Plus

Een zoon van Diana Sardjoe belandde in de Top 600: 'Ik was in shock'

Een zoon van Diana Sardjoe belandde in de Top 600 van jonge, gewelddadige Amsterdamse criminelen. Ze was woest op 'de batterij hulpverleners' die haar leven 'kaapten', stortte in, maar wil nu juist dat hij in het project blijft.

Diana Sardjoe: 'Ik ging geloven dat ik inderdaad een slechte moeder was'Beeld Niels Blekemolen

Ja, haar zoon, de derde van twee jongens en twee meisjes, had wel problemen, maar ze dacht dat het binnen de grenzen van de puberteit bleef. Vechten met jongens, dat werk. Tot in 2015 om zeven uur 's ochtends werd aangebeld. "Politie! Doe open!" Een heel team voor de deur. En in de tuin van hun woning op IJburg.

"Ze kwamen voor mijn zoon. Ik schrok me dood. Ze lieten me papieren zien, maar niets drong door," zegt Diana Sardjoe. "Het hele huis was in rep en roer. Ze noemden wetsartikelen. Ik vroeg tig keer: weet je zeker dat je hier goed bent?! Ineens was hij weg. Ik was in shock."

Haar zoon, toen veertien, werd verdacht van een straatroof met geweld, ergens in Zuid.

Enorme impact
"Ik wilde het uit zijn mond horen. We waren ­altijd open en eerlijk tegen elkaar, dus dit viel me rauw op mijn dak. Op bezoek heb ik gevraagd of het waar was. 'Ja, mam.' Ik was zó teleurgesteld."

Nadat hij was vrijgelaten, kwam de recherche 'om de haverklap' aan de deur. "Hij werd er continu van beschuldigd dingen te hebben gedaan met de jongens met wie hij optrok. Hij had een stempel en stond steeds meteen in de spotlights. Een keer was een gestolen iPad volgens 'Find my iPhone' in ons blok en waren ze er weer. Ze namen ook mijn andere zoon van vijftien mee. Het is geen zaak geworden."

De impact op het gezin was enorm. Sardjoes jongste dochter - toen zeven, nu negen - werd heel bang voor de politie. "Wat denk je? 's Ochtends trekken vreemde mannen je ineens uit bed."

Nieuwe batterij hulpverleners
Een mishandeling en straatroof in de wijk: Sardjoes zoon werd weer gezocht. "Ik heb hem verboden zich nog met die jongens te bemoeien. Voor zijn veiligheid."
Medio 2016 landde De Brief in de bus. 'Uw kind zit in de Top 600.' "Ik wist niet wat dat was, al had ik een vaag idee. Ik was vooral helemaal óp. Moe van alle hulpverleners en van de politie met wie ik niet bepaald meer op goede voet stond."

De Top 600, zo werd haar duidelijk, is het grote project waarmee meer dan veertig instanties de (steeds) ongeveer zeshonderd jonge, geweld­dadige criminelen in de stad met intensief ingrijpen uit de misdaad willen halen en nieuwe kansen willen bieden. Elke jongen (het zijn vooral jongens) krijgt een 'regisseur' uit een van de dertien organisaties die regisseurs leveren, variërend van de politie tot jeugdzorg, stadsdelen of justitie. Die regisseur moet de gepaste hulp kiezen en ingrepen stroomlijnen en afstemmen. In dit geval kwam de regisseur van de politie.

"Ik dacht: wat gaat uitgerekend de politie voor ons doen? Het hele circus begon weer, met een nieuwe batterij hulpverleners."

De paria
Sardjoe voelde zich nooit eerder zo eenzaam. "Je ziet ineens wie je familie en vrienden zijn. ­Iedereen wijst naar jou. De paria. Je bent een ­alleenstaande moeder en hebt er een zootje van gemaakt. Ondertussen kwamen die ­hulpverleners alles overhoop halen. Ook letterlijk."

Iedereen wilde alles weten. "Psychologen met hun diverse methodieken. De Bascule. De Waag. Intensieve Forensische Aanpak. Tussendoor de raadkamer van de rechtbank."

Het ging in Sardjoes beleving aan één stuk door. "Alsof ik er een báán aan had. Iedereen kwam vast met goede bedoelingen, maar ik werd leeggezogen. De kinderen trokken zich steeds verder terug. Vooral de kleinste heeft er echt onder geleden. Ik ging geloven dat ik inderdaad een slechte moeder was."

Overlevingsmodus
Zelf gleed Sardjoe steeds verder af. "Ik schermde mijn kinderen af en vernietigde mezelf. Ging slecht eten, maakte mezelf financieel kapot en liet mijn huishouden verslonzen. Van een sterke vrouw veranderde ik in een kasplantje. Ik ging in de overlevingsmodus. Mijn menstruatie stopte. Op een gegeven moment lag ik aan de hartbewaking."

Ze schreef in wanhoop een brief aan burgemeester Eberhard van der Laan. 'Weet je wel wat je allemaal teweegbrengt?!'

"Wie kon ik het beter vragen dan die idioot die dit had verzonnen? Het klinkt bot, maar ik was zó boos. Ik voelde me zijn gevangene. De theorie zou hij kennen, maar kende hij de praktijk? Iedereen weet van alles van je problemen, maar wie heeft een oplossing? Je wordt bedreigd: 'Doe dit, doe dat, en anders halen we je kind bij je weg.' Dit moest stoppen."

Rechtvaardigheidsgevoel
Van der Laan schreef terug. "Hij had wel ballen en een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Hij vond dat ik beter kon meewerken en mijn kansen kon pakken voor mijzelf en voor mijn gezin. Toch, ik had meer uitleg nodig en werd weer boos. Ondertussen kreeg ik via de Top 600 een nieuwe contactpersoon."

Dat was Wouter. Hij kwam vanuit de Voorwaardelijke Interventie in Gezinnen. "Ik zocht het op: gedwongen hulpverlening aan 'multiprobleemgezinnen'. Eerst was ik echt niet blij. 'What the fuck, ik ben geen junk!' Alsof ik niks kon, moest ik gaan doen wat hij zei. De eerste keer vond ik hem een arrogante klootzak. Hij keek in heel mijn huis, ik dacht: wat een malloot. Ik wilde hem slaan. Wéér een betweterige hulpverlener!"

De argwaan verdween snel. "Wouter bleek de kers op mijn taart! Eindelijk had ik iemand die ik 24 uur per etmaal kon bellen. De breekpunten zítten niet tussen negen en vijf. Wouter neemt 's nachts op. Eindelijk ging iemand onbevooroordeeld schiften in de batterij aan hulpverlening. Zochten we sámen de juiste middelen."

Sterk verbeterd
Hoe kan iemand zo snel zo radicaal omslaan?

"Waar ze me in het verleden 's nachts belden dat ik vanaf IJburg zonder vervoer mijn zoon maar moest zien op te halen uit het cellencomplex in Zuidoost, huilend over straat met mijn dochtertje onder mijn arm, gaat Wouter nu voor me staan. Hij drukt me niet in de hoek, maar lúistert en is een filter voor alles wat op me afkomt."
Was Wouter er maar vanaf het begin geweest. "Dat had een hoop geld gescheeld ook nog. Van de overheid."

Haar band met de politie is sterk verbeterd. "Ik ben op goede voet met Daniël en Ronald, de regisseurs van de politie. Die credit verdienen ze, want ik zie wel in dat ik ze de hel heb gegeven in het begin. Het is heel belangrijk dat zij zich open en transparant opstellen. Veel ouders kennen hun regisseur niet eens persoonlijk, terwijl dat wel zo hoort."

Goede therapeut
Nu leeft Sardjoe eindelijk in de overtuiging dat ze ook de vruchten plukt van de Top 600. "Ik mag mee bepalen wat werkt en wat niet, maar hoef niet iedereen zelf te spreken. Ik mag me opladen. Wouter trekt alles naar zich toe zolang ik instem. Ik loop niet meer met mijn ziel onder de ene arm en mijn kind onder de andere, maar kan mijn energie steken in verbeteringen."

Inmiddels gaat het met haar zoon stukken beter. "Hij is eerst heel hard gaan sporten, net zoals ikzelf. Kickboksen. Als je alle woede en agressie eruit hebt geslagen, kom je pas bij je emoties. Daarna heb je een goede therapeut nodig."

Sardjoe en haar zoon trainen bij Kimekai Gym op IJburg, bij trainer Pedja. "Het is geen doorsnee kickboksen. Pedja is ook pedagoog. Meteen na de training praten we. Vanaf het moment dat hij je heeft opengebroken, als je vol op die zakken hebt getrapt, kun je op zoek naar een professionele psycholoog die je kan behandelen."

Diana Sardjoe met haar zoonBeeld -

De rust is teruggekeerd thuis. "Mijn Top 600-zoon is nu een strontvervelende puber die zijn bed niet uit wil en de afwas niet wil doen. Heerlijk!"

Veel geduld hebben
Samen begonnen ze vrijwilligerswerk in een cultureel centrum op IJburg. "We wilden daar ook andere jongens en meisjes een beschutte plek bieden. Mensen schrikken als ze horen dat mijn zoon in de Top 600 zit: 'Hij is zo lief en zo attent!' Tja, dat is even wat anders."

"Ik ga voor de jongens en meisjes in de Top 600 staan. Verdedig ze. Je kunt ze niet allemáál helpen, maar niet iedereen is niks waard. Ze verdwijnen ook heus niet zomaar in een zwart gat, dus je zult wat moeten proberen."

"Er zijn er genoeg die wél willen als ze de kans krijgen, maar je moet geduld hebben. Veel. Die kinderen denken ook: o, vinden ze dat ik alleen maar slecht ben? Oké, dan doe ik slecht. Ze voeden zich met negativiteit. Wij weten hoe moeilijk het is uit het verdomhoekje te komen, het stigma kwijt te raken."

Groepsdruk
Hoewel het goed gaat, wil dezelfde Sardjoe die zo graag de deur wilde dichtsmijten nu dat haar zoon nog een tijd in de Top 600 blijft.

"Ze moeten hem niet meteen loslaten nu het goed gaat. Hij vecht tegen de groepsdruk. De grotere idioten mogen hem niet weer naar beneden halen. Hij blijft kickboksen, dat ook. Het moet van mij een jaar goed gaan, dán mag hij die Top 600 uit."

Sardjoe wil ouders helpen die in eenzelfde positie zitten. "Ik voel de angst en schaamte. Nu ik met mijn hoofd omhoog loop, begrijpen ze niet dat ik óók een zoon heb in de Top 600, maar ik begrijp hen heel goed. It takes a village to raise a child, maar wij laten ouders alleen staan. Ik niet meer."

Kostbare ingrepen hebben effect

De Top 600 van vooral jonge, gewelddadige criminelen werd in 2011 opgezet op initiatief van burgemeester Eberhard van der Laan en hoofdcommissaris van politie Bernard Welten. Hij is eind 2015 aangevuld met een Top 400 van (vooral) jongens die dreigen af te glijden in de criminaliteit.

Meer dan veertig instanties bemoeien zich met de ultieme poging ze uit de misdaad te halen én te houden.

Het voornaamste doel was, en is, het stuiten van de jongens en jonge mannen die zich bezondigen aan high impact crimes: overvallen, straatroven en ander grof geweld.

Inmiddels hebben tal van evaluaties uitgewezen dat de kostbare ingrepen (in geld én capaciteit) werken. De uitgestroomde 'klanten' van de Top 600 vallen minder vaak in herhaling dan voorheen na reguliere straffen.

In het hele land wordt het beleid gekopieerd en ook in Amsterdam wordt de systematiek met één regisseur die een pakket aan ingrepen stroomlijnt nu ook toegepast op andere groepen, of het nou Ajaxhooligans zijn of radicaliserende Amsterdammers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden