Duitse campagne op stoom

De opmars van Die Linke brengt eindelijk schwung in de tot dusver saaie Duitse verkiezingscampagne. Vooral sociaaldemocraten worstelen met hun houding tegenover de succesvolle linkse concurrent. Foto EPA Beeld
De opmars van Die Linke brengt eindelijk schwung in de tot dusver saaie Duitse verkiezingscampagne. Vooral sociaaldemocraten worstelen met hun houding tegenover de succesvolle linkse concurrent. Foto EPA

Duitsland viel de laatste weken haast in slaap van verveling, zo tam was de campagne voor de parlementsverkiezingen van 27 september. Maar dat lijkt in één klap veranderd door het verlies van de CDU en vooral de spectaculaire triomf van Die Linke, bij de deelstaatverkiezingen van zondag in Saarland.

Vanuit het niets kwam de partij op ruim 21 procent. Het Beierse CSU-kopstuk Horst Seehofer kondigde direct aan meer scherpte te zullen aanbrengen in de campagne. ''We gaan vol gas de laatste vier weken in.'' En bondskanselier Merkel viel het leiderschap van haar sociaaldemocratische uitdager Steinmeier aan: ''Ik kan niet beoordelen wie het in de SPD echt voor het zeggen heeft,'' zei ze gisteren in een interview.

De winst van Die Linke is vooral te danken aan het charisma van partijleider en lokale held Oskar Lafontaine (65), die namens de SPD ooit minister-president was van Saarland, Duitslands kleinste deelstaat.

Die Linke lijkt zich nu ook stevig te hebben gevestigd in het westen van Duitsland, wat opmerkelijk mag heten voor een partij die grotendeels voortkomt uit de voormalige communistische partij van de DDR en die werft met slogans als 'Rijkdom voor allen'. Of Die Linke ook gaat regeren, staat te bezien.

SPD-kanselierskandidaat Frank-Walter Steinmeier doet of zijn neus bloedt. ''We strijden nu met wind in de rug,'' zei hij maandagavond in Hannover. Maar de sociaaldemocraten blijven kiezers verliezen aan de extreem linkse partij. Samenwerking wordt bij hoog en bij laag uitgesloten, al noemt partijbons Franz Müntefering dat 'geen uitspraak voor de eeuwigheid'.

Na de overwinning van Die Linke gaan binnen de SPD stemmen op om de partij niet langer te verketteren. ''Als het tot een links verbond komt in Saarland, zal dat helpen om straks ook de landelijke horde te nemen,'' zei partijprominent Ottmar Schreiner met het oog op de vorming van een nationale coalitie, na de verkiezingen later deze maand.

Die Linke is volgens sommigen al geëvolueerd tot een partij waarmee redelijk te praten en zelfs te regeren valt, zoals in de stadsstaat Berlijn al gebeurt. Voor anderen blijft het een verzameling ex-communisten die zich nimmer constructief opstellen. Bovendien zit de SPD-leiding nog altijd in haar maag met het 'verraad' van Lafontaine, die de SPD in 2005 de rug toekeerde en Die Linke vormde.

Die Linkepartijleider Gregor Gysi zegt dat zijn partij niet de vijand van de SPD is. Volgens hem zit de echte tegenstander op rechts. Maar ook Die Linke sluit een Bondsregering met de SPD uit zolang die partij niet 'naar haar sociale oorsprong terugkeert', verklaarde Gysi.

Samenwerking met Die Linke is voor de SPD niet minder dan een trauma. Vorig jaar brak een partijcrisis uit toen de SPD in Hessen met steun van Die Linke wilde regeren, ondanks de verkiezingsbelofte dat niet te zullen doen. Ook nu is de geloofwaardigheid van de linkse volkspartij in het geding. De SPD, die bij de deelstaatverkiezingen geen zetels won of verloor, zit in de aanloop naar de landelijke verkiezingen in een pijnlijke spagaat tussen Die Linke en de CDU.

Om in elk geval de discussie over 'rood-rood' uit de weg te gaan, lijkt het erop dat de SPD in Thüringen en Saarland de besprekingen over een nieuwe regering zal vertragen tot na de Bondsdagverkiezingen.

De schokgolf die de uitslag van zondag teweeg heeft gebracht, heeft niet alleen de SPD beroerd, maar het hele politieke landschap door elkaar geschud. De grote partijen, CDU en SPD, blijven kiezers verliezen, terwijl de kleintjes, FDP, Groenen en Die Linke, winnen en kunnen bepalen wie uiteindelijk regeert.

Daarmee ligt nu volledig open wat voor nieuwe regering Duitsland na 27 september krijgt. De opties voor links lijken op dit moment beperkt, onder meer door het taboe op een rood-rode coalitie. Wel ziet links tevreden hoe de CDU en de liberale FDP hun meerderheid kwijt zijn in de Bondsraad, waarin de deelstaten zijn vertegenwoordigd.

Een linkse Bondsraad kan het een rechtse regering heel moeilijk maken. Op de dag van de parlementsverkiezingen, 27 september, zijn er ook weer deelstaatverkiezingen, in Brandenburg en Sleeswijk-Holstein. Die Linke wil daar opnieuw toeslaan. (OENE VAN DER WAL)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden