Een Lucas van Leyden voor 216 pond

AMSTERDAM - Het Rijks was vorig jaar bezig met de aankoop van Rembrandts Catrina Hoogsaet, toen plotseling een zeer zeldzame tekening van Lucas van Leyden op de markt kwam. Ger Luijten, hoofd Rijksprentenkabinet, had de tekening van aartsengel Gabriël graag willen kopen, maar de aanbieder vroeg er te veel voor. ''De prijs was onoverkomelijk.'' Een bedrag met zeven cijfers, naar onlangs bleek.

De prijs van Rembrandts portret van Catrina Hoogsaet was veertig tot zestig miljoen euro. Dat was voor het Rijks te hoog, waardoor het afscheid van directeur Ronald de Leeuw met wat minder tromgeroffel passeerde. En daar kwam nog bij dat Catrina wel wel eventuele andere grote aankopen verhinderde.

Jammer. ''Tekeningen van Lucas van Leyden zijn hyperzeldzaam, er zijn er minder dan dertig,'' aldus Luijten. Het Metropolitan Museum of Art (Met) in New York heeft het tekenblad gekocht met financiële steun van kunstverzamelaars en mecenassen Debra en Leon Black. Het is de eerste tekening van Lucas van Leyden in een Amerikaanse openbare collectie.

Aartsengel Gabriël zal deze herfst dienen als één van de hoogtepunten in de tentoonstelling naar aanleiding van het afscheid van Metdirecteur Philippe de Montebello.

Aan de tekening kleeft een bijzondere geschiedenis waarbij iemand een ongelooflijke uitbrander zal hebben gekregen. Op 12 juli 2005 kocht een liefhebber van maritieme schilderijen en aquarellen op de speciaal op zijn smaak toegesneden veiling voor 216 Engelse pond het lotnummer 209. De kavel bestond uit zes landschapjes van de obscure kunstenaar William Frederick Witherington (1785-1865) en een, zoals het op de website van het veilinghuis staat omschreven, 'oningelijste tekening van een oude meester van een andere hand'.

Die tekening is dus van de hand van Lucas van Leyden, één van de grootste Hollandse meesters van de zestiende eeuw. De Italiaanse kunstenaarsbiograaf Vasari achtte Van Leyden hoger dan Albrecht Dürer. Beide kunstenaars waardeerden elkaars werk en blonken als eersten in het noorden van Europa uit in de graveerkunst.

De liefhebber van maritieme onderwerpen had niet in de gaten wat hij in handen had en verkocht de tekening aan een andere verzamelaar, die de moeite nam het tekenblad te laten bestuderen door Gregory Rubinstein, expert tekeningen oude meesters bij Sotheby's.

Rubinstein zag een blad met aan de voorkant het van Lucas van Leyden bekende monogram L en aan de achterkant de inscriptie 'L van Leyden'. De engel met wapperende krullen was uiterst verfijnd getekend en was gestoken in een schitterend gewaad. Het gelaat van Gabriël had Van Leyden weergegeven alsof de engel een individu was.

Rubinstein ging bij het Rijksprentenkabinet te rade, omdat conservatoren Wouter Kloek en de onlangs gepensioneerde Jan Piet Filedt Kok specialisten zijn van het oeuvre van Van Leyden.

''De tekening bleek loepzuiver,'' zegt Ger Luijten. ''Het blad is een pendant van een tekening van Maria in het Kupferstichkabinett in Berlijn. Samen vormen ze de annunciatie. Beide bladen hebben exact dezelfde afmetingen, dus wij denken dat de tekeningen zijn geconcipieerd voor een diptiek of een glas-in-loodraam.'' Na de tentoonstelling The Philippe de Montebello years in het Met zal de tekening worden herenigd met de Berlijnse pendanttekening.

De maritieme verzamelaar en de medewerker van Christie's kunnen zichzelf wel voor hun hoofd slaan. (JHIM LAMOREE)

Lucas van Leyden: Aartsengel Gabriël (ca. 1520) Beeld
Lucas van Leyden: Aartsengel Gabriël (ca. 1520)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden