Plus

Een Japans kinderboek over het Lloyd Hotel: ‘De ziel van dit gebouw drong bij mij naar binnen’

De Japanse Etsuko Nozaka was zo in de ban van het Lloyd Hotel dat ze er een kinderboek over schreef – in het Japans. Nu zijn er een Nederlandse én Engelse vertaling. ‘Het is de wereld op z’n kop.’

De Japanse kunstenaar Yasuyoshi Botan illustreerde het boek over het Lloyd Hotel.Beeld Yasuyoshi Botan

Hoe bijzonder het kan lopen in het leven, zegt Mascha de Vries van uitgeverij Rubinstein. Op een dag kreeg ze een telefoontje van het Lloyd Hotel. Dat er een Japans kinderboek was gemaakt over het hotel. En of ze er, in samenwerking met het Lloyd, een Nederlandse en Engelse vertaling van wilde uitbrengen. Voor de hotelgasten en hun kinderen – maar eigenlijk voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van het hotel, dat in

1921 als landverhuizershotel werd geopend op de Oostelijke Handelskade, diende als opvanghuis voor Joodse vluchtelingen, als (jeugd)­gevangenis en als kunstwerkplaats. “Mijn hart maakte een sprongetje,” zegt De Vries. “Ik heb iets met het Lloyd Hotel. Ik heb jarenlang vlakbij in de Blankenstraat gewoond en kwam er vaak en graag. Het is niet zomaar een hotel, het heeft zo’n rijke geschiedenis. Die zit in het boek verweven. Als we het helemaal alleen hadden moeten doen, hadden we het misschien niet gedurfd. Maar samen met het Lloyd staan we sterk.”

Daar kwam bij: ze kent de auteur van het boek al jaren. Etsuko Nozaka (Tokio, 1959) is met grote regelmaat in Nederland en vertaalde meer dan honderd Nederlandse kinderboeken naar het Japans. “Ze is eigenlijk meer een agent, ze vertegenwoordigt de Nederlandse kinderboeken in Japan. Als zij een mooi boek spot, zoekt ze er een uitgever voor. We zien elkaar ook vaak op beurzen. En ik wist dat ze zelf ook een aantal kinderboeken had geschreven.” Yôsoko Lloyd Hotel e werd twee jaar geleden ­gepresenteerd in de Nederlandse ambassade in Tokio. “En nu ligt het dus hier. Het is de wereld op z’n kop.”

Bijzondere band

Welkom in het Lloyd Hotel gaat over de muizen Piep en Katja die in het kielzog van een mensenfamilie met de trein vanuit Rusland naar het Lloyd Hotel zijn gekomen en er goede en donkere tijden meemaken. Nozaka logeerde in 2009 voor het eerst in het hotel, en dacht aan ­alle mensen die haar waren voorgegaan. Tegelijkertijd voelde ze zich vereerd dat ze nu zelf ook onderdeel was geworden van de geschiedenis van het gebouw, ontworpen door architect Evert Breman.

“De geschiedenis van het hotel is een soort spiegel van de twintigste eeuw,” zegt Nozaka. “Vanaf het eerste moment dat ik hier was, drong de ziel van dit gebouw bij mij naar binnen. Ik heb een bijzondere band met Nederland, ik heb hier drie jaar gewoond, mijn zoon van nu 23 is hier geboren. Maar ik heb dit boek echt geschreven door de magie van het Lloyd Hotel. Het is prachtig dat het nu een plek is waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, dankzij de verbindende kracht van kunst en architectuur vormt het een brug tussen verleden en toekomst.”

De vertalingen naar het Nederlands (door ­Karin Wanrooij) en Engels (Laura Watkinson) zijn op enkele punten aangepast, vertelt De Vries. “De Japanse teksten zijn heel expliciet, er wordt nadrukkelijk benoemd dat het gaat om Joodse mensen die in de Tweede Wereldoorlog op de vlucht in het Lloyd terechtkwamen. Dat ligt hier gevoeliger, dat hoeft niet zo expliciet in een kinderboek.”

Olifant in een porseleinkast

De Vries liep omgekeerd tegen Japanse gevoeligheden aan. De kunstenaar Yasuyoshi Botan (Osaka, 1971), die de illustraties maakte, liet haar weten dat hij niet tevreden was over de druk van de kleuren in de Japanse editie. Hij vroeg haar voor de Nederlandse en Engelse ­editie met de originelen te werken. De Vries: “Ik vertelde dat aan Etsuko, maar die wist helemaal niet dat Botan ontevreden was en schrok – ­Japanners zeggen zoiets niet tegen elkaar. Ik was dus als een olifant in een porseleinkast.”

Botan had overigens meteen ja gezegd toen Nozaka hem vroeg voor de illustraties. “Ik aanbid Nozaka-san! En het Lloyd Hotel is een echt ­Nederlands symbool met het modernistische design en zijn bijzondere geschiedenis. Het boek is als een poort naar de geschiedenis van het Lloyd Hotel.”

Lloyd Hotel

Het Lloyd Hotel aan de Oostelijke Handelskade werd in 1921 als landverhuizershotel geopend. Het symmetrische gebouw in diverse bouwstijlen werd ontworpen door architect Evert Breman. In totaal reisden bijna zestien miljoen mensen vanuit het Lloyd Hotel naar Zuid-Amerika. 

Toen de rederij Koninklijke Hollandsche Lloyd in 1935 failliet ging, werd het ge­bouw in gebruik genomen door de gemeente Amsterdam.  In 1939 werd het een opvanghuis voor Joodse vluchtelingen en daarna functioneerde het als gevangenis (voor vol­wassenen en later minder­jarigen).

 Vanaf de jaren negentig hadden kunstenaars er ruim twaalf jaar hun ateliers. In 1996 schreef de gemeente een prijsvraag uit om het gebouw een nieuwe functie te geven. Het winnende plan was een hotel met kamers van één tot vijf sterren, dat in 2004 opende. Het pand werd verbouwd door MVRDV Architecten.

PrentenboekEtsuko NozakaWelkom in het Lloyd HotelGeïllustreerd door ­Yasuyoshi Botan, ­vertaald door Karin WanrooijRubinstein€14,9940 blz
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden