Plus Blikvangers

Een nijlpaard verborgen in de sluis van de Paul Hufkade

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme ­beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Dit keer: het nijlpaard in de sluis van de Paul Hufkade.

Nijlpaard in de sluis. Gemaakt door Paul Hufkade. Beeld Carly Wollaert

De bekendste creatie van beeldhouwer Tom Claassen is waarschijnlijk Pontus, de hond die jarenlang de wacht hield bij de pontjes achter het Centraal Station, en sinds september 2016 is herplaatst op het winderige Hoofddorpplein.

Wat minder in het oog springend, maar ook heel leuk, is Hark, een pelikaanachtige vogel die is ingemetseld in een nis op de hoek van de Tidorestraat en de Semarangstraat in de Indische buurt. De twee enorme, onderuitgezakte mannen bij de entree van de D-pier op Schiphol zijn ontsproten aan zijn fantasie, net als de vijf olifanten die onverstoorbaar langs de A6 bij Almere in het gras staan.

Maar Claassens allerfijnste werk staat in een uitsparing in de sluiswand bij de Paul Hufkade op IJburg: een enorm - naamloos - nijlpaard. Her en der wordt hij Rhino genoemd, maar dat klopt niet, want rino is de korte versie van rinoceros, ofwel neushoorn. Hippo, voor hippopotamus, had wel gekund.

Het onopvallende nijlpaard was in 2004 het allereerste kunstwerk dat op IJburg werd geplaatst; eigenlijk wilde Claassen ook nog een nijlpaard in een verder leeg woonhuis plaatsen en een derde op een sokkel, maar daar is nooit iets van terechtgekomen.

Dit ene nijlpaard was al ingewikkeld genoeg door budgettaire en sluistechnische oorzaken.

Zijn Amsterdamse galerie Fons Welters heeft wel een kleine versie in een beperkte oplage in brons laten gieten; het Kröller-Müller Museum heeft er een in zijn collectie.

Knuffelbaar beton
De beesten van Claassen ogen speels, aandoenlijk en knuffelbaar, ook al zijn ze vaak enorm en gemaakt van beton, hout of brons. Het nijlpaard in de sluis ziet eruit als een grote, aan elkaar gestikte knuffel; het heeft een hoge aaibaarheidsfactor, terwijl het toch gemaakt is van hard rubber, dat net als boeien en fenders stoten van passerende boten kan opvangen.

Het nijlpaard staat met zijn poten in het water, maar anders dan veel mensen denken, duikt hij niet verder onder als de sluizen opengaan. Het gevaarte beweegt juist mee met het waterpeil; de bovenkant van zijn rug en zijn ogen komen dus een stukje verder boven de kade uit te steken als er water de sluis in stroomt (waardoor nóg beter zichtbaar wordt dat het prachtige beest toe is aan een grondige renovatiebeurt).

Maar om dat te zien moet de sluis wel open, en dat gebeurt niet vaak. Sinds 2015 zijn er geen sluiswachters meer op IJburg; wie nu de Nijlpaardsluis in wil varen, moet het nummer van de centrale bediening bellen.

Dat is jammer, want toegankelijkheid is belangrijk voor Claassen. "Ik ben een mensenlokker," zei hij eens. "Mijn figuren proberen je te charmeren en als ze dan je aandacht hebben, ga je beter kijken. Naar het materiaal, de vorm en hoe ze in de ruimte staan."

Beelden van Tom Claassen zijn tot en met 3 september te zien in het Drents Museum in Assen.

Bekijk het overzicht met alle blikvangers uit deze serie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.