Plus PS

Een studentenkamer in ruil voor klusjes: 'Zo draag ik iets bij aan de buurt'

Een droom voor studenten in Amsterdam: vrijwilligerswerk in ruil voor woonruimte. Maar in de praktijk is het best aanpoten. 'Ik ben er wel drie dagen in de week aan kwijt.'

'We willen mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn om zich in te zetten voor de wijk' Beeld Gijs Kast

Elke woensdagochtend helpt student antropologie Sterre Herstel (21) in het Formulierencafé in de Kolenkitbuurt in West. "Mensen uit de buurt die brieven van de Belastingdienst niet begrijpen of vragen hebben over andere instanties, helpen we hier met een klein team studenten."

Herstel woonde eerder 'in een bezemkast' voor 300 euro, maar sinds twee jaar heeft ze in ruil voor deze werkzaamheden een kamer in Bos en Lommer, waar ze samen met een huisgenoot ­enkel gas, water en licht betaalt.

Dichter bij ­elkaar
Organisaties die vrijwilligerswerk aanbieden in ruil voor woonruimte zijn populair. Het heitje voor een karweitje-principe is springlevend, aldus Joep Albers (31) van de ­ideële stichting Academie van de Stad. "We hebben zo'n 80 studenten die tien uur per week vrijwilligerswerk doen in tien verschillende wijken, in ruil voor een onderkomen."

Projecten variëren van tuinieren met de buurt en het organiseren van een kerstdiner voor eenzame ouderen tot knutselmiddagen met kinderen. "Alles met als doel de mensen uit de buurt dichter bij ­elkaar te brengen," zegt coördinator Albers.

Herstel vond haar kamer via Vooruit, een organisatie die via hetzelfde principe werkt. Via het project helpen zo'n 67 studenten 16.000 mensen per jaar in negen wijken. Projectmanager Jordi Beckman (27) zou willen dat hij projecten als deze had gekend toen hij zes jaar lang in Amsterdam studeerde. "Ik heb veel van huis naar huis ­gezworven, ook toen was het vinden van een kamer lastig."

Maatschappelijk dienstverlener
De belangstelling voor een huis in ruil voor vrijwilligerswerk is groot, merken beide organisaties. Kreeg Vooruit de afgelopen jaren ongeveer 90 aanmeldingen per jaar, dit studiejaar meldden zich 130 potentiële bewoners. Beckman: "Terwijl we er maar 20 kunnen plaatsen." Ook bij Academie van de Stad is het druk, met honderden aanmeldingen voor zo'n 50 plekken.

Student sociale geografie Eva van der Meulen (22) woont sinds twee jaar in de Van der Pekbuurt via Academie van de Stad. "Ik kwam hier via mijn broer, die woonde ook in deze buurt. Nu werk ik elke week bij maatschappelijke dienstverlener Doras, waar we mensen helpen die soms hun belastingbrieven al niet eens meer open durven te maken." Belastingaangifte mag ze niet doen, maar uitstel aanvragen wel. "Dat is vaak nodig, want sommige mensen zitten echt in de problemen."

Voordat ze naar Amsterdam kwam, woonde Van der Meulen nog bij haar ouders in Zaandam. "Ik had geen haast om naar Amsterdam te komen en veel te veel geld voor een kleine kamer te betalen. Daarom ben ik heel blij met deze mogelijkheid, waarbij ik het heel fijn vind dat ik iets voor mijn wijk kan doen."

Beren op de weg
Albers van Academie van de Stad is blij met alle extra aandacht, maar ziet wel wat beren op de weg. "We krijgen steeds meer studenten die zich aanmelden omdat het goedkoop wonen is." Het vernieuwde leenstelsel, waarbij de studiefinanciering niet langer als gift maar als lening wordt verstrekt, heeft daar zeker aan bijgedragen. "Sommige studenten zien het vrijwilligerswerk als bijzaak, terwijl dat juist voor ons zo belangrijk is."

De selectieprocedure is daarom aangescherpt: wie via Academie van de Stad aan een woning wil komen, moet een cv en motivatiebrief opsturen en door een groepssollicitatie en een persoonlijk gesprek komen. "We willen mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn om zich in te zetten voor de wijk."

Zowel Herstel als Van der Meulen geeft aan dat er niet te licht moet worden gedacht over het vrijwilligerswerk. Herstel: "In totaal ben ik er wel drie dagen in de week aan kwijt, om nog maar te zwijgen over alles wat je tussendoor moet regelen." Ook Van der Meulen is vaak meer tijd kwijt dan verwacht. "Ik ben ook coördinator voor de wijk. Tegen iemand van de gemeente kun je niet zeggen dat ze later ­terug moeten bellen omdat je al tien uur hebt gewerkt die week."

Interculturele verschillen
Om studenten goed voor te bereiden op alle activiteiten, is er bij Vooruit een tweemaandelijkse bijeenkomst waaraan alle studenten verplicht deelnemen. "We geven trainingen over bijvoorbeeld het herkennen van mishandeling en lessen pedagogiek," zegt Beckman.

"Het is belangrijk dat de studenten weten wat ze aan het doen zijn, je kunt niet zomaar een student op een groep kinderen laten passen." Ook Academie van de Stad biedt trainingen om studenten voor te bereiden. Albers : "Hoe ga je bijvoorbeeld om met interculturele verschillen? In de wijken waar wij zitten, is dit aan de orde van de dag."

Dat het ook flink kan misgaan met zulke projecten, ­bewees vastgoedbeheer Camelot in 2015. In ruil voor vrijwilligerswerk konden studenten goedkoop wonen in het bijna lege verpleeghuis Sint Jacob aan de Plantage Middenlaan. Begon het met boodschappen doen voor demente ouderen, na een paar maanden werden studenten verplicht nachtenlang de balie te bewaken. Deden ze dat niet, dan werd gedreigd ze uit huis te zetten.

Duidelijke communicatie
Onbegrijpelijk, noemt Beckman het. "Dit kun je niet van studenten vragen. Studie staat bij ons altijd op één." Albers vult aan: "Dit soort dingen voorkom je door duidelijke communicatie."

Wie zich aanmeldt, krijgt altijd van tevoren te horen wat de bedoeling is, verduidelijkt Albers. "We kijken samen met woningcorporaties, stadsdelen en bewoners wat er nodig is in wijken. Dat gaat vaak om taallessen of hulp met het invullen van formulieren. Elke week toneelles geven gaat bijvoorbeeld niet."

Naast de studenten die enkel op zoek zijn naar goedkope huisvesting is er nog een ander probleem bij Academie van de Stad: het aantal beschikbare woningen slinkt snel. "Toen we in 2008 begonnen, waren er genoeg woningen die gerenoveerd of gesloopt zouden worden." Helemaal gratis wonen wordt daardoor wellicht lastig in de toekomst, verwacht Albers.

Vooral voordelen
Daarom heeft de stichting in drie complexen in Amsterdam woonbegeleiders aangesteld. "Dat zijn studenten die samenwonen met statushouders en hen zo'n zes uur per week helpen bij de eerste stappen maken in Nederland, in ruil voor een vrijwilligersvergoeding." Dat gebeurt bijvoorbeeld in de kleurige zeecontainers op de NDSM-werf. "Daar helpen studenten 125 statushouders met taallessen en rondleidingen door de buurt, maar ook worden er bijvoorbeeld voetbaltoernooien georganiseerd."

Er bestaan in Amsterdam nog meer initiatieven voor alternatieve studentenhuisvesting. Zoals Room in Return, dat studenten in huis laat wonen bij een gezin in ruil voor huishoudelijke taken als oppassen, schoonmaken en boodschappen doen. Startblok Riekerhaven is een initiatief waarbij studenten en ­statushouders een gebouw delen in Nieuw-West; studenten laten nieuwkomers kennismaken met Nederland in ruil voor huurverlaging.

Ondanks de drukte ziet Sterre Herstel vooral voordelen in de combinatie van werk en huisvesting. "Een studie is bij veel sollicitaties allang niet meer genoeg. Door vrijwilligerswerk en wonen te combineren, bouw ik aan mijn cv, draag ik iets bij aan de buurt én werk ik voor onderdak. Ik krijg niet betaald in geld, maar wel met een plek in de wijk."

Buiten je bubbel
Ze ziet nu al op tegen volgend jaar, als ze geen student meer is en op zoek moet naar een betaalde woning in Amsterdam. "Ik weet nog niet hoe ik dat ga betalen."

Van der Meulen gaat na afronding van haar bachelor eerst nog een master doen, maar is over een aantal jaar ook het haasje op de Amsterdamse woningmarkt.

"Ik sta sinds mijn achttiende ingeschreven bij Woningnet, hopelijk komt daar iets uit."

Een ding weet Herstel zeker: ze wil vrijwilligerswerk blijven doen. "Je ontmoet zo veel nieuwe mensen buiten je bubbel, dat geeft een voldoening die niet in geld is uit te drukken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden