopt hij niet, zegt hij. "Fietsen is zo'n fijne vorm van je voortbewegen. Het is niet zoals met lopen, dat je stilstaat als je stopt met stappen zetten. Wie fietst, rolt door."

Fietslessen

Jos Louwman, die zelf op de lagere school zakte voor zijn verkeersexamen, probeert al een tijdje fietslessen op verschillende plaatsen in de stad van de grond te krijgen. Voor toeristen, zoals MacBike al eerder deed, maar vooral voor de bewoners van de stad. Met name ouderen en kinderen zouden wat Louwman betreft beter moeten leren fietsen.

"Het moet ook voor hen veilig zijn om te fietsen in deze stad. Ik hoor bij­voorbeeld steeds vaker dat ouderen afhaken omdat ze het eng vinden, omdat ze zich niet veilig voelen in het steeds drukkere verkeer. Dat is eeuwig zonde en daar zou ik wel iets aan willen doen."

Het idee is om op verschillende plaatsen in de stad - Louwman denkt bijvoorbeeld aan parken als het Rembrandtpark - parcoursen uit te zetten met borden en verkeerstekens op de grond, waar mensen kunnen oefenen.

"Met name kinderen kunnen dat goed gebruiken. Het moet gaan om lessen, maar ook om gedrag. Het is zo gevaarlijk als je jongeren door de stad ziet fietsen terwijl ze hun oortjes inhebben of aan het appen zijn. Daar zou ik wel iets aan willen doen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden