PlusAchtergrond

Duitse bedrijven lopen voorop in de race om een vaccin

De race naar een vaccin tegen corona is in volle gang. Duitse bedrijven gaan voorop met een nieuwe techniek die het mogelijk maakt heel snel veel vaccins te produceren.

Een onderzoeker van Curevac aan het werk in een Duits laboratorium van het bedrijf.Beeld Reuters

De zwaarste beproeving sinds de Tweede ­Wereldoorlog en de hereniging, zo noemde bondskanselier Angela Merkel het coronavirus donderdag in de Bondsdag. “Niemand hoort dit graag: we leven niet in de laatste fase van deze pandemie, maar in het begin,” stelde ze. Want hoewel maatregelen in veel landen versoepeld worden om een economische crisis te voorkomen, is er nog steeds geen vaccin. Het virus kan dus de kop blijven opsteken.

Wereldwijd werken zeventig bedrijven aan een vaccin tegen het nieuwe coronavirus. Een aantal doet al proeven op mensen of staat op het punt dit te gaan doen. Het Duitse bedrijf Biontech, dat werkt met de veelbelovende mRNA-techniek, heeft deze week goedkeuring gekregen voor tests op mensen. Duitsland wordt internationaal als koploper gezien als het gaat om de mRNA-techniek. Het Duitse bedrijf Curevac werkte er als een van de eerste mee en het bedrijf Biontech maakte er een beloftevolle variant op.

Bebroede eieren

In een klassiek vaccin wordt met verzwakte ­virussen gewerkt, maar die techniek heeft ­beperkingen. Het is een tijdrovende klus de ­nodige hulpstoffen te vinden. De productie op grote schaal gebeurt door te werken met bebroede eieren. Dat is voor een snelle productie een beperkende factor.

Bij een mRNA-vaccin, waar Biontech en Curevac aan werken, brengen de onderzoekers een stukje van de genetische code van het virus bij een gastheer of -vrouw in. Het lichaam van de geïnjecteerde maakt vervolgens zelf stukjes virus aan en ontwikkelt een afweer. De prille mRNA-techniek moet zich nog helemaal bewijzen, maar de techniek heeft als voordeel dat snel massaproductie mogelijk is.

Aan de mRNA-techniek zitten haken en ogen. Ze werkt nog niet in het lichaam van ouderen, juist de doelgroep die beschermd moet worden tegen het coronavirus. Het grootschalig vaccineren van het jonge deel van een bevolking kan wel groepsbescherming geven voor ouderen, maar de vraag is of dat de juiste weg is. De kans voor jongeren om aan de gevolgen van besmetting met het virus te overlijden is erg klein, terwijl er altijd een risico is op letsel door een vaccinatie. Het mRNA-vaccin zou op dit moment dus vooral interessant zijn voor zorgpersoneel, dat een groter risico loopt.

De investeringen in mRNA zijn hoe dan ook belangrijk voor de toekomst. Mocht een pandemie uitbreken die ook voor jongeren een bedreiging is, dan zou met mRNA-techniek heel snel een vaccin geproduceerd kunnen worden om zo’n ziekte de kop in te drukken.

Voorzichtig

Doorgaans duurt het jaren voordat een vaccin op de markt verschijnt, en is massaproductie een kwestie van nog langere adem. Het ontwikkelingsproces kan wat worden ingekort, maar niet veel, zegt Klaus Cichutek, directeur van het Paul-Ehrlich-Institut dat in Duitsland verantwoordelijk is voor het goedkeuren van klinische tests, vaccins en medicijnen. “We hebben een snelle aanpak van Covid-19 nodig, maar we moeten erg voorzichtig zijn.” Het laatste wat een overheid wil, is grootschalig een vaccin uitbrengen dat schadelijker blijkt dan het virus zelf.

De mRNA-techniek is in de ontwikkelingsfase gebonden aan dezelfde tijdrovende procedures als de traditionele vaccinontwikkeling. Grote winst is te boeken in de snel op te schalen productie. Toen in de VS begon door te dringen hoe schadelijk het coronavirus was, werd het bedrijf Curevac snel ingevlogen. Binnen 24 uur zat het aan tafel bij president Donald Trump.

Economische malaise

De Duitse krant Welt am Sonntag kwam daarna met het nieuws dat Trump geprobeerd zou hebben met een grote som geld het nog te ontwikkelen vaccin exclusief te claimen voor de VS. Dat deed analisten spreken over een vaccinatiewedloop: het land dat als eerste een vaccin heeft, komt sneller en dus sterker uit de economische malaise dan andere landen.

Frans Haas, d plaatsvervangend directeur van Curevac, ontkende onlangs dat van zo’n deal sprake was. Duitse politici en de grootste aandeelhouder verzekerden dat een vaccin nooit slechts voor één land beschikbaar mag zijn.

De productiemogelijkheden in de VS zijn aantrekkelijk voor Curevac. Want hoewel Duitsland de expertise heeft om vaccins te ontwikkelen, heeft het geen grote productiecapaciteit meer. “Ooit was het gezegde: Duitsland is de apotheek van de wereld,” zegt Cichutek. “Maar Duitsland heeft die rol verloren, omdat bedrijven naar andere plekken zijn uitgeweken.”

De Europese Commissie heeft Curevac een lening van 80 miljoen euro gegeven om zijn productiecapaciteiten op te schroeven en het vaccin sneller voor Europeanen beschikbaar te maken. Maar internationale samenwerking met de grote producenten, die ook de distributiekanalen in handen hebben, blijft voor Duitse bio­tech­bedrijven essentieel.

Biontech werkt samen met het Amerikaanse Pfizer en het Chinese Fosun Pharma. Voor hen is dat een kans te investeren in de nieuwe techniek, voor Biontech de enige manier om het vaccin straks snel voor een groot publiek beschikbaar te maken.

De geglobaliseerde industrie zit nationalistische maatregelen in de weg. Belangrijk, vindt Paul-Ehrlich-Institutdirecteur Cichutek, die internationale samenwerking als noodzakelijk ziet. “Het is een wereldwijde inspanning. Duitsland of Nederland zijn even niet relevant, het is Europa en zelfs de hele wereld samen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden