Plus

Edith Schippers: 'Ik ben juist trots op de samenwerking met de PvdA'

Edith Schippers (53) kiest na zeven jaar ministerschap voor een 'gewone' baan. 'En ik ga straks niet van een afstand overal commentaar op geven'

Edith Schippers: 'De geestelijke gezondheidszorg is nog altijd niet op orde' Beeld Jiri Buller/Lumen

Edith Schippers had zomaar de eerste vrouwelijke minister-president van Nederland kunnen worden. Als chief whip van de VVD-fractie hield ze de rijen gesloten in een periode dat het gezag van de toen nog jonge VVD-leider Mark Rutte niet vanzelfsprekend was. Als minister van Volksgezondheid in twee kabinetten beteugelde ze de almaar oplopende zorgkosten. Maar ze vindt het nu wel mooi geweest.

"Ik wilde het moment voor zijn dat mensen gingen denken: 'Wanneer gaat zij nou eens weg?' Maar ik heb dit met veel energie en passie gedaan. Mijn team weet dat ik op zondag of zaterdagochtend om zeven uur dingen van ze vraag." Een naaste medewerker vanuit de hoek van de kamer: "Zeven uur is dan nog laat..."

Wat hebt u geleerd van uw jaren in de politiek?
"Toen ik begon, wilde ik de wereld verbeteren. Je gaat tenslotte de politiek in omdat je idealen hebt. Wat je in de loop der jaren leert - en zeker als je minister bent - is dat je wel voortdurend met je ideologische veren kunt pronken, maar dat je uiteindelijk gewoon iets voor elkaar moet krijgen voor de kiezer die op je gestemd heeft. Daarvoor moet je compromissen sluiten."

Fijne spagaat. De kiezer wil juist herkenbare politici.
"Compromissen sluiten is van alle tijden. Het verschil met vroeger is dat er nu dertien partijen in de Tweede Kamer zitten. Dertien! Dan krijg je dus van die lange formaties zoals nu. En je kunt wel zeggen: ik sluit geen compromissen om herkenbaar te blijven, maar je zit toch niet in de politiek om langs de kant te blijven staan en zetels te sparen?"

Hoe leuk was het ministerschap? Op maandag werd alles al dicht gekit in het coalitieoverleg.
"Daar heb ik geen klagen over. Doordat ik van begin af aan akkoorden sloot met de zorgsector, hield ik het stuur in handen. We traden aan in een zware crisis zonder economische groei, terwijl de zorguitgaven fors bleven stijgen. Als ik niet had ingegrepen, had de minister van Financiën het roer overgenomen. Door afspraken te maken met de sector over hoe we de zorg duurzaam betaalbaar konden houden en tegelijkertijd de kwaliteit konden verbeteren, is dat voorkomen."

Er zijn ook een hoop voornemens niet uit­gevoerd...
"Als je een makkelijk vak wilt, moet je geen minister van Volksgezondheid worden. In een kabinet met PvdA en VVD, die allebei heel anders over de zorg denken, moet je tegen een stootje kunnen. Als je bang bent voor af en toe een blauw oog, begin er dan niet aan."

U zou met uw portefeuille hebben gezwaaid.
"Eer ik ergens om opstap, moet er wel heel wat aan de hand zijn. Jullie verwijzen nu naar de kerstcrisis: omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer, moest ik een deel van de oppositie overhalen in te stemmen met een zorgplan waar ze eigenlijk niet voor waren."

"En toen ik ChristenUnie en SGP mee had, was het iemand van de PvdA (toenmalige senator Adri Duivesteijn, red.) die het plan liet sneuvelen, terwijl ik zeer hecht aan 'afspraak is afspraak'. Als je dan zegt: zo hoeft het niet voor mij, is dat dan met je portefeuille zwaaien? Of is dat een grens trekken? Ik heb de laatste jaren geen moment aan vertrekken gedacht."

Welk dossier laat u met buikpijn achter?
"De geestelijke gezondheidszorg. Ik heb er heel hard aan getrokken en als demissionair minister nog een akkoord gesloten om de wachtlijsten aan te pakken, want het is van de gekke dat mensen die er geestelijk ernstig aan toe zijn, in Nederland niet gelijk de broodnodige hulp kunnen krijgen, terwijl er genoeg geld is. Maar de sector krijgt het niet op orde, daar ligt een belangrijke taak voor mijn opvolger."

Volgens uw omgeving bent u in onderhandelingen niet altijd even aardig.
"Ja. Dat beaam ik. Ik zit hier niet om aardig gevonden te worden."

Geen spijt van de samenwerking met de PvdA?
"Ik ben er juist trots op! Deze twee partijen denken intrinsiek anders over heel veel zaken, maar midden in een crisis hebben we besloten samen de problemen op te lossen, onze handen vuil te maken. Daar krijg je alleen nooit applaus voor. De VVD heeft ook verloren op 15 maart."

En nu zit de VVD weer aan de formatietafel. Waarom duurt dat proces zo lang?
"Kijk naar de PvdA. Het enorme verlies van die partij heeft het formeren absoluut moeilijker gemaakt. Iedereen is bang dat hem hetzelfde overkomt. Met vier partijen moet je compromissen sluiten en uiteindelijk gaat de aandacht uit naar wat je niet hebt binnengehaald en niet naar wat je wel voor elkaar hebt gekregen. Dat is een probleem."

Uw partijleider Mark Rutte is toch niet bang voor compromissen? Visie noemde hij een olifant die het uitzicht belemmert.
"Dat ben ik niet met hem eens. Het is ook niet zo dat Mark geen visie heeft: hij heeft meer visie in zijn pink dan de meeste mensen in hun hele lichaam. Alleen doet hij altijd of dat niet zo is om als minister-president de eindjes aan elkaar te kunnen knopen."

Maar als die visie er is, waarom ziet de achterban van de VVD daar dan zo weinig van?
"De afgelopen jaren waren we druk met de hand aan de ploeg slaan. Nu de economische storm is geluwd en er een nieuwe Kamerfractie zit, is het wel weer tijd om te herijken: wat is er bereikt, welk beleid is er nu nodig en welke
onderwerpen hebben prioriteit?"

En nu kiest u voor een bestaan in de luwte?
"Hierna ga ik niet de hele dag de tuin wieden. Ik zal zeker wel eens een partijcongres van de VVD bezoeken, maar ik ga straks niet van een afstand overal commentaar op geven."

Wat gaat u dan doen?
"Ik heb vooralsnog alles afgehouden, wil eerst deze klus afmaken. Ik laat mijn toekomst open en dat geeft me een groot gevoel van vrijheid."

En wie gaat u missen?
"De mensen op het ministerie met wie ik nauw samenwerk. En in politiek opzicht ga ik Mark Rutte het allermeeste missen. We hebben een heel speciale band opgebouwd. Nu begrijp ik met drie woorden wat Mark bedoelt. Maar straks denk ik ongetwijfeld: 'Waar heeft die man het over!' Want dan volg ik de politiek niet meer zo. En dat is ook prima."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden