Plus

Een relatie op de werkvloer: onder de pet of aan de grote klok?

Logisch dat af en toe een vonk overspringt op het werk; we zijn daar een groot deel van de dag. Maar áls het gebeurt, wat zijn dan onze rechten en plichten?

Een ontslag komt maar zelden voor, behalve als het om een 'onacceptabele' relatie gaat.Beeld Hedy Tjin

Het was meteen raak. In 2012 kwam Nienke van Zadelhoff (36) te werken bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid op het Mediapark en die man aan het bureau tegenover haar, Menno, vond ze meteen interessant. "Als ik over mijn beeldscherm keek, zag ik hem zitten. Dat was al snel een heel leuk uitzicht."

Menno was haar leidinggevende en de interesse bleek wederzijds te zijn. "Hij wilde alles weten over mijn wereldreis die ik net had gemaakt en toen flapte ik eruit: maar dan gaan we wel ergens wat drinken, dan kan ik alles vertellen. Had ik opeens een afspraakje met mijn leiding­gevende! Toen we elkaar na nog wat dates en een eerste kus nog steeds leuk bleken te vinden was het wel: wat nu?

Zo'n vier procent van alle werknemers in Nederland moet ooit zo'n moment hebben gehad. Het CBS berekende namelijk in 2014 dat er 148.000 stellen van werknemers bestaan; vier procent dus. In de agrarische sector en de financiële dienstverlening waren de percentages overigens het hoogst: meer dan zes procent.

In veel bedrijven lopen dus stelletjes rond op de werkvloer - geheime escapades en vluchtige affaires nog niet meegerekend. Maar als je zo'n stelletje in kwestie bent: hoe ga je daar dan mee om? Houd je het onder de pet of stuur je meteen een centrale mail rond dat jij en manager X of secretaresse Y het bed delen?

Ontslag
"In principe heb je geen meldingsplicht. Je relatie valt onder je recht op privacy; dat is vastgelegd in de grondwet," zegt advocaat Diana Simons van Hengeveld Advocaten in Amsterdam. Ze is gespecialiseerd in arbeidsrecht en behandelde in de afgelopen jaren drie zaken die te maken hadden met ontslag na een uitgekomen relatie op de werkvloer.

"Een relatie gaat in principe niemand wat aan; het zit in de privésfeer. Het wordt anders als het gaat om een relatie tussen een leidinggevende en een ondergeschikte. Dat kun je maar beter zeggen. De werkgever zal dan bepalen of de relatie schadelijk is voor het werk of niet en kan daarna overgaan tot een overplaatsing naar een andere afdeling of in een uiterst geval ontslag."

'Onacceptabele' relatie
Een ontslag komt maar zelden voor, behalve als het om een 'onacceptabele' relatie gaat. Denk aan twee advocaten van verschillende concurrerende kantoren die elkaar bedrijfsgevoelige informatie doorspelen. Of een leraar die een relatie aangaat met een leering.

In 2009 kwam een zaak in het nieuws van een economieleraar (29) van het Vossius Gymnasium die een relatie was aangegaan met een leerling uit het zesde leerjaar. Hij werd per direct ontslagen. De leraar vocht het ontslag aan; de relatie was immers buiten schooltijd ontstaan, maar hij verloor.

Dat het tot een rechterlijke uitspraak komt, is uitzonderlijk. Advocate Simons spreekt over minder dan tien zaken in de afgelopen paar jaar. Bovendien is het ontslagrecht in 2016 zo aangepast, dat het lastiger is voor werkgevers om werknemers op dat soort gronden te ontslaan.

"In de praktijk zie je dat werknemers en hun baas er meestal onderling wel uitkomen," zegt Simons. "Als je op een gegeven moment in dezelfde auto naar het werk komt, zullen de verliefde collega's het vaak toch aan de rest vertellen."

Wat de consequenties daarvan zijn, hangt af van het soort bedrijf. "Bij een christelijke organisatie zal een, al dan niet buitenechtelijke, relatie misschien eerder leiden tot ontslag. Maar het ligt er ook aan hoe groot een onderneming is: in een groot bedrijf is er vaak een mogelijkheid iemand over te plaatsen naar een andere afdeling. Maar als het de werkzaamheden niet in de weg staat, is er in veruit de meeste gevallen geen man overboord en wordt het intern opgelost."

Protocol
Nienke van Zadelhoff moest er na een paar maanden ook aan geloven: de relatie moest worden opgebiecht aan de leidinggevende. "Menno maakte zich wel zorgen. Hij opereert altijd zorgvuldig in een bedrijf, had net daarvoor nog een extra opleiding gedaan om een stap te kunnen zetten in zijn loopbaan. Hij wist niet wat deze relatie zou betekenen voor zijn carrière. Ik werd er ondertussen ook onzeker van. Straks raakte een van ons misschien zijn baan kwijt."

Uiteindelijk ging Menno het gesprek aan met de unit­manager. "Toen we samen met vakantie waren geweest, begon hij wel wat te vermoeden," aldus Van Zadelhoff. "Maar het bleek verder geen issue te zijn; het heeft niks veranderd aan onze werkzaamheden.

Menno bleef mijn leidinggevende, maar ging vanaf dat moment niet meer over mijn beoordeling en functioneren. Het heeft ook nooit gezorgd voor opgetrokken wenkbrauwen bij collega's. Menno en ik hadden de afspraak: op het werk behandelen we elkaar als collega's en dat is eigenlijk altijd zo gebleven. De auto was het switchpoint. Als we weer wegreden naar huis, was het: hoe was je dag eigenlijk, schat?"

De definitieve coming-out voor de collega's was de aankondiging van hun bruiloft in 2014. Al leverde dat af en toe ook weer nieuwe problemen op. "Zo zat ik eens samen met Menno bij een leverancier, toen ik opeens dacht: help, zo ziet die man dat we twee dezelfde trouwringen om hebben! Toen heb ik toch een beetje onhandig mijn arm voor mijn hand gemanoeuvreerd, om ongemakkelijke vragen te voorkomen."

Gedragscodes
In de situatie van Van Zadelhoff besloot de werkgever ter plekke de consequenties op te stellen. In grote bedrijven geldt echter vaak een protocol, waarin gedragscodes staan opgesteld voor als je een relatie krijgt op de werkvloer.

Zo vermeldt Philadelphia - een landelijke zorgaanbieder voor mensen met een verstandelijke beperking met zo'n zeshonderd locaties - in haar protocol: 'Bij een relatie tussen medewerkers onderling is het belangrijk om deze relatie bespreekbaar te maken. Wanneer de uitvoering van het werk of de werksfeer door deze relatie wordt geschaad, wordt gezocht naar een passende oplossing.'

De toon zal wat feller zijn bij een bedrijf waar ook concurrentie- of commerciële belangen meewegen. Met ook vermelding van zaken die kunnen leiden tot ontslag. "Dan ben je er geweest," zegt advocaat Simons nuchter. "Als het in de voorwaarden staat, heb je weinig kans die zaak te winnen. Dan is het dus tijd om te vertrekken."

Ondertussen is de situatie bij Van Zadelhoff veranderd: begin dit jaar kreeg Menno een nieuwe baan. Ze kijkt op haar werk dus niet meer op hem uit. Maar dat heeft ook voordelen. "Je hebt weer eens andere gesprekken 's avonds aan de keukentafel. Ieder heeft nu zijn verhaal."

Bekende werkvloerkoppels

Barry Atsma en Noortje Herlaar
De vonk sprong over tijdens de opnames van de film Knielen op een Bed Violen. Eerder vond Herlaar ook al een liefde op het werk: ze had een relatie met William Spaaij, haar tegenspeler in de musical Mary Poppins.

Ids Postma en Anni Friesinger
De ex-topschaatsers kwamen elkaar continu tegen bij wedstrijden. In 2009 trouwden ze.

Michiel Huisman en Tara Elders
De set van Phileine Zegt Sorry in 2003 was de arena voor hun ontmoeting. Ze speelden ook nog samen in de korte film Funny Dewdrop uit 2007.

Rick Nieman en Sacha de Boer
Nog vóór hun carrières als anchors bij respectievelijk RTL Nieuws en NOS Journaal werkten ze samen bij Veronica's Nieuwslijn. Het Journaal presenteren doen ze inmiddels niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden