Nabeschouwing

Economie staat er weer goed voor, maar we mogen niet achterover leunen

Vandaag maakte de regering haar plannen voor 2016 bekend - althans, voor zover die nog niet waren uitgelekt. Lees hieronder het liveblog dat we bijhielden over Prinsjesdag, met reacties uit Amsterdam en rapportcijfers per minister.

Beeld -

Nederland heeft er economisch gezien in jaren niet zo goed voorgestaan, maar er is nog geen reden om achterover te leunen. Daarvoor is de werkloosheid nog te hoog. Dat was de boodschap die het kabinet vandaag via de troonrede van koning Willem-Alexander aan het land gaf.

De boodschap werd daarna door premier Mark Rutte en minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën toegelicht. We zien overal economisch herstel en er komen al ruim een jaar extra banen bij, zei Rutte. 'Maar er is nog veel te doen. Ik ben pas tevreden als de werkloosheid meer gaat dalen dan nu gebeurt.' Volgend jaar zijn nog altijd 605.000 mensen werkeloos. Volgens Rutte daalt de werkloosheid zo langzaam omdat zich steeds meer mensen (weer) melden als werkzoekende.

Lastenverlichting 5 miljard
Het kabinet poogt de werkgelegenheid en de economie verder aan te jagen via een lastenverlichting van 5 miljard euro. Als mensen meer geld hebben te besteden, is dat goed voor het midden- en kleinbedrijf en dat zal extra banen opleveren, is de verwachting. De economische groei trekt volgend jaar aan naar 2,4 procent.

Het begrotingstekort daalt naar 1,4 procent, maar dat is minister Dijsselbloem nog niet genoeg. Hij wil de begroting verder op orde brengen, bij voorkeur naar begrotingsevenwicht. Dijsselbloem waarschuwde tegen het beeld dat het kabinet nu geld 'teruggeeft' aan de mensen. De hervormingen en bezuinigingen worden niet teruggedraaid, zei hij. Daarvoor heeft de rijksbegroting nog onvoldoende buffers.

1,1 miljoen huishoudens gaan erop achteruit
De lastenverlichting van 5 miljard leidt tot een gemiddelde koopkrachtstijging van 1,4 procent. Werkenden gaan er gemiddeld 2,6 procent op vooruit. Maar desondanks gaan toch nog ruim 1,1 miljoen van de 7,2 miljoen huishoudens in Nederland er volgend jaar in koopkracht op achteruit. Daaronder zitten bijna 700.000 huishoudens van gepensioneerden. In totaal gaat 84 procent van de huishoudens er volgend jaar op vooruit en 16 procent op achteruit.

Premier Mark Rutte voor aanvang van een speciale uitzending van EenVandaagBeeld ANP

Prinsjesdag zou Prinsjesdag niet zijn zonder de hoedenparade. Dit jaar hielden de dames het ingetogen.

Minister Edith SchippersBeeld ANP

Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. De laatste in de reeks, Stef Blok (VVD), krijgt drie sterren.

Gesthuizen: ‘Mag ik? Hij ziet eruit als een doodgraver, maar hij blijkt te beschikken over een enorme dosis humor. Hij doet het gewoon goed. Verrassend.’
Rottenberg: ‘Ik heb begrepen dat hij zich achter de schermen enorm inspant voor tentenkampen voor vluchtelingen. Een beschaafde hork.’
Gesthuizen: ‘Een hork!?’
Rottenberg: ‘Ik corrigeer...’
Gesthuizen: ‘Sluw.’
Rottenberg: ‘Dat is het. Hij is onverstoorbaar.’
Gesthuizen: ‘Reinaert de Vos.’
Rottenberg: ‘Hij heeft wel een smalle portefeuille.’
Linschoten: ‘Hij heeft de rijksdienst toch ook? Het is de eerste minister die daar iets realiseert. Hij heeft heel wat kantoren leeg gekregen.’
Rottenberg: ‘Ach, hij duwt en trekt een beetje.’
Linschoten: ‘Dat doet hem echt onrecht. Hij is een handige strateeg. Die worden erdoor gekenmerkt dat zij dingen doen die je niet ziet.’
Gesthuizen: ‘Wel drie sterren toch?’
Linschoten: ‘Ja, hij heeft een lichte progressie gemaakt.’
Rottenberg: ‘Mja.’

Beeld anp

Rutte vindt niet dat de kloof tussen rijk en arm in Nederland groter wordt doordat minima er niets bij krijgen. 'Onze uitkeringen staan internationaal gezien op een hoog niveau. Eén van de manieren om meer mensen aan het werk te krijgen is zorgen dat werken aantrekkelijker wordt. De uitkeringen gaan we natuurlijk niet verlagen. Sterker nog: we zijn er in geslaagd de koopkracht van uitkeringsgerechtigden op peil te houden. We slagen er nu in mensen die aan het werk gaan wel fors meer stijging te geven in hun koopkracht. Waardoor aan de slag gaan ook vanuit een uitkering aantrekkelijk wordt en dat is goed voor arbeidsmarkt.'

De troonrede gemist of gewoon nog eens rustig teruglezen? Dat kan.

Onze jury over Jet Bussemaker
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Jet Bussemaker (PvdA) krijgt drie sterren.

Linschoten: ‘Ja, nou, prima.’
Gesthuizen: ‘Waar is de visie?’
Linschoten: ‘We hebben de laatste decennia al veel te veel ministers van Onderwijs met visie gehad.’
Gesthuizen: ‘De studenten klagen.’
Linschoten: ‘Dat is een goed teken.’
Rottenberg: ‘Ik heb haar gemist bij de bezetting van het Maagdenhuis. Ze heeft de studenten naar Den Haag laten komen, terwijl ze op de hete plekken hoort te zijn.’
Gesthuizen: ‘Het wemelde daar van de PvdA’ers.’
Rottenberg: ‘Maar ze is beslist een goede hervormer. De studiefinanciering heeft ze er goed doorheen geloodst. Alleen had ze wel meer geld mogen uittrekken na alle bezuinigingen op de cultuur.’
Linschoten: ‘Drie sterren. Er is veel bij voor onderwijs.’
Gesthuizen: ‘Het was leuk geweest als het er dit jaar drieënhalf hadden kunnen worden.’
Rottenberg: ‘Drie. Ze heeft best veel visie, maar moet die alleen effectiever uitdragen.’

Beeld anp

Hoe ziet de Miljoenennota voor 2016 eruit? Hoeveel geld komt er binnen en wordt er uitgeven in vergelijking met voorgaande jaren? We zetten de cijfers op een rijtje.

Volgens het Verbond van Verzekeraars bevat de begroting weinig grote verrassingen. 'Bedrijfsleven, samenleving en burgers krijgen zo de gelegenheid om eerdere veranderingen te verwerken. Het is wel van groot belang dat de reeds ingezette hervorming van het pensioenstelsel voortvarend moet worden voortgezet.'

Onze jury over Melanie Schultz van Haegen
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Melanie Schultz van Haegen (VVD) krijgt drie sterren.

Rottenberg: ‘Totaal onzichtbaar. Dat zal ook nooit veranderen.’
Gesthuizen: ‘Zit dat in haar portefeuille?’
Rottenberg: ‘Het zit in haar houding. Infrastructuur in een land van mobiliteit, daar valt genoeg over te zeggen. Maar ze doet dat niet. Ze is heel pragmatisch en krijgt daardoor veel voor elkaar.’
Gesthuizen: ‘Ze legt stiekem heel wat asfalt neer.’
Linschoten: ‘Effectief.’
Rottenberg: ‘Een aangename persoon.’
Gesthuizen: ‘Maar ze zou zich wel wat meer naar voren mogen dringen. Een jonge vrouw op haar positie moet het voorbeeld geven.’
Linschoten: ‘Het is gewoon niet iemand met een heel grote politieke ambitie. Ze profileert zich op een paar punten, bijvoorbeeld op maximumsnelheid. Voor de rest heeft ze ervoor gekozen gewoon effectief te opereren.’
Rottenberg: ‘Het is voor een kabinet ook wel prettig om een aantal vakministers te hebben.’
Linschoten: ‘Mijn oordeel: drie sterren.’
Gesthuizen: ‘Eens.’
Rottenberg: ‘Ik ook.’

Beeld anp

Voorzitter Karl Dittrich van de Vereniging van Universiteiten (VSNU) is teleurgesteld dat er niet meer in onderwijs wordt geïnvesteerd. 'Het is ook voor universiteiten goed nieuws dat de economie aantrekt. Extra investeringen in onderwijs en onderzoek blijven helaas uit. Het kabinet spreekt van een feestbegroting en deelt overal extraatjes uit. Helaas blijven het onderwijs en onderzoek hierbij opnieuw buiten beeld. Ondanks het economisch herstel blijven structurele en noodzakelijke investeringen achterwege, terwijl die zo hard nodig zijn om het onderwijs te versterken en om onze economie internationaal concurrerender te maken.'

De Raad van State vraagt zich hardop af of de 5 miljard euro die nu wordt gebruikt voor lastenverlichting niet beter had kunnen gebruikt voor terugdringen van het begrotingstekort. 'De crisis heeft de afgelopen jaren diepe wonden geslagen. De manoeuvreerruimte om nieuwe schokken op te vangen is aanzienlijk afgenomen, terwijl de onzekerheden en risico's waarmee de groei is omgeven, groot zijn. Hierdoor kan achterstallig onderhoud ontstaan dat kan leiden tot pijnlijke maatregelen in de toekomst.'

Onze jury over Edith Schippers
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Edith Schippers (VVD) krijgt 3,5 ster.

Gesthuizen: ‘Gehaaid.’
Linschoten: ‘Dat heet effectief.’
Gesthuizen: ‘Niet in de oppositie.’
Linschoten: ‘Ze kent haar dossiers van haver tot gort.’
Gesthuizen: ‘Dat ligt eraan aan wie je het vraagt.’
Rottenberg: ‘Je hebt haar vorig jaar een schooljuffrouw genoemd.’
Gesthuizen: ‘Dat was positief. Het is zwaar werk. Ze heeft zo’n beetje elke week een spoeddebat.’
Rottenberg: ‘Ze is gewoon een leuk mens, die geïrriteerd kan zijn. Ze weet wat ze wil en is bereid om te kijken of er onrechtvaardigheden in haar beslissingen sluipen.’
Gesthuizen: ‘Ze luistert naar de zorgverzekeraars, maar luistert ze ook naar de zorg?’
Linschoten: ‘Dat is wel wat ik zie.’
Rottenberg: ‘Ik vind haar een potentiële VVD-leider.’
Linschoten: ‘Dat ziet iedereen.’
Rottenberg: ‘Vrienden, ik zou zeggen: drieënhalve ster.’
Linschoten: ‘Vier.’Gesthuizen: ‘Lastig. Ik hou het toch op drieënhalf.’

Beeld anp

De uitspraak van minister Dijsselbloem dat mensen voor het eerst in jaren op internet vaker naar 'loonsverhoging' dan naar 'ontslagvergoeding' zoeken, wordt op Twitter sterk in twijfel getrokken. De statistieken van Google laten in ieder geval een andere trend zien.

Voor het eerst in jaren zoeken mensen op internet vaker naar 'loonsverhoging' dan naar 'ontslagvergoeding', aldus minister Dijsselbloem in de Tweede Kamer. 'Nederland heeft zich ontworsteld aan de crisis.'

De koopkracht van huishoudens neemt dit jaar en volgend jaar toe en 'dat zorgt voor vertrouwen,' aldus Dijsselbloem. Het brede herstel leidt er volgens hem ook toe dat Nederlanders voor het eerst in vijf jaar weer meer uitgeven.

De Tweede Kamer stroomt vol, minister Dijsselbloem (Financiën) staat klaar om de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan de Kamer te presenteren. De minister kreeg van onze jury drie sterren (zie onderstaand bericht).

Onze jury over Jeroen Dijsselbloem
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Jeroen Dijsselbloem (PvdA) krijgt drie sterren.

Gesthuizen: ‘Hij heeft zichzelf in de problemen gebracht. De hoge beloningen bij ABN Amro en de NS, dat is door hem rommelig aangepakt.’
Rottenberg: ‘Zijn voorzitterschap van de eurogroep is verlengd terwijl er een Spanjaard was die de steun had van de Duitsers. Dat heeft hij knap gedaan.’
Linschoten: ‘Ik blijf erbij: een minister van Financiën mag niet meegaan in de ambtelijke dominantie, hij moet ook politiek leiderschap tonen.’
Gesthuizen: ‘Hear, hear!’
Linschoten: ‘Toen ik vorig jaar zei dat hij een technocraat is, kreeg ik een telefoontje van hem: wat ik bedoelde? Maar het is nog precies hetzelfde. De ambtenaren van Financiën hebben zichzelf benoemd tot opperhoofd. Hij moet politiek lef tonen om ook een dominante factor te zijn.’
Rottenberg: ‘Daar komt hij niet aan toe. Doe maar drie sterren.’
Linschoten: ‘Goed.’
Gesthuizen: ‘Maar dan wel met de aantekening dat hij soms hopeloos heeft lopen prutsen.’

Beeld anp

Om 15.00 uur biedt de minister van Financiën het koffertje met daarin de Miljoenennota en Rijksbegroting aan de Tweede Kamer aan. Een groot deel van de stukken lekte al uit. Drie Amsterdamse wethouders over de plannen:

Kajsa Ollongren (D66, Economie, Kunst en Cultuur)
‘Het is een jubelbegroting. Maar ook een verjubelbegroting. Er wordt 5 miljard aan lastenverlichting uitgedeeld zonder dat daar hervormingen aan gekoppeld worden.’

Pieter Litjens (VVD, Verkeer en Vervoer)
‘Het is goed dat er lastenverlichting komt. Ik hoop wel dat het nu geen plattelandskabinet gaat worden en dat er wegen aangelegd gaan worden van niets naar nergens, maar dat er genoeg aandacht blijft voor de stad. Extra geld voor bijvoorbeeld Schipholplaza is echt nodig.’

Udo Kock (D66, Financiën en Water)
‘Zeer teleurstellend. Er komt 20 miljoen euro minder uit het gemeentefonds en er wordt nog eens 20 miljoen gekort op zorg via de decentralisaties. Dat begint aan te tikken. Die 5 miljard had ook anders besteed kunnen worden.’

Beeld anp

GroenLinks-voorman Jesse Klaver vond het knap dat de koning zo'n 'saai verhaal' met 'zo veel gezag' kon brengen. 'Het is een bij elkaar geknipt verhaal van eerder uitgelekte berichten. Het schetst een beeld alsof Nederland bestaat uit 17 miljoen koopkrachtcijfers.' Klaver had ook meer verwacht over het het vluchtelingenprobleem en over klimaatverandering. 'Er wordt geld verkwist. Allebei een cruciaal punt, maar er worden geen extra stappen op ondernomen.'

Onze jury over Ronald Plasterk
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Ronald Plasterk (PvdA) krijgt 1,5 ster, de laagste score van het kabinet.

Linschoten: ‘Onveranderd niks.’
Gesthuizen: ‘Maar het is zo’n aardige, leuke man!’
Rottenberg: ‘Lief dat je dat zegt.’
Linschoten: ‘Maar dodelijker kan een commentaar niet zijn.’
Rottenberg: ‘Het probleem blijft dat een van de beste politici van ons land bij de kabinetsformatie van 2012 niet de moed heeft gehad om te zeggen: met deze portefeuille van niks bedank ik voor de eer.’
Gesthuizen: ‘Hij heeft zich ook niet weten te revancheren. Het is zo’n aimabele man, met een goed stel hersenen en ook niet te ijdel. Je verwacht dat alles wat hij aanraakt verandert in goud. Maar het lukt gewoon niet. Hoe kan dat nou?’
Linschoten: ‘Heeft hij eigenlijk nog wel iets gedaan?’
Rottenberg: ‘Ik vind toch dat het dit jaar iets beter is gegaan.’
Gesthuizen: ‘Vorig jaar had hij één ster. Zullen we hem er dan maar eentje bij geven?’
Linschoten: ‘Anderhalve ster.’
Rottenberg: ‘Hupsakee.’

Beeld anp

Burgemeester Van der Laan vanuit Den Haag: 'Uiteraard heb ik gezwaaid naar de koets. Ik ben dan wel republikein, maar wel de meest loyale Republikein van Nederland. De troonrede vond ik een beschaafd en evenwichtig verhaal. Ik ben blij dat er aandacht was voor problemen waar wij mee te maken hebben, zoals de vluchtelingen.'

Eberhard van der Laan met de Rotterdamse burgemeester Ahmed Marcouch langs de route.Beeld Roelf Jan Duin

Onze jury over Henk Kamp
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Henk Kamp (VVD) krijgt drie sterren.

Gesthuizen: ‘Jeetje man, die zat ernaast. Het is niet oké wat hij in Groningen heeft gedaan.’
Rottenberg: ‘Hij liet écht geen empathie zien. Met die aardbevingen had hij moeten ruiken: dit is iets verschrikkelijks.’
Gesthuizen: ‘Misschien werkt hij te hard.’
Linschoten: ‘Zijn argument was: ik neem pas een besluit als ik alle informatie heb. Daar zou hij zomaar gelijk in kunnen hebben. Dat getuigt ook van politieke moed.’
Rottenberg: ‘Maar als een heel landsdeel is ontregeld? Dan moet je er elke week zijn.’
Linschoten: ‘Hij is wel de eerste minister die er iets aan doet.’
Gesthuizen: ‘Zijn charme is zijn stijfkoppigheid, maar juist dat is tegen hem gaan werken.’
Linschoten: ‘Drieënhalve ster. Hij blijft een goede vakminister.’
Rottenberg: ‘Kom op zeg, twee sterren. Dit was een schoolvoorbeeld van een minister die een onderwerp niet bij de kop pakt.’
Gesthuizen: ‘Hij heeft het dit jaar echt verprutst. Tweeënhalf.’

Beeld anp

Koningin Máxima heeft tijdens Prinsjesdag weer gekozen voor een japon van de Nederlandse ontwerper Jan Taminiau. De jurk heeft een lichte kleur en op de rok is een print te zien, een medewerker van Taminiau omschrijft de print als een 'paradijselijk tafereel'. De japon is geïnspireerd op de Japanse kamer in Huis ten Bosch.

Máxima heeft er voor gekozen om geen hoed bij haar jurk te dragen, ze draagt aan een kant van het haar wel een decoratie van bloemen.
Máxima droeg vorig jaar nog een rode japon van het Italiaanse modehuis Valentino. Maxima draagt haar 'Prinsjesdag-jurken' ook wel eens tijdens andere gelegenheden. Zo droeg ze de goudkleurige jurk, van Jan Taminiau, die ze op Prinsjesdag 2013 aanhad vorig jaar ook eens tijdens het staatsbezoek aan Japan.

Beeld anp

De Koninklijke stoet vertrekt naar Paleis Noordeinde. Hier vindt aansluitend de balkonscène plaats.

Onze jury over Ard van der Steur
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Ard van der Steur (VVD) krijgt drie sterren.

Gesthuizen: 'Oooo. Leuk.'
Rottenberg: 'De opvolger van Ollie B. Bommel.'
Gesthuizen: 'Je merkt dat hij uit de advocatuur komt. Die retoriek zit hem als gegoten. Een verademing. Maar hij heeft wel een valkuil: een oneindig vertrouwen in zijn eigen gelijk.'
Rottenberg: 'Hij paradeert. Ik vind hem fascinerend.'
Gesthuizen: 'Een aimabel mens.'
Rottenberg: 'Interessant dat ze er bij de VVD voor kiezen talenten snel op belangrijke posities te zetten. Jong goed, jong erin. Dat doen niet alle partijen, hoor.'
Linschoten: 'De oprichting van de Nationale Politie is al twee jaar een compleet onmogelijke ambitie. Hij is koud minister en hij trekt de juiste conclusie: stilzetten.'
Gesthuizen: 'Maar in de cao-onderhandelingen speelt zijn extreme zelfverzekerdheid hem parten.'
Rottenberg: 'Drie sterren. Voor meer moet hij eerst rust kweken op het politiefront. Zijn eerste grote testcase.'
Gesthuizen: 'Drie, dan kan hij nog een beetje groeien.'
Linschoten: 'Akkoord.'

Beeld anp

'Wie het eigenbelang boven alles stelt beperkt de ruimte van een ander en zet verworvenheden onder druk. Juist respectvolle omgang met elkaar vereist alertheid en inzet van ieder van ons. Dat past in lange traditie van verantwoord burgerschap', aldus Koning Willem-Alexander tijdens de troonrede. 'Dit geldt zeker als politie of ambulancemedewerkers te maken krijgen met fysiek of verbaal geweld.'

'We moeten voorkomen dat conflicten in buitenland onze samenleving polariseren. Tegen deze dreiging moeten we ons wapenen. Daarom wordt er meer geld uitgetrokken voor defensie, en de inlichtingendiensten.
Terreurdreiging is geen geïsoleerd probleem. Ook elders is spanning toegenomen, door conflict in Oekraïne en Russische annexatie van de Krim.'

'De vluchtelingenstroom duldt geen afwachtende houding,' aldus de koning in de troonrede.

Koning: alle maatregelen, hervormingen en investeringen dragen bij aan verder economisch herstel en behoud van het hoge niveau van de Nederlandse samenleving.

Beeld anp

Prinses Beatrix heeft vandaag vanaf het bordes van het Mauritshuis staan kijken naar de gouden koets met daarin koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Op het moment dat Willem-Alexander en Máxima Beatrix passeerden, gaf de koningin haar schoonmoeder een kushand.

Beatrix zag ook de Gala Glas Berline voorbijkomen vanaf de ingang van het museum. Daarin zaten haar zoon prins Constantijn en prinses Laurentien. Vorig jaar zwaaide de prinses nog vanuit het raam van het Kabinet van de Koning naar de gouden koets tijdens Prinsjesdag.

Koning: Structureel 210 miljoen euro erbij om zorg in verpleeghuizen te verbeteren, met meer aandacht voor de bewoners. Het hoger onderwijs krijgt er vierduizend docenten bij. Fors meer persoonlijke aandacht voor studenten, intensievere begeleiding. Nederland staat er goed voor, maar dat is geen reden om achterover te leunen.

Het koninklijk paar is zojuist gearriveerd in de Ridderzaal en de koning is begonnen met zijn troonrede.

De afgelopen dagen heeft Willem-Alexander geconcentreerd de troonrede hardop voorgelezen, in de nabijheid van zijn speechschrijver Jan Snoek. Hij is de beste stukkenschrijver van Den Haag, maar veel persoonlijke inbreng heeft hij nu niet. Over het geheim van een koninklijke toespraak zegt Snoek: ‘De spreker moet het verhaal vertellen, alsof hij het zelf heeft geschreven.’

Willem-Alexanders eerste troonrede stond in het teken van de opvolging van zijn moeder en het prille economische herstel, waar het kabinet signalen van zegt te zien. Zijn tweede troonrede begon met de MH17-ramp en over de internationale spanningen aan de randen van Europa. Vandaag zal zijn derde troonrede gaan over het economisch herstel, waarvoor de basis is gelegd na pijnlijke ingrepen, de wassende vluchtelingenstroom en de strijd tegen het jihadisme.

Beeld anp

Het vertrouwen in het kabinet is dit jaar gedaald, en wel van 32 naar 23 procent. Mensen zeggen nog te weinig in hun portemonnee te merken van economische vooruitgang. Dat blijkt uit een peiling van EenVandaag onder 20.000 mensen. Ook vinden veel mensen dat de regeringspartijen meer bezig zijn het kabinet overeind te houden dan met het land te regeren.

Dit jaar zakt ook het vertrouwen van de VVD-kiezer in het kabinet tot onder de 50 procent: vier op de tien (43 procent) VVD-kiezers geven aan vertrouwen te hebben in de ministers en staatssecretarissen van Rutte-II.

Bij de Amerikaanse ambassade is het zo druk dat er geen publiek meer bij kan. Het gebied is vol, staat te lezen op borden van de politie.

De Verenigde Vergadering in de Ridderzaal is geopend en de Gouden Koets is vertrokken vanaf Paleis Noordeinde. Na een korte rijtoer door het centrum van Den Haag komt het koningspaar aan bij de Ridderzaal. Daar gaat Willem-Alexander de troonrede voorlezen. Dit jaar doet hij dat voor de derde keer.

Willem-Alexander is nu 2,5 jaar koning. Hij heeft in die korte tijd een eigen stijl ontwikkeld, schrijft politiek journalist en biograaf van Koning Willem-Alexander Jan Hoedeman vandaag in een analyse. ‘Dat is niet makkelijk als je je moeder opvolgt die een icoon is van de monarchie. Beatrix had door haar leeftijd langzamerhand minder voeling met de tijdgeest en mopperde over sociale media.’

‘Willem-Alexander is een man van deze tijd. Hij is koning iPad, die er wetsvoorstellen mee ondertekent als hij in het buitenland is en ze vervolgens naar Den Haag mailt. Hij is vaardig met zijn iPhone, fotografeert er zijn dochter mee als ze wegfietst op haar eerste middelbareschooldag. Hij springt op bij de wereldkampioenschappen hockey zowel bij de dames als de heren en schreeuwt ze naar een overwinning.’

Onze jury over Lilianne Ploumen
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Lilianne Ploumen (PvdA) krijgt 3,5 sterren.

Gesthuizen: 'Heeft ze niet een te kleine portefeuille?'
Rottenberg: 'Ja zeg, ze werkt zich helemaal suf.'
Gesthuizen: 'Ik bedoel: qua zichtbaarheid en profiel.'
Rottenberg: 'Het mag ondeugender. Ze moet hardop nadenken over het vluchtelingenvraagstuk, net als Koenders. In het kabinet mag het op zo’n onderwerp wel een beetje schuren.'
Linschoten: 'Het vak van minister leent zich niet voor dat soort manieren van opereren.'
Rottenberg: 'Ach, kom op.'
Gesthuizen: 'Natuurlijk wel. Wie toont leiderschap? Zeker nu de verkiezingen dichterbij komen.'
Linschoten: 'Als de VVD of de PvdA op dit punt gaat polariseren, is het kabinet in heel zwaar weer. Ploumen is altijd rustig en genuanceerd.'
Gesthuizen: 'Ik vind haar een maatje te groot voor de rol die ze heeft. Ik zou willen dat ze meer profiel had. Vier sterren.'
Rottenberg: 'Ik geef haar drie.'
Linschoten: 'Drieënhalf.'

Beeld anp

De Ridderzaal is inmiddels volgestroomd. Een keur aan hoedjes - en de bril van de vriendin van Dion Graus - passeert de revue.

Beeld anp

De gouden koets is vertrokken bij de koninklijke stallen en op weg naar Paleis Noordeinde. Daar begint om 13.00 uur de koninklijke stoet naar het Binnenhof.

Beeld Chantal van Wessel/Het Parool

Onze jury over Jeanine Hennis-Plasschaert
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) krijgt 3,5 sterren.

Linschoten: ‘Die heeft echt progressie gemaakt. Ze heeft het leger op de politieke agenda gekregen.’
Rottenberg: ‘Daar is ze wel bij geholpen, natuurlijk.’
Linschoten: ‘Maar zij heeft uit de voorzet gescoord.’
Rottenberg: ‘Ik kan onvoldoende overzien of ze de regisseur is van de investeringsoperatie.’
Gesthuizen: ‘Je vermoedt van niet?’
Rottenberg: ‘In haar optredens zie ik het niet terug.’
Linschoten: ‘Het zou toch oliedom zijn om zichtbaar triomfantelijk te reageren als je meer geld krijgt.’
Rottenberg: ‘Laten we vaststellen dat het haar gelukt is om uit de gevarenzone te komen. Drie sterren.’
Linschoten: ‘Ze doet zeker niet onder voor Koenders. Drieënhalve ster en dan zeur ik niet meer over Rutte.’
Gesthuizen: ‘Prima. Het is een rotportefeuille. Vorig jaar vroeg ik me nog af of ze het zou redden.’

Beeld anp

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) presenteert de Miljoenennota in het koffertje waarmee zijn verre voorganger Pieter Lieftinck dat in 1946 deed. 'Het gaat om een klein symbool van herstel,' aldus Dijsselbloem vandaag.

Het koffertje van Lieftinck is het originele, destijds voor 3,50 gulden gekocht. Lieftinck heeft daarmee een mooie traditie gecreëerd, vindt Dijsselbloem. Lieftinck legde ook de basis voor de wederopbouw en het economisch herstel na de oorlogsjaren.

Dijsselbloem benadrukt dat de crisis destijds veel zwaarder was dan nu, maar Nederland komt ook uit een economische crisis en 'ook nu weer hebben we een soort wederopbouw.' De minister zal geen feestbegroting gaan presenteren, zo zegt hij: 'Het gaat om een heel gerichte inzet van geld om te zorgen dat mensen meer kunnen werken.'

Beeld anp

Onze jury over Bert Koenders
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Bert Koenders (PvdA) krijgt 3,5 sterren.

Gesthuizen: ‘Ah, de nieuwe. Hij kan dit absoluut.’
Linschoten: ‘Met welk dossier is hij nou opgevallen? Hoe staat het met zijn zichtbaarheid?’
Rottenberg: ‘Dat kun je je afvragen, maar een minister van Buitenlandse Zaken is geen dossierpoetser. Hij is ongelooflijk veel op reis. Hij is persoonlijk erg betrokken bij alle heftige dingen in de wereld.’
Linschoten: ‘Maar maak nou eens een top 3 van dingen waarmee Koenders is opgevallen afgelopen jaar. Mij lukt het niet.’
Gesthuizen: ‘Dat heeft ook wel iets positiefs. Hij is relaxed, diplomatiek. Er zijn geen relletjes.’
Rottenberg: ‘Hij heeft internationale ervaring, spreek met gezag.’
Linschoten: ‘Hij is geen groentje meer, nee.’
Gesthuizen: ‘Hij verrast me een beetje. Ik had gedacht dat hij zijn ijdelheid in ambitie zou omzetten. Maar hij denkt gewoon: ik ga het zo goed mogelijk doen en ik zie wel. Drieënhalve ster.’
Rottenberg: ‘Ja!’
Linschoten: ‘Helaas meer dan de premier, maar akkoord.’

Beeld anp

Den Haag begint vol te stromen voor de koninklijke stoet die aan het begin van de middag van Paleis Noordeinde naar het Binnenhof gaat.
Rond 10.30 uur trokken vanaf het station Den Haag Centraal veel groepen richting de route die de gouden koets met koning Willem-Alexander gaat volgen. Daarbij waren ook mensen in klederdracht.

Voor Paleis Noordeinde, waar de koninklijke stoet om 12.50 uur vertrekt, stonden al een paar honderd mensen. Ook op de tribunes op het Lange Voorhout en achter de dranghekken langs de route hebben velen al een plek gevonden.

Beeld anp

Onze jury over Lodewijk Asscher
Ook dit jaar beoordeelt onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Lodewijk Asscher (PvdA) krijgt drie sterren.

Gesthuizen: ‘Sommige mensen lopen met hem weg, maar ik denk: vlees noch vis. Ik zie liever Diederik Sam­som. Dat is de betere politicus, al is hij eigenwijs en bet­weterig.’
Rottenberg: ‘Hij heeft geen haast.’
Linschoten: ‘Zijn tijd komt nog.’
Rottenberg: ‘Hij heeft toch weer een aantal dingen voor elkaar gekregen. Het vaderschapsverlof is verdubbeld.’
Linschoten: ‘Dat verandert de loop der geschiedenis.’
Rottenberg: ‘Het is symboliek, maar niet onbelangrijk.’
Linschoten: ‘Nou ja, hij is degelijk. Doet het als vak­minister niet slecht en wacht tot zijn tijd daar is.’
Rottenberg: ‘Hij heeft nooit gezeik met de Kamer.’
Gesthuizen: ‘Ik vind hem een tikje slapjes. Hij is zo wollig. Maar ik erken: het is geen nare man die je niets gunt.’
Rottenberg: ‘Ik handhaaf mijn drie sterren van vorig jaar. Ik zeg erbij: in zijn rol van vicepremier moet je niet de ambitie hebben om meteen de beste te zijn.’
Linschoten: ‘Eens.’
Gesthuizen: ‘Het totale schaakbord overziend lijkt me drie sterren geen slechte score.’

Beeld anp

Het koffertje is gearriveerd.

Onze jury over Mark Rutte
Ook dit jaar beoordeelde onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een lid van het kabinet langs de meetlat gelegd. Minister-president Rutte (VVD) krijgt drie sterren.

Linschoten: ‘Hij zit er nog. Wie had dat gedacht? Fantastisch. De man is ongelooflijk handig in het sluiten van compromissen onder extreem moeilijke omstandig­heden.’
Gesthuizen: ‘Hij heeft een enorme hoeveelheid eelt op zijn ziel. Kritiek wuift hij vliegensvlug weg.’
Linschoten: ‘Dat is de manier waarop hij in het leven staat. En laten we wel wezen: welke politicus kan al zijn beloften waarmaken?’
Gesthuizen: ‘Heeft hij überhaupt principes? Ik weet het niet. Hij wil gewoon door.’
Rottenberg: ‘Technisch gesproken doet hij het goed, maar hij toont geen enkel leiderschap. Kijk hoe Angela Merkel dat in Duitsland doet. Zij loopt voorop als het om het vluchtelingenvraagstuk gaat.’
Gesthuizen: ‘Ja, hij duikt.’Linschoten: ‘Het kan heel verstandig zijn om dat af en toe te doen.’
Rottenberg: ‘Dat is de Linschotennorm. Maar Rutte groeit niet, hij staat stil. Ik geef twee sterren.’
Linschoten: ‘Dan geef ik er vijf. Of vooruit: 4,5. Er moet ruimte voor verbetering zijn.’
Gesthuizen: ‘Dan doe ik er drie. Ik mis bij Rutte de empathiefactor. Hij staat er niet als mens, hij raapt de gevoelens van het land niet samen.’

Beeld anp

Politiebureaus en -afdelingen in het hele land zijn vandaag enkele uren dicht. Agenten leggen van 11.00 tot 15.00 uur het werk neer. Volgens politiebond ACP is de actie bedoeld 'om duidelijk te maken hoe boos politiemedewerkers zijn over het uitblijven van een fatsoenlijke nieuwe CAO.' De politie komt alleen in actie voor noodhulp.

De politie in Den Haag werkt wel gewoon. Op verzoek van de achterban hebben de bonden besloten de troonrede, de rit met de gouden koets en de presentatie van de miljoenennota ongemoeid te laten.

Ministers langs de meetlat
Ook dit jaar beoordeelde onze jury, bestaande uit PvdA-prominent Felix Rottenberg, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD op Prinsjesdag het kabinet. Tot 17.00 uur wordt in dit liveblog elk half uur een minister langs de meetlat gelegd. Nu eerst: het algemeen oordeel.

De kleur van het kabinet-Rutte II na drie jaar regeren? Grijs. Geen uitblinkers en nauwelijks een prutser. En zo hobbelen we voort naar het einde, stelt onze jury. ‘Het is in Nederland moeilijk om coalities te bouwen waar iedereen gelukkig van wordt,’ zegt PvdA-prominent Felix Rottenberg, voorzitter van de Wiardi Beckman Stichting. ‘Het kabinet is afwezig als het gaat om het grootste vraagstuk van deze tijd: de vluchtelingen.’

Sharon Gesthuizen, lid van de Tweede Kamer voor de SP en kandidaatvoorzitter van haar partij: ‘Er wordt om de hete brij heen gedraaid. In politiek Den Haag is iedereen zo verschrikkelijk bang om zich ergens over uit te spreken.’

En oud-staatssecretaris Robin Linschoten van de VVD: ‘Op het moment dat je gedwongen wordt met je politieke tegenstander in een coalitie te gaan, wordt politieke durf automatisch bestraft.’

Minister Jet Bussemaker draagt vandaag een hightech-outfit die speciaal voor haar is ontworpen door studenten van de Technische Universiteit Eindhoven. De jurk en hoed zijn ontworpen met computermodellen. Haar handtas en de hakken van haar schoenen zijn 3D-geprint.

Deze eerste draagbare hakken zijn een primeur, volgens het ministerie. Voor de jurk is eerst een bodyscan van Bussemaker gemaakt, waarna het ontwerp werd uitgevoerd door middel van zeefdrukken. De schoenen zijn met een voetscan op maat gemaakt en de hakken zijn laag voor laag opgebouwd met de printer.

Het ontwerp van haar hoed zorgt volgens de studenten voor een interactie tussen lichaam en materiaal. Het aanzicht van de hoed is bij elk standpunt van de kijker weer anders.

Het koffertje waar minister Dijsselbloem vandaag zijn stukken in meeneemt naar de Tweede Kamer is echt hét koffertje. De minister gebruikt het koffertje waar in 1946 de traditie mee begon dat de stukken per koffer aan de Kamer werden aangeboden.

Het museumstuk stond destijds symbool voor verstandig begroten en vernieuwde voorspoed. Om die reden leek het Dijsselbloem gepast het oerkoffertje ook nu te gebruiken. Het koffertje dat minister Lieftinck in '46 introduceerde werd in 1964 vervangen door een nieuw, luxer exemplaar. Die werd vanaf dat moment elk jaar gebruikt, tot nu.

De tribunekaarten aan het Lange Voorhout zijn volledig uitverkocht. De voorlopig laatste keer dat de Gouden Koets te bewonderen is tijdens Prinsjesdag zorgt voor een ware run op de kaarten. Speciaal voor deze editie van Prinsjesdag werd de capaciteit van de tribunes uitgebreid naar 4000. Marco Esser, directeur van Den Haag Marketing: 'Niet eerder waren de kaarten zo snel uitverkocht.'

De koets zal na vanmiddag vanwege een restauratie vier jaar niet te zien zijn. In plaats daarvan wordt de glazen koets ingezet. Sommigen, zoals de actiegroep De Grauwe Koets, zien de Gouden Koets liever helemaal niet meer terugkeren in het straatbeeld. Volgens de actiegroep staan op de koets panelen 'met racistische afbeeldingen waarop het koloniale verleden verheerlijkt wordt' (zie afbeelding rechts). Ze vinden het 'schandalig' dat de koning rondrijdt in een koets 'waar koloniale propaganda wordt vertoond, alsof het de normaalse zaak van de wereld is'. Volgens hen hoort het voertuig in een museum thuis.

Afbeeldingen op de Gouden KoetsBeeld -

Prinsjesdag wordt onstuimig, in elk geval als het over het weer gaat, melden de weerdiensten. Het KNMI heeft voor vanmiddag en begin van de avond code geel (gevaarlijk weer) gegeven voor Zeeland, Noord- en Zuid-Holland en Friesland.

Vroege oranjefans wachten op Prinsjesdag bij paleis NoordeindeBeeld anp

Lees hier de analyse voorafgaand aan Prinsjesdag van politiek analist Hans van Soest.

Zodra het kan, geven we de burger weer wat lucht. Premier Rutte belooft het al jaren. Deze Prinsjesdag hoeft hij voor het eerst geen emmer met bezuinigingen over Nederland uit te storten.

Hoewel de volgende verkiezingen in het voorjaar van 2017 zijn gepland, werpen ze hun schaduw al vooruit op de Miljoenennota die het kabinet dinsdag presenteert. Premier Mark Rutte (VVD) hoopt na jaren van bezuinigingen de populariteit van hem en zijn partij weer in de lift te krijgen met goed nieuws: zo'n vijf miljard euro aan lastenverlichting, extra geld voor de zorg en defensie, meer dagen vrij voor jonge vaders en nog meer strooigoed.

'Maar dan is het wel essentieel dat het kabinet nog even blijft zitten,' zegt een prominente VVD'er. 'Reden waarom Mark er alles aan doet om een crisis met regeringspartner PvdA te voorkomen en daarbij soms tegen de wil van zijn eigen partij ingaat. Het kabinet móet de rit uitzitten. Dat is vanaf het begin de strategie geweest: de economie zal weer aantrekken, daar moet de VVD van profiteren.'

De onvrede binnen Ruttes partij over bijvoorbeeld het extra geld voor Griekenland of de opvang van meer asielzoekers is groot. Maar als het hem lukt de deksel op de pan te houden, is de kans reëel dat hij in 2017 toch weer de verkiezingen wint. 'Mark zal er alles maar dan ook alles aan doen om het kabinet te laten zitten,' zegt een andere VVD'er. 'Bovendien: een ander kabinet zal de vluchtelingenproblematiek ook niet kunnen oplossen, dus waarom zouden we daar het kabinet over laten vallen? Net nu het weer wat beter lijkt te gaan met de economie.'

Zoet-zuurstrategie
De zuur-zoetstrategie werkt, stelt Henk van der Kolk van stichting Kiezersonderzoek van de Universiteit Twente. 'Wij kiezers zijn er gevoelig voor. Als je als kabinet valt terwijl je nog in je 'zure' periode zit, heb je pech.'

Het is een beproefde strategie: je treedt aan, grijpt meteen hard in, schuift de schuld voor een deel op je voorganger en tegen de tijd dat de verkiezingen er weer aankomen, kom je met beter nieuws. Van der Kolk: 'Op het moment dat mensen naar de stembus gaan, kijken veel kiezers naar wat ze in hun portemonnee hebben. Ons geheugen is vaak niet zo goed. De regerende partijen hebben er dan ook meestal voordeel bij als ze voor de verkiezingen goed nieuws brengen. En dat terwijl een kabinet maar heel beperkt invloed heeft op de economische groei.'

Maar het is ook een riskante strategie, weet Rutte. De vorige keer dat de VVD met de PvdA regeerde, in het tweede kabinet-Kok, ging het mis. Na jaren van economische voorspoed stonden VVD en PvdA er destijds florissant voor in de peilingen. De vraag leek alleen te draaien om wie de nieuwe premier zou worden. Maar die hele strategie werd doorkruist door de aanslag op de Twin Towers, een inzakkende wereldeconomie en het gevoel van de burger dat ze bij de invoering van de euro op 1 januari 2002 enorm waren gepakt. VVD en PvdA werden verpulverd door de LPF en het CDA.

Niet meer bezuinigingen
Duimend op een goede afloop heeft Rutte de afgelopen maanden naar de Griekse crisis en de haperende Chinese economie gekeken. Een nieuwe dip in de wereldeconomie zou de mooie plannen in het water laten vallen. 'Bij een lichte terugval zal Mark niet extra gaan bezuinigen,' zegt een naaste medewerker. 'Zolang Nederland min of meer blijft voldoen aan de Brusselse begrotingseisen, wil hij Nederland niet weer murw slaan met bezuinigingen. Maar als het erger wordt, zal hij toch ingrijpen.'

Zelfs als alsnog zou leiden tot een vroegtijdige val van het kabinet. 'Al denk ik niet dat de PvdA daar anders in zit. Dan maar impopulair. Jammer dan, maar zoals Mark altijd zegt: we zijn niet ingehuurd om mooi weer te spelen.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden