Plus

Een nieuwsfoto zegt veel, maar doet weinig

We denken vaak dat iconische nieuwsfoto's voor een politieke omwenteling kunnen zorgen. Maar de impact van aangrijpende beelden is een stuk kleiner dan vaak wordt aangenomen.

Vietnam, 8 juni 1972; het naakte meisje Kim Phuc (9) en andere kinderen vluchten na een napalmaanval. Beeld Nick ut/ap
Vietnam, 8 juni 1972; het naakte meisje Kim Phuc (9) en andere kinderen vluchten na een napalmaanval.Beeld Nick ut/ap

Een beeld zegt soms meer dan duizend woorden. De foto van het overleden Syrische jongetje Aylan op een Turks strand, die van het naakte Vietnamese meisje dat wegrent na een aanval met napalm of die broodmagere Bosniër achter een hek van prikkeldraad, ze gelden als 'gamechangers': foto's die een omslag vormden in de publieke opinie.

Maar klopt die aanname wel? Volgens communicatiewetenschapper Tom Powell zijn bij de veronderstelde invloed van iconische foto's op hoe mensen over controversiële onderwerpen denken stevige kanttekeningen te plaatsen.

Powell promoveert donderdag aan de UvA op een onderzoek naar het effect van beelden op de vorming van politieke opvattingen. Die is beperkt, stelt Powell.

Foto's kunnen weliswaar sterkte emotionele reacties oproepen en aanzetten tot actie, zoals het doneren van geld, het ondertekenen van een petitie of het bijwonen van een demonstratie.

Maar beelden leiden nauwelijks tot een veranderde mening. Daarvoor is geschreven tekst veel geschikter, bewijst Powell in zijn proefschrift.

Zijn conclusies druisen in tegen de heersende opvatting dat een foto bepalend kan zijn voor hoe er over een onderwerp wordt nagedacht. Een foto kan wel mensen bij het nieuws betrekken, maar burgers laten zich er niet volledig door meeslepen.

Aangrijpende beelden vluchtelingencrisis
In het onderzoek dat Powell deed, toonde hij proefpersonen aangrijpende beelden van de vluchtelingencrisis en van de oorlog in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Ook liet hij ze artikelen lezen over deze onderwerpen.

Soms ging een foto van vluchtelingen in een bootje op de Middellandse Zee gepaard met een tekst over criminaliteit onder asielzoekers. Zo kon Powell onderscheiden welke effecten beelden en teksten hadden op de proefpersonen en hoe die twee zich tot elkaar verhouden.

1992: broodmagere Bosnische mannen achter prikkeldraad in een Servisch kamp. Beeld -
1992: broodmagere Bosnische mannen achter prikkeldraad in een Servisch kamp.Beeld -

"Aangrijpende beelden geven een sterke emotionele respons, zoals de foto van Aylan bij iedereen schok en compassie oproept. Deze emoties kunnen het gedrag van mensen wel degelijk beïnvloeden," zegt Powell.

"Tegelijkertijd zijn het tamelijk vluchtige effecten. Emoties en daaruit voortvloeiend gedrag beïnvloeden gaat makkelijker dan opinies duurzaam veranderen."

Voor dat laatste is tekst meer geschikt. Als verklaring geeft Powell dat tekst een grotere betrokkenheid vergt. "Om een artikel te lezen moet je moeite doen. Je wordt gedwongen na te denken over wat je leest."

2015: Aylan Kurdi (3), verdronken op de vlucht uit Syrië, is aangespoeld op het Griekse eiland Kos. Beeld AP
2015: Aylan Kurdi (3), verdronken op de vlucht uit Syrië, is aangespoeld op het Griekse eiland Kos.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden