Duitse Rembrandt, maar zonder humor

Horst Janssen (1929-1995) geniet in Nederland tot nu toe nauwelijks bekendheid. Op de expositie over Janssen deze zomer in het Rembrandthuis, verrast hij als superieur etser en tekenaar.

Janssen was in eigen land wel een beroemdheid en met exposities in New York, Tokio, Venetië, Moskou en andere buitenlandse steden ook internationaal veel gevraagd. Zijn 'eigen' museum in Oldenburg - zijn geboorteplaats - toont aan de hand van tekeningen, aquarellen, etsen, houtsneden, litho's, affiches en illustraties dat de emotionele Janssen behalve met Rembrandt ook verwantschap voelde met Egon Schiele, Jean Dubuffet, Max Beckmann, Paul Klee en Paul Wunderlich.

Op de expositie De vergankelijke wereld van Horst Janssen resteert geen zweem van twijfel dat Rembrandt de voornaamste inspiratiebron was voor de - in totaal - ruim drieduizend etsen, litho's en houtsneden en vele duizenden tekeningen die de kunstenaar maakte. Eén van de prenten op de expositie toont dat Janssen Rembrandt als een held moet hebben vereerd. Op de bewerking die hij in 1980 van een geëtst zelfportret van Rembrandt maakte, noteerde hij niet voor niets: nach 'Ihm' (naar 'hem').

Zijn bewondering voor Nederlands grootste kunstenaar uit de Gouden Eeuw openbaarde zich vooral in portretten en landschappen. In de catalogus tonen Rembrandthuisconservator Bob van den Boogert en andere specialisten overtuigend aan dat Janssen even onvermoeibaar experimenteerde met de expressieve mogelijkheden van de etstechniek. Hij nam daarbij - net als Rembrandt - vaak zijn eigen gezicht als uitgangspunt. En ook Janssen vond voor zijn landschappen inspiratie in zijn omgeving. Bij Rembrandt waren dat de oevers van het Gein, bij Janssen het laagland langs de Elbe ten westen van zijn woonplaats Hamburg.

Janssen werkte figuratief, maar zijn werkelijkheid oogde altijd vervormd, verwrongen en gedramatiseerd. Hij keek vooruit naar zijn eigen dood in de beklemmende serie Hanno's Tod, met grillig vervormde knotwilgen in de reeks Laokoon drukte hij vertwijfeling uit en met dode vogels, vissen en insecten zijn emoties over de cyclus van sterven en vergaan. De 'Duitse Rembrandt' was geen ongecompliceerde man. Zijn grote voorbeeld ook niet, maar Rembrandts werk toont zeker sporen van gevoel voor humor. Zo is er toch een verschil. (FRANÇOISE LEDEBOER)

De vergankelijke wereld van Horst Janssen;
Museum het Rembrandthuis;
T/m 24 augustus.

rembrandthuis.nl

Vogels, ets, 1980. Foto GPD/Horst Janssen Beeld
Vogels, ets, 1980. Foto GPD/Horst Janssen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden