Plus

Een zzp'er kan best wat doen voor na zijn pensioen

Hun oude dag regelen is typisch iets wat zzp'ers voor zich uitschuiven. Te ingewikkeld, niet belangrijk of ze hebben er het geld niet voor. Een zelfstandige kan echter best wat doen voor na zijn pensioen.

Het gros van de ruim 800.000 zzp'ers moet zelf iets regelenBeeld Gijs Kast

De cijfers liegen er niet om. De helft van de zelfstandigen zonder personeel bouwt geen pensioen op, stelt ZZP Barometer op basis van een recent onderzoek van Nationale-Nederlanden. Werknemers nemen verplicht deel aan pen­sioenfondsen, maar het gros van de ruim 800.000 zzp'ers moet zelf iets regelen. Anders is er op de oude dag alleen AOW, en die is mager.

Filmmaker Ivo Hilderink (43) schuift het regelen van die oude dag voor zich uit. "Ik zou dat best willen, maar ik heb financieel een moeilijke periode achter de rug met weinig opdrachten." Hilderink is actief binnen Amsterdam ZZP, een nieuwe organisatie die financiële problemen onder zelfstandigen op de kaart wil zetten.

Vooral in de culturele hoek is het sappelen geworden, met weinig opdrachten en lage tarieven. "Daar maak ik me best zorgen over. Amsterdam telt meer dan 50.000 zelfstandigen, van wie velen langdurig op een minimum­niveau leven. Wat als straks de eerste grote groep met pen­sioen gaat? Misschien moet er toch een vorm van collectief pensioen komen."

Spaarpotten
Veel zelfstandigen nemen echter weinig of geen maatregelen. Het pensioen lijkt nog ver weg en als ondernemer ben je vooral druk met je bedrijf. Naast goed verdienende zzp'ers als it'ers en consultants zijn er ook heel wat zelfstandigen die moeite hebben om rond te komen en geen geld hebben voor later. Intussen vliegen de jaren voorbij.

Veel zelfstandigen die hun pensioen willen regelen, vinden dat ingewikkeld. Ze moeten zich verdiepen in aftrekmogelijkheden, kosten, risico's en rendementen. En is het niet allemaal duur en riskant? In het verleden werden heel wat Nederlanders opgescheept met een woekerpolis. En pensioenfondsen waarschuwen dat zij mogelijk moeten korten op uitkeringen.

Financieel planner Peter Seuren - aangesloten bij beroepsorganisatie FFP - snapt de bedenkingen, maar raadt zzp'ers toch aan uitgebreider stil te staan bij hun oude dag.

Zet eerst op een rij hoeveel je later nodig denkt te hebben, zegt hij. En inventariseer welke spaarpotten er al zijn, zoals lijfrentes, bij een eerdere werkgever opgebouwd pen­sioen of overwaarde op de eigen woning. "Welk gat is er tussen wens en doel? Dan ga je maatregelen treffen."

Drie mogelijkheden
Er zijn drie belangrijke mogelijkheden om fiscaal vriendelijk te sparen voor later, aldus Seuren: lijfrentes, banksparen en het nieuwe zzp-pensioen. Bij alle drie is het onder voorwaarden mogelijk om de inleg af te trekken van het inkomen en ook dat van voorgaande jaren, als dat niet eerder is gebeurd.

Maar reken je niet rijk, waarschuwt Seuren. "Bij de inleg betaal je minder belasting, maar de uitkeringen zijn later belast. Je kunt wel voordeel behalen als de belastingdruk op de pensioendatum minder is dan op het moment van aftrek. Dat is vaak het geval."

Lijfrentes en banksparen lijken op elkaar, aldus Seuren. "Met beide vormen spaar of beleg je gedurende een bepaalde periode een bedrag op een geblokkeerde rekening, dat de verzekeraar of bank later in termijnen uitkeert in aanvulling op de AOW-uitkering."

Overlijden
Maar er zijn ook verschillen. "Bij banksparen krijgen de nabestaanden bijvoorbeeld de beschikking over het opgebouwde bedrag als de deelnemer overlijdt. Bij een lijfrenteverzekering is dat niet het geval, tenzij dit aanvullend is verzekerd."

"Verder kan de uitkering van een lijfrente doorlopen tot het overlijden, bij banksparen stopt de uitkering als het saldo op de rekening op is." Een bancaire lijfrente valt onder het depositogarantiestelsel, waarbij tegoeden tot 100.000 euro zijn gegarandeerd, aldus Seuren. "Een verzekerde lijfrente valt niet onder die regeling."

De laatste jaren is met name banksparen in trek, zegt Seuren. De populariteit schrijft hij vooral toe aan de transparantie en lage kosten. "Maar evenals bij lijfrentes heb je bij banksparen het nadeel dat je niet zomaar aan je geld kunt komen."

Nieuwe pensioensconstructies
Als zzp'er kun je natuurlijk ook privé sparen of beleggen, maar daaraan kleven eveneens nadelen. Boven een vermogen van 24.437 euro betaal je jaarlijks 1,2 procent vermogensrendementsheffing en bij een faillissement kun je de zuur gespaarde centen helemaal kwijtraken.

En bij het aanvragen van bijstand telt het spaarpotje mee bij de vermogenstoets, aldus Seuren. Dan moet je eerst interen op het geld dat is bedoeld voor de oude dag.

De laatste tijd zijn er diverse nieuwe pensioensconstructies opgetuigd voor zzp'ers. Organisatie ZZP Nederland is een van de initiatiefnemers van het ZZP Pensioen van ­Loyalis. "Dat is een individueel pensioen waarbij het geld altijd van jezelf blijft," zegt voorzitter Maarten Post van ZZP Nederland. "De inleg kun je bepalen, dat kan ook in een jaar nul euro zijn als de inkomsten tegenvallen."

Geen winst
Met 1600 inschrijvingen loopt het bepaald nog niet storm. "Er is veel belangstelling, maar er is ook tijd voor nodig." Een belangrijk voordeel is dat deelnemers het geld ook kunnen gebruiken als inkomen als ze arbeidsongeschikt raken, aldus Post.

"En bij overlijden gaat het geld naar de nabestaanden. Bij een normale pensioenregeling is dat niet het geval, tenzij daar een aparte verzekering voor is." Het ZZP Pensioen is volgens Post beschermd als deelnemers failliet worden verklaard of een beroep moeten doen op de bijstand.

De kosten zijn laag, zegt Post. "Als stichting maken wij geen winst." De gelden worden belegd in aandelen en obligaties, waarbij de risico's worden afgebouwd naarmate de pensioendatum nadert.

Crowdfundingactie
Het rendement is evenals bij andere pensioenfondsen onzeker, erkent hij. "Aandelen zijn redelijk risicovol, maar op termijn leveren ze het meeste op. Maar zonder beleggen kunnen we één ding garanderen: dat je helemaal geen rendement behaalt."

Een andere nieuwkomer is BrightPensioen, een coöperatie van zelfstandigen die is opgericht na een crowdfundingactie. Ook bij BrightPensioen kan flexibel worden gespaard door te beleggen in een fonds met een mix van aandelen en obligaties, en worden de risico's verminderd als de pensioendatum dichterbij komt. Beleggingsinstelling Brand New Day biedt een soortgelijk product: de ZZP Pensioenrekening.

De nieuwkomers lijken dus transparanter te zijn, maar voor veel zzp'ers zal het een lastige klus blijven om de beste oplossing voor de eigen situatie te kiezen. De drie aanbieders van zzp-pensioenen schermen met vergelijkingen van vaste en flexibele kosten, waardoor zij voordeliger zouden uitpakken dan de concurrentie, maar dat is mede afhankelijk van iemands specifieke geval.

Fiscaalvriendelijk

De inkomsten van tekstschrijver Erica Pierik (41) zijn te laag om geld fiscaalvriendelijk opzij te zetten, hoewel zij dat wel graag zou willen. Zij heeft een klein pensioen opgebouwd tijdens een eerdere vaste baan. Veel vertrouwen in het pensioenstelsel heeft Pierik echter niet. "Over twintig jaar is het geld waarschijnlijk toch grotendeels verdampt. Ik regel het liever zelf."

Pierik spaart nu wat op een beleggings- en spaarrekening. Zij verwacht niet dat ze op haar 67ste zal stoppen met werken. "Ik vind mijn vak heel leuk. Het is wel fijn als je iets achter de hand hebt."

Zij en haar partner hebben met het oog op de toekomst alvast meer maatregelen genomen. "We zijn verhuisd naar een kleiner, beter betaalbaar appartement en lossen de hypotheek versneld af. En ik koop alleen nog tweedehands spullen, dat scheelt veel geld."

'Veel zelfstandigen nemen nog weinig of geen maatregelen'Beeld anp

Tips voor de oude dag

1. Zet op een rij hoeveel geld je later denkt nodig te hebben

2. Inventariseer mogelijke bestaande potjes, zoals lijfrentepolissen en pensioenen

3. Ga na hoeveel fiscale ruimte je hebt om geld opzij te leggen

4. Bekijk mogelijkheden van (bank)sparen, lijfrentes en zzp-pensioenvormen

5. Let goed op flexibiliteit, kosten, risico's en rendementen

6. Te ingewikkeld? Raadpleeg een adviseur

7. Los de hypotheek af om lasten te verlagen

8. Geef alvast minder geld uit

9. Overweeg om langer door te werken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden