Plus

Duurzame biomassacentrale Amsterdamse haven gereed in 2019

In de Amsterdamse haven gaat een biomassacentrale stroom en grondstoffen voor de chemische industrie opwekken uit afvalhout. En stadsverwarming voor achtduizend huishoudens.

Beeld ANP

Investeerder Raoul Witteveen geeft grif toe dat het ook voor hem iets wonderbaarlijks blijft, ongeveer zoals de middeleeuwse alchemisten met hun mysterieuze theorieën om goud te maken uit steen. "Het heeft iets van alchemie dat we brandstof opwekken uit biomassa." Biomassa is in dit geval een duur woord voor houtsnippers. In een nieuwe energiecentrale in de Amsterdamse haven, Bio Energy Netherlands (BEN), worden die vergast tot een mengsel van waterstof, koolmonoxide en methaan.

Woensdag werd aan de Aziëhavenweg de eerste paal geslagen voor de centrale die in 2019 moet draaien. Houtsnippers worden er verhit tot meer dan 800 graden, maar er komt geen zuurstof bij, zodat ze niet verbranden. De verhitte houtsnippers verkolen tot er aan volume nog maar 2 procent van over is. Daarbij komen de brandbare gassen vrij. Witteveen illustreert het proces graag met een huiselijk voorbeeld: "Je kunt eten koken, maar je kunt het ook laten aanbranden en dan wordt het zwart. Dat is in wezen wat wij doen."

Groene stroom
Het vergassen of verkolen heeft verschillende voordelen. Dat begint al met het vrijkomende gasmengsel. Voorlopig gaat BEN dat gebruiken om stroom en warmte op te wekken in een gasturbine. Zo ontstaat alvast minder luchtverontreiniging dan in een kolencentrale. Elektriciteit uit biomassa geldt als groene stroom, BEN krijgt daarvoor ook de zogeheten SDE-subsidie van de rijksoverheid voor duurzame energie.

Een volgende stap die BEN na 2019 wil toevoegen, zou de vergassing van biomassa nog duurzamer maken. In een tweede installatie is het de bedoeling drie gassen te isoleren en door te leveren als grondstof aan de chemische industrie. Dan komt er helemaal geen CO2 vrij.

Waterstof dient als grondstof voor ammonia, in combinatie met koolmonoxide is het een belangrijke bestanddeel voor methanol. Methaan zou als basismateriaal in de chemie Gronings aardgas kunnen vervangen, precies zoals de ambitie is in het regeerakkoord. Via het naburige pompstation van Orangegas denkt Witteveen waterstof ook te kunnen leveren als schone brandstof voor verkeer in en om de stad.

Vraagtekens bij milieuclaim
BEN begint met snoeihout uit Nederlandse bossen, maar wil snel overschakelen op afvalhout van het even verderop in de haven gelegen afvalverwerkingsbedrijf Suez, van grofvuil uit de stad bijvoorbeeld. Een andere optie is dat BEN de zogeheten 'organische natte fractie' van afvalenergiebedrijf AEB gaat vergassen.

Beeld Bio Energy Netherlands/Laura van der Bijl

Dat is de reststroom van de scheidingsinstallatie waarmee AEB plastic, papier, metaal en drankkartons uit het huisvuil haalt. AEB gaat ook de warmte van BEN invoegen op het net voor stadswarming dat in Nieuw-West en in Noord de kachels laat branden. Dat is genoeg voor pakweg 8000 huishoudens (zie kader).

Dat kan inderdaad een groene vorm van verwarmen zijn, zegt Rolf Schipper van Milieu­defensie. "Maar the devil is in the detail," de herkomst van het hout. Is het écht afval en niet bruikbaar als bouwstof? In grote kolencentrales wordt hout uit productiebossen in Canada en Scandinavië gebruikt, is zijn ervaring. "Ze willen gewoon stoken."

"Het risico is dat als zo'n centrale er eenmaal staat er toch hout uit andere bronnen wordt verstookt. Op de wereldmarkt zijn houtkorrels die niet uit duurzaam beheerde bossen komen goedkoop verkrijgbaar."

BEN benadrukt dat het alleen hout uit Nederlandse bossen wil of afvalhout. Dat was ook een voorwaarde voor het Amsterdamse Klimaat en Energiefonds (AKEF), dat 4 van de voor de bouw benodigde 9 miljoen heeft geïnvesteerd. De 20 tot 30 mensen die er op den duur gaan werken belooft BEN vooral in Amsterdam te gaan werven.

Meeliften mag op warmtenet Nuon

Als het aan energiebedrijf Nuon ligt wordt de stads­verwarming een open net waarop ook duurzame warmtebronnen worden aangesloten. De warmte die de nieuwe biomassacentrale gaat leveren aan achtduizend Amsterdamse huishoudens is daarvan een voorbeeld.

Stadsverwarming wekt nu veel argwaan, omdat het leeuwendeel van de warmte afkomstig is uit de elektriciteitscentrale van Nuon bij Diemen en de verbranding van afval door AEB. Maar Nuon voorziet dat langzaam maar zeker ook andere restwarmte wordt geleverd, uit de industrie, geothermie of datacenters bijvoorbeeld.

Daarbij kijkt Nuon nadrukkelijk ook naar stadsverwarming van een lagere temperatuur. Dat is het antwoord van het energiebedrijf op de beslissing van de gemeenteraad vorige week om geen nieuwbouw meer aan te sluiten op stadsverwarming van een hoge temperatuur. Dat is zonde, oordeelde de gemeenteraad, omdat schaarse restwarmte van een hogere temperatuur in een toekomst zonder aardgas broodnodig is voor de vele slecht geïsoleerde woningen in oudere wijken. In nieuwbouw volstaat 'lagetemperatuurwarmte'.

Zo levert Nuon in Leiden nu al stadsverwarming met een hoge temperatuur aan oudere woningen. De retourleiding die het afgekoelde ­water terugvoert levert vervolgens 'lagetemperatuurwarmte' in nieuwbouwwoningen.

Nuon twijfelt nog wel of 'lagetemperatuurwarmte' zoveel duurzamer is. Zogeheten tapwater uit kraan en douche moet dan in huis nog worden opgewarmd. "Daarvoor hebben ze een aparte boiler nodig en moet je dus eigenlijk weer energie toevoegen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden