Egypte wil Iran overhalen Assad te laten vallen

Egypte probeert Iran ervan te overtuigen dat het niet langer de Syrische president Bashar Assad moet steunen. Egypte hoopt dat het er zo voor kan zorgen dat er een einde komt aan de burgeroorlog. In ruil daarvoor wil Egypte Iran helpen om het isolement waarin het land zich bevindt te doorbreken.

Strijders van het Syrische Vrije Leger dragen een gewonde in de Izaa wijk in Aleppo.Beeld AP

Het aanbod van Egypte is het kernpunt van een diplomatieke poging om een oplossing voor het conflict te vinden. De Egyptische president Mohammed Mursi hoopt dat het 'Islamitische Kwartet' - Turkije, Saudi-Arabië, Egypte en Iran - slaagt waar andere initiatieven hebben gefaald.

Het is de eerste echte poging om Iran te betrekken bij een oplossing voor de crisis in Syrië, maar het kan nog wel eens een harde noot zijn om te kraken. De invloed van Teheran in het Midden-Oosten is sterk gebonden aan de alliantie tussen de Iraanse regering en Assad en een val van Assad zal een zware klap zijn voor de Iraanse invloed.

Machtsblok
Belangrijker is echter dat de leden van het kwartet verdeeld zijn langs sektarische lijnen. Saudi-Arabië is een soennitisch machtsblok en is, net als de andere Arabische staten aan de Perzische Golf, fel gekant tegen uitbreiding van de invloed van Iran. Het is dan ook waarschijnlijk dat Riyad zich verzet tegen het doorbreken van het Iraanse isolement.

Mursi deed zijn aanbod vorige maand in een onderhoud met de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad, aldus ingewijden. Hij bracht toen een bezoek aan een top van de Beweging van Niet-gebonden Landen (NAM) in Teheran. Het was het eerste bezoek van een Egyptische president aan Iran sinds de Islamitische Revolutie in 1979, toen beide landen hun diplomatieke banden verbraken.

Mursi, die pas drie maanden president is, hield in Teheran een toespraak waarin hij zijn steun betuigde aan de Syrische rebellen. Dit wekte de woede van Iran, maar leverde hem tevens lof op van andere landen in de Arabische wereld en van de Verenigde Staten. Bovendien maakte hij duidelijk dat het voor Iran niet langer vol te houden is om Assad te steunen.

Bemiddelen
De Egyptische president stelde Iran een aantal zaken in het vooruitzicht. Caïro zou hebben toegezegd de diplomatieke betrekkingen volledig te herstellen. Mursi wil bovendien bemiddelen om de betrekkingen te verbeteren tussen Iran en de Golfstaten, die de Islamitische Republiek van oudsher wantrouwen en hun argwaan nog eens gevoed zien door het omstreden Iraanse atoomprogramma. Voorts zou Mursi Assad, diens familieleden en naaste medewerkers een veilige aftocht hebben geboden. Een duidelijk tijdspad is niet bekend. Ook is niet bekend hoe Iran op het voorstel heeft gereageerd.

Mursi is van mening dat noch Assad noch de rebellen in staat zijn de burgeroorlog te winnen. Daardoor ontstaat een impasse die er uiteindelijk toe kan leiden dat Syrië uiteenvalt, met zeer ernstige gevolgen voor de hele regio. 'Egypte is ervan overtuigd dat wat er in Syrië onder Assad staat te gebeuren veel erger is dan wat de wereld tot dusverre heeft gezien', zei een ingewijde. 'In dit licht meent Egypte dat het voorkomen van meer bloedvergieten een enorme prestatie is.'

Consensus
Maandag had de eerste bespreking van het Islamitische Kwartet plaats en volgens Egypte voeren de ministers van buitenlandse zaken van de vier landen deze week opnieuw overleg. De deelname van Iran is volgens een Syrische activist een teken dat Teheran langzaamaan beseft dat op lange termijn steun aan Assad niet werkbaar is. 'Er bestaat consensus onder de vier landen dat het Syrische conflict moet worden beëindigd voordat het land uiteenvalt. Als dit gebeurt dan wordt iedereen in de regio met de gevolgen geconfronteerd', aldus Rami Abdul-Rahman van het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten.

Het zal voor Iran echter lastig zijn om Assad te laten vallen. Teheran steunt het Syrische regime met wapens en geld en Syrië vormt de toegangspoort tot Libanon, waar het sjiitische Hezbollah gevestigd is, sinds jaar en dag een belangrijke bondgenoot van Iran. Desalniettemin heeft Iran bondgenoten nodig nu een aanval op het atoomprogramma door Israël of de VS een steeds reëlere optie lijkt te worden. Daarnaast begint de Iraanse oliesector sancties van de Verenigde Naties steeds meer te voelen.

Egypte heeft ook een belang bij het doorbreken van het isolement van Iran. De Islamitische Republiek heeft volgens de Iraanse minister van olie Rostam Ghasemi overleg gevoerd met Egypte over de levering van olie. Egypte wilde dit niet officieel bevestigen, maar bekend is dat het land de afgelopen maanden een aantal maal ernstig om brandstof verlegen zat. Dit is deels te wijten aan de afnemende voorraad buitenlandse valuta en de lagere kredietbeoordeling.

De Egyptische president Mohammed Mursi.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden