Plus

Een Pool moet vooral niet zeuren

Tandenborsteltoeslag, pesterijen op de werkvloer, een boete van 200 euro voor rommelmaken. Poolse uitzendkrachten in Amsterdamse hotels worden uitgebuit.

Jesse Beentjes
'Poetsen en niet zeuren, dat was mijn taak' Beeld Gijs Kast
'Poetsen en niet zeuren, dat was mijn taak'Beeld Gijs Kast

"We horen de vreemdste en schokkendste verhalen," zegt juriste Agata Janucik van Stichting Advies voor Polen. "Mensen durven zich nauwelijks bij ons te melden, omdat er een sfeer van angst op hun werk hangt. Ze zijn bang hun baan te verliezen als ze klagen."

In de kelder van het jugendstilpand van de voormalige Eerste Hollandsche Levensverzekeringsbank aan de Keizersgracht is de Poolse ­Bibliotheek gevestigd, waar Janucik samen met Malgosia Wieggers een keer per week gratis juridisch spreekuur houdt voor Polen in Nederland.

De telefoon rinkelt onafgebroken. Rustig staan ze bellers te woord, over ingetrokken rijbewijzen en familiezaken. Wieggers: "Verreweg in de meeste gevallen gaat het om arbeidsrecht of huurrecht." Ze begonnen het platform tijdens hun studie rechten aan de UvA, om Polen in Nederland gratis van gedegen juridisch advies te voorzien. De nood is hoog. Janucik: "Elke week zit onze mailbox helemaal vol."

Klachten van uitzendkrachten
Wieggers: "Veel klachten komen van uitzendkrachten, vooral in de agrarische en de bouwsector. In Amsterdam is het iets anders, de Poolse bevolking hier is meestal hoger opgeleid en meer cultureel geëngageerd.

Toch zijn er ook hier veel Poolse uitzendkrachten, vooral in de hotels."
De Poolse Justyna (echte naam bekend bij de redactie) werkte via een Pools-Nederlands en later een Nederlands uitzendbureau als kamermeisje in grote hotels in Amsterdam.

"Ik kan niets aardigs zeggen over die uitzendbureaus," zegt ze. "De mensen waren arrogant, onaardig. Ze wilden niet luisteren naar klachten: ze zijn er alleen op uit om mensen zoals ik, die de taal niet machtig zijn en onbekend met hun rechten, zoveel mogelijk uit te knijpen."

Verontwaardigd vertelt ze over de manier waarop kamermeisjes worden geworven in Polen: "Ze krijgen een baan en onderdak in het vooruitzicht gesteld. Het gaat om kamers in huis bij particulieren, of in huizen van het uitzendbureau, die al dan niet worden gedeeld. Voor een kamer betaal je 100 euro per week aan het uitzendbureau. Je moet je voorstellen dat je als Pools kamermeisje het absolute minimum betaald krijgt: 9,36 euro bruto per uur."

Bemiddelingskosten
Behalve de kosten voor de kamer vragen de uitzendbureaus bemiddelingskosten, volgens Justyna zo'n 500 euro. "Daarnaast zijn er regelmatig controles om te kijken of alles wel netjes is. Is dat niet het geval, dan legt het uitzendbureau boetes op: soms van wel 200 euro.

Door de lage lonen, de huur en de boetes is het haast onmogelijk om geld te sparen, wat de reden is waarom veel Polen in Nederland komen werken. In plaats daarvan worden ze afhankelijk van de uitzendbureaus."
Ook bij Stichting Advies voor Polen zijn de ­verhalen over de toeslagen en de boetes bekend. Janucik: "Er zijn uitzendbureaus die 25 euro toeslag vragen voor een tandenborstel."

Justyna, die inmiddels een vast contract heeft bij een groot Amsterdams hotel, noemt ook pesterijen op de werkvloer. "Ik heb me behoorlijk vaak gediscrimineerd gevoeld, ik kreeg altijd impliciet de boodschap dat ik minderwaardig was, omdat ik Pools ben. Poetsen en niet zeuren, dat was mijn taak."

Niet te halen norm
Krzystof (naam gefingeerd) werkt via een ander uitzendbureau in een middenklassehotel in het centrum: "De norm voor het aantal kamers dat je moet schoonmaken is onhaalbaar, soms 30 in 8 uur tijd. Dat lijkt weinig, maar komt neer op 16 minuten per kamer. Dat is zeker als het heet is niet te doen, veel kamers hebben geen airco.

Ik heb meegemaakt dat mijn supervisor tegen me begon te schelden en schreeuwen als ik de norm niet haalde. Ook een zwangere collega moest 20 kamers per dag doen."

Daar komt bij dat het contract op uitzendbasis ook kan betekenen dat een werknemer in een hotel amper wordt opgeroepen. Justyna: "Met name bij het tweede bureau waarvoor ik werkte, kwam het vaak voor dat je maar twee dagen kon werken, wat betekent dat je alleen de huur van je kamer kan betalen, maar verder geen geld verdient en dus geen kant op kan."

Volgens Agata Janucik is de groep Polen die wordt uitgebuit, zowel in de horeca als daarbuiten, groot: "De mensen die zich bij ons melden, zijn het topje van de ijsberg." Krzystof: "Mensen durven niet te klagen, uit angst hun baan te verliezen of geen verlengd contract te krijgen." Wieggers: "Een groot probleem is dat uitzendkrachten vaak alleen Pools spreken, en niet worden geïnformeerd over hun rechten. Daar zijn dit soort uitzendbureaus bij gebaat, natuurlijk."

Malafide adviseurs
Niet alleen de uitzendbureaus profiteren van de kwetsbaarheid van de Poolse arbeidsmigranten. Janucik: "We hebben ook veel te maken met problemen die worden veroorzaakt door malafide, zelfbenoemde juridisch adviseurs uit Polen, tot wie mensen zich richten bij problemen. In plaats van hulp te bieden, vragen die bureaus dan om hun DigiD, om vervolgens huurtoeslag te innen op hun eigen rekening."

Wieggers: "Graag zouden we met de gemeente werken aan een manier om deze groep mensen weerbaarder te maken. Bijvoorbeeld door een voorlichtingspakket aan te bieden in hun eigen taal." Janucik: "Als de arbeidsmigranten weerbaarder zijn, is de kans op uitbuiting veel kleiner."

Lastig aan te pakken

Eind juni presenteerden stichting FairWork en Somo een rapport over de werksituatie van Poolse arbeidsmigranten in Nederland. Conclusie: er vindt nog steeds veel uitbuiting plaats. Mensen maken lange dagen, betalen vreemde toeslagen en hebben te maken met 'mobbing' ofwel pesterijen op de werkvloer.

Volgens het rapport profiteren uitzendbureaus van de kwetsbaarheid van de arbeidsmigranten. Doordat ze ook een huis huren van het bureau, worden ze afhankelijk gemaakt.

Het FairWork-rapport stelt dat uitbuiting moeilijk is te bewijzen, en juridisch lastig aan te pakken. De zelfregulering van de uitzendbranche faalt, stelt het rapport, en uitzendbureaus moeten beter worden gecontroleerd.

Specifieke voorbeelden van uitbuiting van Polen in Amsterdamse hotels zijn niet bekend bij FairWork, maar volgens woordvoerder Francien Winsemius komt dat ook doordat mensen vaak niet toelichten waar en op welke manier ze precies worden uitgebuit. Winsemius: "We kennen wel vergelijkbare verhalen van Roemeense en Bulgaarse arbeidsmigranten in Amsterdam."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden