Column

Een enger begrip dan 'het goede' bestaat niet

Beeld Floris Lok

Het vervelende van een oorlog is dat alles mag. Verkrachten, moorden, kindsoldaten werven, martelen: alles is geoorloofd. Waar twee vechten, hebben twee geen moraal. Dat is ook het aantrekkelijke van strijd. Je mag doen wat je wilt; alleen als je verliest, word je er later op aangesproken. Als je wint, wordt een straat naar je vernoemd.

Ik vraag me wel eens af of argumenteren waarom een oorlog rechtvaardig wordt gevoerd, enige zin heeft. Je bent voor of tegen. Ik ben voor Israël en tegen Hamas. Ik ben voor het Westen en tegen Isis. Ik kan dat mooi beargumenteren. Maar iemand anders zal evenzoveel mooie argumenten hebben om het tegendeel te beweren.

Ik begreep vroeger nooit waarom de Duitsers de nazi-ideologie hadden omarmd. Hoe hadden ze zo dom kunnen zijn! Hoe was het mogelijk dat een filosoof als Martin Heidegger, wetenschappers als Werner von Braun en Otto Hahn en een auteur als Gottfried Benn de oerdomme beslissing hadden genomen met Hitler samen te werken?

Tijdens colleges over Hannah Arendt werd me een en ander duidelijk: hoe je, juist door je afzijdig te houden en niet voortdurend kritisch te zijn, ineens achter een horde aanloopt.

Ik liep in die tijd ook achter een horde aan: de communisten. Hoe kon ik zo dom zijn? Antwoord: ik was er oprecht van overtuigd dat ik het goede deed. Het goede. Een enger abstract begrip bestaat niet.

Ik geloof niet dat er één Isis-strijder is die zal beweren: 'Ik heb het slechtste met de mensheid voor.' Integendeel. Zijn angst en afkeer van mijn manier van leven zijn net zo groot als mijn angst en afkeer van zijn leven. We willen beiden het goede.

Maar ik wil dat het goede van míj wint. En dus zal ik er misschien niet aan ontkomen daarvoor oorlog te voeren. Een oorlog die geen moraal zal kennen. Anders gezegd: een oorlog waarbij kinderen omkomen.

Als ik zou worden aangevallen door Isis, wil ik geen vrede! Ook niet even! Ik wil ze van de kaart vegen.

Aan de andere kant zal ik moeten beseffen dat ik kan verliezen en Isis kan winnen. De Duitsers hadden destijds kunnen winnen. De Belgen hebben ooit van ons gewonnen. Wie verliest, kan dan alleen maar heel lang op zijn gelijk wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden