Plus

Eelco Damen na 21 jaar weg bij Cordaan: 'Elk incident is een leermoment'

Dwars, recht voor z'n raap en volhardend. Het typeert Eelco Damen, baas van Cordaan, die na 21 jaar afscheid neemt. Hij bemoeit zich in de Amsterdamse ouderenzorg voorlopig nog overal tegenaan. En hij gaat roeien.

Eelco Damen: 'Mensen in de zorg willen van betekenis zijn voor kwetsbare mensen. Dat is ont-zettend mooi werk' Beeld Rink Hof

Als Eelco Damen (63), de bestuursvoorzitter van Cordaan, zich in de crisisjaren ergens aan vast heeft gehouden, dan waren dat de demografische cijfers. De vergrijzing was zijn mantra. Er komen steeds meer tachtigplussers in de stad.

Steeds meer mensen met dementie en steeds meer ouderen met gestapelde ziekten als diabetes en hartkwalen bovenop dementie. Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te begrijpen dat er dan ook meer zorg voor deze ouderen ­nodig is: thuis, maar ook zeker in een zorg­instelling.

Dus toen de overheid aanstuurde op sluiting van de klassieke verzorgingshuizen, koos ­Damen een ander pad: Cordaan begon de ­verzorgingshuizen deels om te bouwen tot ­zelfstandige ouderenwoningen.

"We wilden ze openhouden voor als het verpleeghuizen moesten worden. Dat blijkt achteraf gezien verstandig." Hij doelt op de recente voorspelling dat er tot 2026 honderden verpleeghuisplekken bij moeten in de stad om de vergrijzing het hoofd te bieden.

Damen zit, als altijd netjes in het pak, in zijn kantoor in het Havengebouw aan de De Ruijterkade. Hij heeft een mooi uitzicht op Eye en de A'DAM Toren. Dat plaatje zal hij moeten inruilen voor een ander, want hij vertrekt. Vandaag neemt hij na liefst 21 jaar afscheid. Aan zijn energieniveau of vuurkracht ligt het niet, zegt Damen, maar hij wil ook nog andere dingen doen. "Ik kan nu niet meer zeggen: dat stel ik nog eens uit."

In welke conditie laat u de ouderenzorg in ­Amsterdam achter?
"In een veel betere staat dan een aantal jaar ­geleden. Alle Amsterdamse zorginstellingen hebben de kwaliteit van de zorg in de verpleeg­huizen aangepakt."

"Het is nooit overal goed en er gebeuren altijd dingen die niet gewenst zijn, maar er is wel veel gebeurd: bij Cordaan zijn ­locaties vernieuwd, het aantal medewerkers is uitgebreid, er is een betere mix tussen verpleegkundigen en verzorgenden, het aanbod in de dagbesteding is vergroot."

Er is toch nog steeds een groot gebrek aan wijkverpleegkundigen?
"Jazeker. Dat is een urgent probleem. We leven allemaal langer - hiep hiep hoera - maar tegelijkertijd krimpt de beroepsbevolking. Dat is een geweldig knelpunt. We moeten veel mensen voor de zorg opleiden en we moeten dus ook veel positiever zijn over die zorg, zodat het aantrekkelijker wordt in de zorg te gaan werken. Mensen die in de zorg werken, doen dat met liefde voor andere mensen. Ze willen van betekenis zijn voor kwetsbare mensen. Dat is ontzettend mooi werk."

Vanuit diezelfde bevlogenheid schreef een groep thuiszorgmedewerkers van onder meer Cordaan een noodkreet over hun mooie werk: 'Cliënten krijgen steeds minder uren hulp bij het huishouden, wij krijgen steeds slechtere arbeidsomstandigheden'. Ze hebben geen tijd voor een kopje koffie met de cliënt. En ze moeten de minuten tellen om alles binnen de tijd te hebben afgerond. Dat is ook de realiteit.
"Dat is ook zo. Er is grote behoefte aan thuiszorg en er is een enorme werkdruk. De hulp bij het huishouden is een aantal jaar geleden overgeheveld van het Zorgkantoor naar de WMO, met een forse bezuiniging van 70 procent. Daar hebben wij vanaf dag één bezwaar tegen gemaakt."

"De bezuiniging is teruggedraaid naar 35 tot 40 procent. Dan zeggen mensen in het land: hè hè, dat valt mee. Nee, dat is nog steeds een enorme bezuiniging. Er wordt flink geld uitgetrokken om de kwaliteit van de zorg in de verpleeghuizen te verbeteren. Dat is ook belangrijk, maar het is minstens zo belangrijk om in die thuiszorg te investeren, want de meeste ­ouderen wonen thuis. En de meeste dingen die misgaan, gaan dan ook thuis mis."

U zegt eigenlijk: ik zou het liever op een andere manier doen?
"Ja. Om de hulp bij het huishouden te kunnen blijven doen, zijn we gaan samenwerken met het facilitaire bedrijf Facilicom. Er zijn zorg­instellingen die met de hulp bij het huishouden gestopt zijn."

"Wij zijn, omdat we het overeind wilden houden, deze samenwerking aangegaan, waarbij Cordaan de leiding heeft. Maar ik blijf van mening dat het veel beter is als hulp bij het huishouden volledig vanuit een zorgorganisatie wordt geboden."

Wat is het moeilijkste wat u in al die jaren heeft moeten doen?
"Dit. Het saneren van de hulp bij het huishouden is een van de moeilijkste dingen. Omdat het niet ons eigen plan was, sterker: we waren er hartstikke tegen. Ik vond het moeilijk om voor zalen met honderden hulpen in het huishouden te staan en tegen vrouwen met tranen in hun ogen te moeten zeggen dat van Den Haag moest worden bezuinigd."

U moet hen laten werken onder omstandig­heden waar u zelf niet achter staat?
"Ja, dat is zo."

Waar bent u trots op?
"Twee dingen. Ik ben blij dat we Amsterdam Thuiszorg van een faillissement hebben kunnen weerhouden. Dat ging in 2007 om 4500 werknemers en 30.000 klanten. Er heerste binnen de marktwerkingsgedachte - waar ik het helemaal niet mee eens ben - het idee: laat de markt zijn werk maar doen en dan zien we wel. Dat vond ik volstrekt onacceptabel."

"En twee: in 2013 hebben we kunnen voorkomen dat Beth Shalom (zorgcentrum met Joodse identiteit, red.) omviel. Het kan toch niet zo zijn dat overlevenden van de kampen in de Tweede Wereldoorlog in hun laatste levensdagen over de ­verschillende zorgorganisaties moeten worden verspreid? Ik zou dat beschamend vinden, ook voor de geschiedenis van Amsterdam.

Voor de rechter ligt de zaak Sonja L., die ­tussen 2009 en 2013 vijftien verstandelijk ­beperkte cliënten in de Cordaaninstelling Villa Anderz zou hebben mishandeld, afgeperst en geïntimideerd. Ligt u daar wakker van?
"Daar kan ik meer dan wakker van liggen. Ik vind het afschuwelijk dat het gebeurt, nog even los van dat de rechter nog uitspraak moet doen. We hebben hard ingegrepen: iedereen die het betrof, is weggehaald en ontslagen. Tegelijkertijd roept het de vraag op: hebben wij het dan wel goed georganiseerd?"

"Elk incident is voor ons een harde leerschool. Deze zaak heeft ertoe geleid dat we op een andere manier omgaan met geldverkeer in de gehandicaptenzorg. Het beheer van geld van cliënten hebben we volledig uitbesteed aan een onafhankelijke organisatie. Betalingen gaan nu zoveel mogelijk met pasjes, zodat alles wordt geregistreerd - wat overigens best moeilijk is voor mensen met een verstandelijke beperking."

Wat gaat u nu doen?
"Meerdere dingen. Ik ben bezig met het bij ­elkaar brengen van allerlei partijen - woningbouwcorporaties, zorgorganisaties, beleggers, technologiebedrijven, de gemeente, noem maar op - om samen een visie te ontwikkelen hoe we ouderen langer en beter zelfstandig kunnen laten wonen."

"Dat is iets. Maar ik wil al heel lang roeien op de Amstel, dus dat ga ik ook doen. Cordaan staat er financieel goed voor en er zijn veel goede mensen binnen de organisatie aan het werk. Het is een mooi moment om te vertrekken. Nu heeft nog niemand gevraagd of ik wegga. Nou, dan moet je gaan."

CV

- In 1997 werd Eelco Damen (1955) bestuursvoorzitter van IJlanden, dat in 2005 met de Verenigde Amstelhuizen opging in Cordaan.

- Naast bestuurder van Cordaan is Damen ­bestuursvoorzitter van het Ben Sajet Centrum. Hij stopt als bestuurder, maar blijft er wel actief.

- Damen zit in de raad van toezicht van het ­Nationaal Holocaust museum, de Hollandsche Schouwburg en de Stichting Vergeten Slachtoffers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden