Plus Blikvangers

Een grens tussen verschillende visies op de Nieuwmarktbuurt

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Vandaag: Grenspaal.

De Grenspaal is een stapeling van een aantal steenfragmenten Beeld Tammy van Nerum

Zuildragende schildpad heet het kunstwerk bij de Sint Antoniesluis volgens de website Kunstwacht van de gemeente Amsterdam, maar bij de onthulling werd het ook Grenspaal genoemd. Op de sokkel staat:

tot hier verdween het oude stadspatroon
van hier begon de stadsvernieuwing
in deze buurt
ter herinnering werd in 1986
dit gedenkteken opgericht

Dit kunstwerk markeert een grens tussen, of de botsing van, verschillende visies op de Nieuwmarktbuurt. Bewoners wilden het oude stratenpatroon herstellen, het stadsbestuur wilde slopen om te vernieuwen. Dat leidde onder meer tot de Nieuwmarktrellen in 1975. De brede brug met de zuil werd alvast aangelegd voor de geplande vierbaansweg. De stenen schildpad viert dat die snelle autoweg er nooit kwam.

Geurt Brinkgreve van Amsterdam Versierd vroeg restaurateur en beeldhouwer Hans 't Mannetje om een grenspaal. 't Mannetje, van wiens hand vele gevelstenen Amsterdam sieren, stapelde gevonden steenfragmenten voor dit monument. Zo bewijst hij dat van Amsterdamse resten best een geheel is te maken.

Schildpad
De sokkel, waarop ooit een borstbeeld van Rembrandt zou hebben gestaan, citeert aan fietspadzijde Jacob Israël de Haan, met een een verwijzing naar de vroegere Jodenhoek.

Die te Amsterdam vaak zei 'Jeruzalem'
En naar Jeruzalem gedreven kwam
Hij zegt met een mijmrende stem
'Amsterdam, Amsterdam.'

Grenspaal

Sinds 1986
Kunstenaar Hans ’t Mannetje
Waar Jodenbreestraat/Zwanenburgwal

Op het voetstuk staat een schildpaddenlijf uit natuursteen dat al jaren bij het atelier van de kunstenaar zou hebben gestaan. 't Mannetje voegde er een marmeren zadel en kop aan toe. Een gele naad doet vermoeden dat de kop er ooit vanaf is gevallen en er vervolgens weer op is gezet.

Verdwenen Amsterdam
Op de schildpad rust een kolom, zoals je in Azië ook wel tabletten op schildpadschilden kunt tegenkomen, alleen memoreren die dan vaak adellijken of belangrijke gebeurtenissen.

De schildpad in Amsterdam draagt letterlijk een herinnering aan een stukje verdwenen ­Amsterdam. De kolom was deel van het door Berlage ontworpen pand op het Damrak, van de Algemeene Maatschappij van Levensverzekering en Lijfrente, dat in 1963 afbrandde. Rondom staan de woorden gebeiteld:

De tijd kruipt met het bouwwerk heen
van hier van daar rest soms een stee

Dit zijn alle verhalen achter (on)opvallende kunst in de stad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden