Opinie

'Een vierdaagse werkweek moet de norm worden'

De Dag van de Arbeid is geen achterhaalde traditie, want juist nu worden veel mensen geconfronteerd met grote onzekerheden rond hun werk, schrijft Bram van Ojik.

Flexwerkplekken op de Herengracht. De achthonderdduizend zzp'ers hebben recht op meer zekerheden, vindt Bram van Ojik.Beeld Maarten Bezem

De eerste mei. Dag van de arbeid. Op deze dag gingen in de negentiende eeuw mensen de straat op voor een kortere werkdag: acht uur werk, acht uur slaap en acht uur vrije tijd.

Die strijd voor korter werken is anno 2015 weer relevant. De arbeidsmarkt is de afgelopen decennia blijvend veranderd. We werken allang niet meer alleen om in onze basisbehoeften te voorzien. We vereenzelvigen onszelf met werk. Op een feestje gaat het niet om de vraag 'wie ben je', maar 'wat doe je'. Betaald werk staat centraal in ons leven. Maar er is niet genoeg betaald werk voor iedereen, getuige de aanhoudende werkloosheid. Veel werk dat vroeger betaald was, moet nu onbetaald worden gedaan in het kader van de participatiesamenleving. Bovendien nemen robots ons werk steeds meer over.

In 1930 zei de econoom John Maynard Keynes dat we twee generaties verder met vijftien uur per week meer dan genoeg zouden produceren om in alle behoeften te voorzien. Maar in plaats daarvan hebben we onszelf vooral meer welvaart toegeëigend.

De robotisering biedt kansen: terwijl robots het vervelende werk doen, kunnen wij ons met andere dingen bezighouden. Dit betekent wel dat we het werk dat overblijft eerlijker moeten delen en dat we fundamenteel anders moeten kijken naar de relatie tussen arbeid en inkomen: je financiële positie en bestaanszekerheid kan niet meer één-op-één gekoppeld zijn aan je contractvorm.

Geen pensioen en minimumlonen
Helaas gaat het de andere kant op. Velen hebben een flexibel contract. Meer dan achthonderdduizend mensen werken als zzp'er en iedereen weet dat niet elke pakketbezorger en thuiszorgmedewerker dat vrijwillig doet. Zij zijn niet verzekerd en bouwen nauwelijks pensioen op. De meeste jongeren moeten het doen met flexbaantjes, nulurencontracten en uitzendwerk. Achttienjarigen verdienen de helft van het minimumloon. Ze kunnen geen plannen maken voor de toekomst, sparen of een huis kopen.

De kloof tussen mensen met vaste banen, zekerheden en goede inkomens en mensen met losse baantjes, weinig zekerheden en lage inkomens is groter geworden. Deze kloof is mede veroorzaakt door de afbraak van de verzorgingsstaat onder het mom van 'modernisering'.

Het resultaat is dat zekerheden zijn uitgehold. Daarom moeten we weer strijden voor betere arbeidsvoorwaarden en meer zekerheden. Dat is niet gelijk aan wat minister Lodewijk Asscher wil: alleen maar iedereen terug naar een vast contract. Ten eerste is dat een schijnzekerheid (want hoe vast is vast?), maar goedbedoelde maatregelen om dat te bereiken drijven ook nog een steeds grotere wig tussen flex en vast: flexwerkers worden er na twee jaar uitgegooid in plaats van in dienst genomen.

Wij willen de zekerheden terug: niet van de ene op de andere dag ontslagen kunnen worden, verzekerd zijn voor arbeidsongeschiktheid en ziekte, weten dat je volgende maand je huur kunt betalen en plannen voor de toekomst kunnen maken. Iedereen heeft recht op zekerheid, ongeacht contractvorm.

Meer zekerheid voor flexwerkers
Laten we het werk eerlijker verdelen: een vierdaagse werkweek als norm, zodat minder mensen aan de kant staan. Uiteraard moet het loon voor de lage inkomens dan omhoog. Daarnaast moet de ongewenste en ongekozen onzekerheid van flexwerkers worden tegengegaan door flexwerkers meer zekerheden te bieden, moet de sociale zekerheid meer gecollectiviseerd worden en moet iedereen vanaf achttien jaar recht hebben op het wettelijk minimum loon.

De oude strijd voor korter werken en meer zekerheden moet opnieuw gestreden worden, en nu moeten we een stap verder gaan. Na de achturige werkdag moeten we naar de 32-urige werkweek. Waar men vroeger sociale zekerheid voor alle werknemers wilde, moeten we nu vechten om de flexwerkers weer zekerheden te geven. De verhouding tussen arbeid en inkomen verandert. De strijd is nog niet gestreden.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden