PlusInterview

Econome Baarsma: ‘Je gaat straks echt niet zes keer per week uit eten’

De coronamaatregelen gaan ten koste van de economie, stelt econome Barbara Baarsma. ‘Mijn oproep: wees daar transparant over.’

Barbara Baarsma, directeur kennisontwikkeling Rabobank.Beeld Rabobank

Ze heeft het premier Mark Rutte horen zeggen op televisie. Dat er ‘geen tegenstelling is’ tussen de economie en de maatregelen die worden genomen tegen corona. “Wat we nu doen voor de gezondheid, draagt straks bij aan ons economisch herstel,” aldus de premier.

Maar hoezeer hoogleraar economie en directievoorzitter Rabobank-Amsterdam Barbara Baarsma (50) ook ‘begrijpt’ dat Rutte dit zegt, ze is het er ‘niet mee eens’. “Ik wil benadrukken dat ik begrijp dat het politiek manoeuvreren is, maar die tegenstelling is er natuurlijk wel.’’

Rutte stelt: nu weer terug naar normaal schaadt de economie op langere termijn.

“En dat klopt voor een deel ook. Maar de baten van de gezondheidsmaatregelen voor de belasting op ziekenhuizen en de intensive care hebben wel degelijk economische kosten tot gevolg. Kijk, het kabinet moet alles wegen. De gezondheidsbelangen, de economische belangen en de bredere maatschappelijke belangen. Mijn oproep is vooral: wees expliciet dat je die afweging maakt en transparant hoe je die belangen tegenover elkaar weegt.’’

Het kabinet stelt simpelweg dat de gezondheidszorg op nummer 1, 2 en 3 staat.

“Ik snap dat dit aanvankelijk gold. Veel was onbekend, maar het speelveld is nu wel duidelijk. En ik wil vooral zeggen: het draagvlak neemt toe als het kabinet laat zien hoe het tot beleid is gekomen. Als jouw baan op de tocht staat, jouw bedrijf omvalt of jouw kind gebrekkig onderwijs krijgt, wil je in ieder geval expliciet horen dat dit is afgewogen tegen gezondheidsbelangen. Dat zegt het kabinet nu alleen impliciet.’’

Tegelijk treft het kabinet regelingen om de economische schade te beperken.

“Essentieel! En ik denk dat het goede instrumenten hanteert. Al is het absoluut noodzakelijk om de borgstellingsregeling te verbeteren door het mogelijk te maken dat banken BMKB-aanvragen voor krediet niet per bedrijf, maar per branche mogen beoordelen. Dan hoeven bedrijven niet onnodig lang te wachten.”

Toch geeft het kabinet er vooral blijk van het economisch leed te willen verzachten.

“We lijken te weinig oog te hebben voor de verborgen maatschappelijke kosten van de maatregelen. Denk aan de thuiswerkers die moeten jongleren met werk en de aandacht aan hun kinderen. Dat geeft stress en komt de productiviteit niet ten goede. En er zijn volgens de sectororganisatie PO-raad maar liefst 7000 basisschoolleerlingen die nu gewoon kwijt zijn. Ze zijn uit beeld bij de scholen. Er zijn veel kinderen die geen toegang hebben tot een laptop of wifi. Hun thuissituatie is vaak al niet optimaal, maar die schade halen ze niet meer in, vrees ik. Dat levert ook onherstelbare maatschappelijke schade op.’’

Is de economische schade ook onherstelbaar?

“Als je nu je huis wilde verbouwen, dan zul je wachten, maar het volgend jaar alsnog doen. Maar er zijn ook bedrijven die geen ‘inhaal-vraag’ gaan krijgen. Denk aan de horeca. Stel, je gaat nu twee keer per week uit eten. Je gaat niet straks als de horeca weer open zes keer per week uit eten om dat in te halen. En je gaat ook niet ineens zes vakanties inhalen. Die bedrijvigheid is gewoon verloren, net als in de logistiek en groothandel. Dat is permanente schade. Die is groot in ons land, omdat de dienstensector groot is.”

Wat is de oplossing dan, coronamaatregelen laten varen?

“Ik ben econome, ik wil het kabinet niets voorschrijven, maar vraag om transparantie van de afwegingen om daarmee het draagvlak onder de maatregelen te behouden. En ik adviseer vooral: als u een versoepeling overweegt, help dan allereerst de kwetsbare groepen. Dus open bijvoorbeeld wel de school voor kinderen die nu geen afstandsonderwijs krijgen.”

Slaat de discussie uiteindelijk niet gewoon dood op de onmogelijke vraag hoeveel economische krimp een mensenleven waard is?

“We waarderen voortdurend een mensenleven. Leggen we wel of geen rotonde aan? Nemen we wel of geen fijnstofmaatregelen? Gaan we 100 of 130 rijden? Ook in al die keuzes wegen we veiligheid en mensenlevens tegen andere belangen. We hangen voortdurend prijskaartjes aan mensenlevens. Nu dringt de vraag zich alleen duidelijk op, omdat we dagelijks de cijfers van het RIVM over mensenlevens zien.”

Ook Baarsma beschouwt de wereldwijde gevolgen. 15 biljoen dollar aan beurswaarde is verdampt. In de VS gingen in twee weken net zo veel banen verloren als er in drie jaar bijkwamen. Economen zeggen het in koor: we krijgen de grootste recessie sinds de Grote Depressie in de jaren 30 van de vorige eeuw. “Met dit verschil: deze crisis komt van buiten de reële economie en van buiten de financiële sector, deze crisis komt uit de volksgezondheid.’’

Ze ‘weet één ding’, zegt ze: “We zullen straks naar een revalidatie-economie gaan en dan moet niet al het vlees van de botten zijn. We moeten dan meteen weer kunnen starten. Als we de economie nu onnodig veel schaden, zullen er meer bedrijven zijn die niet meer kunnen opveren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden