Plus Interview

Eberhard van der Laan: 'Niets is makkelijker dan Amsterdam verkopen'

Iedereen wil naar Amsterdam: om er te wonen, te ­werken of als toerist. Burgemeester Eberhard van der Laan: "Niets is makkelijker dan deze stad verkopen."

Eberhard van der Laan Beeld Daniel Cohen

Van der Laan is er klaar mee: op elke reis die hij maakt, moet hij wel een bijeenkomst voor de toerisme-industrie openen. Hij komt langs, spreekt het openingswoord en helpt toeristen te verleiden naar de stad te komen.
"Dat zijn dagen waarop ik ontzettend chagrijnig word. Op mijn laatste reis naar Japan heb ik drie toerismeseminars geopend. Waarom doen we dit nog?" vraagt hij zich af tijdens een interview op zijn werkkamer. Om direct het antwoord te geven: "Ik ga het niet meer doen. Gewoon niet! Tegen sommige dingen moet je nee durven zeggen."

De boodschap is duidelijk: Amsterdam heeft de burgemeester niet nodig om nog meer toeristen te trekken. De stad is al zo druk. En niet alleen in de zomer of op zaterdag, nee: het is altijd druk. Over tien jaar komen er 23 miljoen bezoekers naar de stad, is de verwachting.

Begrijp hem niet verkeerd: Van der Laan heeft geen enkele intentie om de kraan dicht te draaien of de aantrekkingskracht van de stad te verminderen. "Als je de machine uitzet, maak je een fout. Maar we moeten ons vooral richten op het spreiden in plaats van het aantrekken."

De groei van de toeristenstroom is nog lang niet ten einde, leerde hij tijdens zijn missies naar verre landen. "Ik heb in China gehoord dat daar 300 miljoen mensen op het punt staan op te klimmen tot de middenklasse. In India hoorde ik hetzelfde getal: 300 miljoen. Al die mensen kunnen zich straks veroorloven te gaan reizen. Een flink deel komt naar Europa. En ja, een flink deel zal dus ook Amsterdam aandoen. Dat is een autonome ontwikkeling." We hoeven dus niets te doen of te laten om het hier drukker te laten worden, vervolgt hij. "We moeten ons richten op spreiding van toeristen over het land."

Hoe dan?
"Chinezen zijn erg kostenbewust. Die zoeken op internet een hotel en als dat tien euro goedkoper is, nemen ze die. Dan komen ze uit in Haarlem, voor hen is dat gewoon Amsterdam. Hier geven ze dan tienduizend euro uit aan diamanten. Is dat erg? Helemaal niet."

"We hebben dit besproken in het overleg tussen de vier grote steden: een kaartje voor het Rijksmuseum in Amsterdam is ook een kaartje voor het Mauritshuis in Den Haag. En dan krijgt de toerist ook een gratis treinkaartje. Als die ook naar Mauritshuis gaat, geeft het ons minder druk."

U zou het niet erg vinden als een toerist in Hotel New York in Rotterdam slaapt in plaats van in een Amsterdams hotel?
"Dat zou ik fijn vinden. Amsterdam doen ze toch wel aan, toeristen komen voor onze stad. Maar wij hebben er al heel veel. Amsterdammers vinden al dat er niet meer hotels moeten komen en dat het op veel dagen te druk is. Dan moeten wij selectiever zijn."

Waarin moeten we selectiever zijn?
"In het aantal hotels in de stad. We hebben zogenaamd een hotelstop, maar er is een voorraadlijst met 24 hotels die nog zouden mogen komen. Het college gaat heel kritisch door die lijst en stimuleert dat toeristen ook naar andere steden gaan. Dus moeten we uitleggen aan Chinezen dat onze Randstad net zoiets is al Peking. De radiaal in Peking is zeventig kilometer, dat is van Amsterdam naar Rotterdam."

Amsterdam heeft een enorme aantrekkingskracht op toeristen en buitenlandse bedrijven. Waar komt dat succes vandaan?
"Dat komt in mijn ogen door globalisering en informatisering. Die trends zijn ingezet begin jaren negentig. De clue hiervan is dat bedrijven en mensen sindsdien ontworteld zijn. Ze kunnen succesvol zijn in New York, maar ook in Amsterdam. En als mensen zelf kunnen kiezen waar ze gaan wonen en werken, dan is het zaak om als stad aantrekkelijk te zijn. Amsterdam heeft heel goede papieren, omdat de stad overzichtelijk klein is, groen, internationaal en dicht bij Schiphol."

Beeld anp

Globalisering en informatisering zijn internationale trends. Dit betekent dat u als burgemeester weinig invloed heeft op de drukte.
"Dat ben ik niet helemaal met u eens. Het kan zijn dat Amsterdam zo fijn is om te wonen en te werken, maar dan nog moeten wij de juiste strategische beslissingen nemen om te zorgen dat mensen dat ook zien; dat ze hier makkelijk komen, dat hun kinderen hier naar school kunnen en dat ze een huis kunnen krijgen. Dat is heel relevant."

Elk succes heeft een keerzijde. Waarover maakt u zich het meest zorgen?
"Als we zo populair zijn, kunnen de prijzen op een gegeven moment te hoog worden voor veel mensen. Bedrijven komen hier graag naartoe, zo'n 130 tot 140 per jaar. Veel mensen uit andere delen van Nederland willen in Amsterdam wonen en ook in de stad gebeurt het nodige: gezinnen met kinderen blijven hier wonen, ouderen die uit Amsterdam komen, keren terug. De vraag naar woningen is groot en dan stijgen de prijzen."

En dan groeit Amsterdam uit tot een soort Londen, waar steenrijke buitenlandse investeerders hele straten opkopen zonder er te wonen?
"Dat is een schrikbeeld waar Amsterdam nooit naartoe wil. Ik ben vaak in Londen en heb daar gezien dat in bepaalde wijken twee derde van de huizen leeg staat gedurende het grootste deel van het jaar. En ik heb buurten gezien waar niet de helft hotel was, maar bijna alles."
"Regeren is vooruitzien. De prijzen zijn hier nog veel lager dan in Londen en Parijs, maar de stijging gaat in Amsterdam veel sneller. Het verschil neemt dus af."

De stijging van de huizenprijzen neemt hype-achtige vormen aan. En een hype kan ook voor voorbij zijn. Bent u niet bang dat het succes tijdelijk is?
"Daar ben ik totaal niet bang voor. Ik heb Amsterdam heel vaak moeten verkopen in het buitenland en niets is makkelijk dan dat. Maar er zijn wel zaken die mis kunnen gaan. Mijn grootste nachtmerrie is dat KLM het niet redt, waardoor Schiphol het niet redt als internationaal knooppunt en Amsterdam het niet redt. En ik durf daaraan toe te voegen: dat Nederland het niet redt. Als mensen hier niet makkelijk kunnen komen, houdt de ontwikkeling op."

Uit onderzoek blijkt dat de tweedeling in Europese steden groter wordt. Maakt u zich zorgen?
"Ja. Het gat tussen arm en rijk in de stad wordt groter. We hebben steeds meer welgestelden, met een grote afstand tot een groep lage inkomens. Wat ik altijd fantastisch van Amsterdam vond, is dat sjiek en sjofel hier altijd door elkaar hebben gewoond. Toen ik assistent was van wethouder Jan Schaefer, hoorde ik al een raadslid zeggen: waarom ga je nou sociale woningbouw aan het Vondelpark en bij de Nieuwmarkt bouwen, dat is toch stom? Maar we willen een gemengde stad. Daar hoort bij dat je alle plekken van de stad een plek voor iedereen laat zijn. Als overheid moet je een beetje tegenwicht aan de markt bieden."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden