Plus

Eerste stresstest voor Rutte III: wat staat er in de memo's?

Het kabinet ondergaat de eerste stresstest vanwege schimmigheid over memo's inzake de afschaffing van de dividendbelasting. Premier Rutte openbaart ze alsnog, maar staat er wel wat interessants in?

Premier Mark Rutte bij het ministerie van VWS na afloop van het coalitie­overleg over de memo's. Beeld Lex van Lieshout/ANP

Het was ergens aan het slot van de 225 dagen durende formatie, hartje zomer, dat de VVD ineens wat sikkeneurig werd. Hoofdonderhandelaars Mark Rutte en Halbe Zijlstra vonden, hoewel het regeerakkoord bijna klaar was, dat er wat weinig belastingvoordelen voor bedrijven in het slotakkoord zaten.

Daarop toverden de VVD'ers een konijn uit de hoge hoed. Het afschaffen van de dividendbelasting voor bedrijven. Dat scheelt maar liefst 1,4 miljard euro aan inkomsten, maar zou Nederland voor grote firma's aantrekkelijker kunnen maken om zich te vestigen.

Nu, ruim 170 dagen na de presentatie van dat plan, is dat besluit een eerste stresstest voor het kabinet-Rutte III.

Al direct na de installatie eind vorig jaar schoot de oppositie op het plan: waar was de onderbouwing dat deze maatregel effect heeft? Was dit gewoon niet het gevolg van een sterke lobby van Unilever en Shell? "Een cadeautje aan multinationals, terwijl leraren tekortkomen," schamperde Lodewijk Asscher (PvdA).

Rutte dacht de kwestie te hebben afgeschud door te counteren dat in zijn 'internationale contacten' duidelijk was geworden dat dit een goed besluit was. Geen lobby van multinationals. Gewoon logisch nadenken.

Zonder die belasting hoeven die bedrijven die hier hun hoofdkantoor hebben immers geen geld in te houden op de winst die ze uitkeren aan hun aandeelhouders. Al zegt Rutte wel dat 'het idee niet spontaan is ontstaan' aan de formatietafel.

Geen memo's...
En nee, zo hield de premier vol: de hoofdonderhandelaars hadden geen memo's of dossierstukken in de formatie gezien of behandeld, die hier meer licht op zouden kunnen werpen. Geen notities waarin ambtenaren het plan afraadden, zoals de oppositie vermoedt, omdat er geen bewijs zou zijn voor positieve effecten.

Die bewering ligt inmiddels onder vuur. Twee universiteitsonderzoekers kregen na een WOB-verzoek tot openbaarmaking te lezen dat er toch twee memo's waren, geschreven door ambtenaren van het ministerie van Financiën, naast vier notities en zes e-mails.

Rutte en de andere hoofdonderhandelaars van CDA, D66 en ChristenUnie zouden die nooit hebben gevraagd of hebben gezien. Eén van de onderhandelende partijen zou deze op eigen houtje bij het ministerie hebben opgevraagd.

Saillant is dat de secondanten van de hoofdonderhandelaars - en inmiddels ministers - Wouter Koolmees (D66) en Carola Schouten (CU) deze wél zagen. Die hielden dat dus maandenlang voor zich. Ook toen Rutte in de Tweede Kamer zei niet van het bestaan ervan te weten. Koolmees en Schouten zaten bij dat debat nota bene naast hem.

...toch memo's
De oppositie zet happig de tanden in de affaire. Ze spreekt bijvoorbeeld van 'het achterhouden van informatie', een zogeheten doodzonde in politiek Den Haag. "Het is allemaal erg mysterieus," aldus GroenLinks-leider Jesse Klaver.

Het appelleert bovendien aan de affaire-Cees H; het bonnetje van zijn deal met toenmalig officier van justitie Fred Teeven zou niet meer zijn te achterhalen, maar dook toch weer op. Toen het bonnetje, nu de memo's.

Dat Rutte daar serieuze druk van voelt, werd maandag duidelijk. Hij besloot de veelbesproken memo's alsnog te openbaren, dinsdag. Eerder wilde hij dit niet om de 'vertrouwelijkheid' van het formatieproces niet te schaden. Nu maakt de premier een 'eenmalige uitzondering'.

Mogelijk staat in de memo's niet veel nieuws. Het gezaghebbende CPB meldde al dat niet kan worden aangetoond dat het afschaffen van de dividendbelasting extra banen oplevert. Uit internationale studies zou zelfs zijn gebleken dat er geen enkel positief effect valt te verwachten.

Ongeacht de inhoud zal de oppositie Rutte het 'achterhouden' van de memo's verwijten. Ook als de premier de aanvallen afslaat, zal hij toch verzuchten: het hoofdstuk dividendbelasting is nog niet afgesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden