Plus

Een zeilende lijndienst tussen Amsterdam en de Wadden?

Dennis Stroombergen (46) wil een zeilende lijndienst opzetten tussen Amsterdam en de Wadden. 'Ik geloof dat ik bedrijven kan overtuigen hun vracht schoon te vervoeren.'

Schipper Dennis Stroombergen (met oranje jas) aan boord van de Lichtstraal: 'Ik kan makkelijk opschalen, mits er voldoende vracht is' Beeld Harmen de Jong

Het is maandagochtend, een paar graden boven nul. Dennis Stroombergen staat achter het roer van zijn zeilschip, een 20 meter lange Zeeuwse klipper. Vier bemannings­leden verwerken als goed geoliede machine de opdrachten die Stroombergen op ze afvuurt.

Tien minuten later zijn twee enorme zeilen gehesen. Het schip heeft de wind in de rug en vaart met 6 knopen (ongeveer 11 km/u) over het heldere water van het IJsselmeer.

Dit is wat anders dan met een optimistje over de Sloterplas varen. Het schip van Stroombergen weegt 70 ton, heeft hoge masten met grote zeilen die veel wind vangen. "Het schip ­reageert traag, doet niet meteen wat je wil. Daar moet je ­rekening mee houden."

Wanneer de wind iets gaat liggen, heeft de bemanning tijd voor een bak koffie. Stroombergen blijft als kapitein achter het roer staan, de omgeving scannend. Over het IJsselmeer vaart slechts één ander schip.

"Bizar. Het is hier altijd zo verlaten, zelfs op dagen met veel zon en weinig wind. Een boot of schip is een hebbedingetje geworden."

Mooie boodschap
Niet voor Stroombergen. Hij wil met zijn bedrijf Zuiver­varen de eerste zijn die een zeilende lijndienst opzet binnen Nederland. Met vracht vanuit Amsterdam over het IJsselmeer naar de Waddeneilanden, en terug. Een volledig CO2-neutraal transport van goederen.

Wie had dat twaalf jaar geleden gedacht, toen Stroombergen als projectmanager gebiedsontwikkeling de Zuidas volbouwde met kantoorpanden. "Ik dacht toen al wel: is dit nu het doel in mijn leven?"

Stroombergen verkeert met Zuivervarenniet in de illusie een deel van het vrachtverkeer te kunnen vervangen. ­Het gaat vooral om de boodschap. Hij wil mensen en bedrijven ­ervan bewust maken dat we spullen vervoeren zonder na te denken over hoe slecht dat is voor het milieu. En dat er schone alternatieven zijn.

Beeld Harmen de Jong

Toch is Stroombergen geen zeilende predikant die alleen een mooie boodschap verkondigt. Er moet ook geld worden verdiend. Hij werkt nu 28 uur in de week als projectmanager voor een duurzaam bedrijf, maar wil uiteindelijk zijn werk maken van het zeilend vrachtvervoer.

Deze week maakt hij een proefvaart, vandaag is de laatste dag. Doel van de reis is het schip leren kennen, aan wal gaan om zijn verhaal te delen met lokale ondernemers en gevoel krijgen voor de tijdsduur van een retourtje ­Waddeneilanden. Veel vracht is er daarom nu niet aan boord.

Bierfusten, limonade en kunst
Dat was drie maanden geleden wel anders. Het festival ­Into the Great Wide Open op Vlieland wilde een deel van zijn goederen CO2-neutraal laten vervoeren. Het ruim van het schip, waar ook de bedden staan, was tot de nok toe ­gevuld met 1200 liter aan bierfusten, limonade en kunstobjecten.

Bemanningslid Nienke Verbruggen (27), toen ook aan boord: "Ik moest eroverheen klauteren om vervolgens buikschuivend in mijn bunker te komen."

In het ruim past ongeveer 15 kubieke meter vracht. Verder is er een kleine keuken met voorraadkast en gasstel en een schippershut met meer bewegingsruimte. Er hangen olielampen uit de tijd dat zeeverkenners met het in 1892 gebouwde schip de Noordzee overvoeren.

Stroombergen: "Mannen op leeftijd komen telkens naar me toe om te vertellen dat ze ooit op dit schip hebben gevaren."

Stroombergen begon op zijn elfde met zeilen. Op een ­piraatje (kleine zeilboot) voer hij over het IJsselmeer. ­Later zeilde hij met grote schepen over de Noordzee en werkte hij als scheepsmaat op een charterschip. Het kriebelde altijd om van het zeilen zijn werk te maken.

Daarom sloot Stroombergen zich een paar jaar terug aan bij Men who sail, een stichting die CO2-neutraal vracht vervoert. Ze werken op projectbasis en varen daardoor weinig.

In de kroeg fantaseerden Stroombergen en zijn compagnons over hoe ze gingen uitbreiden, van hun passie hun werk zouden maken. Het bleef bij grote verhalen. Daarom dacht Stroombergen: er is maar één manier om dit voort te zetten, ik moet een eigen schip regelen.

Tijdens zijn zoektocht zag hij de Lichtstraal liggen in de haven van Durgerdam, een verwilderd schip in erbarmelijke staat. Maar het gevoel was goed. En er was ruimte voor vracht. Van de eigenaar mocht hij het schip vijf jaar lang voor een zachte prijs huren.

Nu is het zaak vrachtcontracten te sluiten zodat Stroom­bergen op vaste basis naar de Waddeneilanden en terug kan varen. Hij mikt op duurzaam geproduceerde goederen waar een eerlijke prijs voor is betaald.

Daar ontbreekt vaak nog één schakel: schoon transport. Hij vervoert bijvoorbeeld chocolade, rum, koffie en olijfolie die Tres Hombres met een zeilschip van Afrika naar Amsterdam vervoert. Stroombergen transporteert die verder binnen Nederland.

Idealisme
Het is moeilijk om bedrijven te overtuigen hun goederen per zeilschip te laten vervoeren. Het is duurder en onbetrouwbaar, want de wind kan een zeilschip dagen stilleggen. Bedrijven moeten het doen uit idealisme, of het verhaal van Zuivervaren moet ze aanspreken.

Stroombergen: "Ik geloof écht dat ik bedrijven ervan kan overtuigen hun vracht schoon te vervoeren."

Inmiddels heeft Stroombergen veel lijntjes uitgezet naar organisaties en bedrijven en wordt hij soms zelf benaderd door bedrijven die 'iets willen doen met duurzaam transport'. Deze winter hoopt hij akkoorden te bereiken. Daar heeft hij tijd voor, want het is toch te koud om te varen.

Beeld Harmen de Jong

Voorjaar
In het voorjaar hoopt hij met volle ruimen maandelijks naar de Waddeneilanden te varen. Het liefst met diverse schepen. "Veel mensen varen regelmatig met hun zeilschip naar de Wadden. Die zeggen: 'Laat maar weten als je vracht hebt.' Ik kan makkelijk opschalen, mits er voldoende vracht is."

Om niet afhankelijk te zijn van vracht van bedrijven, heeft Stroombergen voor eigen vracht gezorgd: Bakenbier. Gebrouwen in samenwerking met Men Who Sail en de Naeckte Brouwers in Amstelveen.

Dat bier probeert hij aan de man te brengen bij ondernemers op de Wadden­eilanden en de voormalige Zuiderzeehavens waar hij langsvaart. Met succes: het heeft de hele zomer op de kaart gestaan bij een strandpaviljoen op Texel.

Stroombergen wil ook opstappers meenemen. Op zijn schip is plaats voor acht man. Ze kunnen opstappen in Amsterdam, in een van de voormalige Zuiderzeehavens of op de Wadden. Ze kunnen één dag mee, maar ook de hele week. Het kost vijftig euro per dag.

"Ze mogen helpen met het laden en lossen van de vracht, de zeilen hijsen en het aanmeren, maar niets hoeft," zegt Stroombergen. "Ik zit alleen niet op Duitse schoolkinderen te wachten. Ik ben geen charterschip, ik vervoer vracht."

Het is inmiddels middag. Stroombergen en zijn bemanningsleden zijn ongeveer twee uur aan het varen. Ze passeerden het Paard van Marken, de illustere vuurtoren in Marken en koersen nu af op de haven van Durgerdam, waar de reis een kleine week geleden begon.

"Het is eigenlijk heel simpel," zegt Stroombergen. "De wind is gratis. Waarom zou je die niet gebruiken om vracht te vervoeren?"

Vracht gezocht

Vracht vervoeren per zeilschip was vroeger heel normaal. De VOC voer al in de 17de eeuw de wereld rond met zeilschepen om specerijen te halen. De commerciële zeilvaart verdween halverwege vorige eeuw, door de opkomst van motorschepen.

De scheepvaart neemt tegenwoordig tussen de 3 en 4 procent van de totale CO2-uitstoot voor zijn rekening. Zonder maatregelen zal dat 17 procent zijn in 2050.

In 2005 begon Tres Hombres als eerste weer met zeilende vrachtschepen te varen. De rederij vart op dit moment met twee zeilschepen, waarvan de een op Afrika vaart en de andere op Europese bestemmingen.

In Europa ontstaan mondjesmaat vergelijkbare initiatieven. Het grootste probleem: ­bedrijven vinden die hun vracht mee willen geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden