Een satirisch tijdschrift als Charlie Hebdo kennen we in Nederland niet

Nederland kent geen sterke traditie van satirische tijdschriften. Dat zegt directeur Niels Beugeling van het Persmuseum in Amsterdam in reactie op de aanslag op het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo. Wat dat betreft is ons land een van de uitzonderingen 'In allerlei landen om ons heen, zoals België en Frankrijk, is een zeer levendige cultuur van satirische bladen. Zelfs in Turkije, dat steeds restrictiever wordt, verschijnen dit soort tijdschriften. In Istanbul alleen al worden drie verschillende satirische bladen uitgegeven.'

Beeld epa

Hier is er geen markt voor, stelt Beugeling. 'Ons land kent een relatief gemakkelijk en rustig klimaat. In andere landen staat veel meer op het spel. Bovendien hebben tekenaars al een plek waar ze hun spotprenten kwijt kunnen. Die verschijnen namelijk in de reguliere dag- en weekbladen.'

De laatste poging om in Nederland een satirisch blad uit te brengen, strandde volgens de museumdirecteur in de jaren tachtig. Cartoonist Jos Collignon richtte in 1982 met de journalisten Lex van Almelo en Hans van Laarhoven De Opstoot op, dat echter maar een kort leven beschoren was. Slechts dertien nummers kwamen uit van het tweewekelijkse blad. 'Het is een snelle dood gestorven omdat er geen markt voor bleek te zijn', zegt Beugeling.

Propria Cures
Begin vorige eeuw verscheen bijna dertig jaar lang het politiek-satirische weekblad De Notenkraker. Het werd toen gevoed door de Eerste Wereldoorlog en anti-Duitse gevoelens. Na de Tweede Wereldoorlog was er van 1950 tot 1964 ruimte voor het satirisch getinte gezinsweekblad De Uilenspiegel, dat door de Communistische Partij van Nederland werd opgericht.

Het Amsterdamse studentenweekblad Propria Cures, dat al bijna 125 jaar bestaat, is volgens Beugeling enigszins satirisch te noemen. 'Daar zijn heel venijnige prenten in verschenen.' Als satirisch getinte website noemt hij de opiniewebsite Joop.nl, waar geregeld spotprenten op verschijnen. In 2011 verwijderde de website een omstreden cartoon over de PVV nadat enkele medewerkers ernstig werden bedreigd.

Beugeling is niet bekend met recente ernstige incidenten tegen Nederlandse cartoonisten. 'Het gaat om redelijk luchtige dingen, vooral van mensen die op internetfora hun mening geven, de zogeheten reaguurders. Maar ik ben wel geschokt door de aanslag in Parijs. Satire is er juist voor de dialoog. Ik hoop niet dat de aanslag de satire in Nederland beïnvloedt, maar het zal zeker in het achterhoofd spelen van tekenaars.'

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden