Plus

Drukte op de spoedeisende hulp: 'Straks valt er een dode'

Nu het aantal broze ouderen op de eerste hulp met bijna zesduizend mensen in een jaar is gestegen, slibt ook de rest dicht. 'Op den duur is het niet meer verantwoord.'

Er zit een grote groep onnodige patiënten tussen Beeld ANP

Veel is ongewis op de spoedeisende hulp, maar een ding staat vast: in het weekend komen de hoogbejaarden met onduidelijke klachten. Ouderen die een beetje geel zien, die uitgedroogd zijn of bij wie de leverfunctie niet optimaal is.

Ouderen die de hele week al kwakkelen, maar bij wie het pas in het weekend, als de kinderen op bezoek komen, wordt opgemerkt. "Die vinden moeder wat verward of slap en gaan met haar naar de huisartsenpost. De huisarts weet het ook niet en laat moeder ter observatie in het ziekenhuis opnemen," zegt Geert de Kousemaeker, onderzoeker van het bureau ­Fluent Healthcare Amsterdam, die landelijk, maar ook regionaal onderzoek heeft gedaan naar de druk op de spoedeisende hulp (SEH).

Hij heeft het rapport, om de urgentie van de uitkomsten te onderstrepen, Code oranje genoemd, als het al geen code rood is. Hij schetst een beeld van ziekenhuizen die ram- en ramvol zitten. "Alle ruimte is eruit geperst en daarom zie je het aantal opnamestops zo gigantisch toenemen. Als patiënten naar Alkmaar of Hoorn moeten voor een ziekenhuis, omdat er in Amsterdam geen plek is, kun je dat op den duur niet meer verantwoord doen."

De Kousemaeker ging voor het Roaz AMC/VUmc, het samenwerkingsverband rond de acute zorg in Noord-Holland en Flevoland, op zoek naar de oorzaak van die druk. De toestroom van kwetsbare ouderen blijkt een belangrijke aanjager.

In een notendop: door hervormingen in de ouderenzorg wonen kwetsbare senioren langer zelfstandig thuis, fysieke af­takeling wordt minder snel opgemerkt, ongelukjes liggen op de loer, en zo belanden heel veel meer ouderen bij de huisartsen(post) of op de SEH. Het aantal 65-plussers op de SEH is in 2016 zowel landelijk als in de stad met 17 procent gegroeid ten opzichte van 2015 - in Amsterdam en regio gaat het om 5800 65-plussers meer.

Struikelen over de badmat
Zijn die allemaal de schuld van de bezuinigingen in de ouderenzorg? Dat is te scherp gesteld, vindt De Kousemaeker. "Als mensen langer zelfstandig thuis wonen, is er een risico dat ze over de badmat struikelen en iets breken. Maar inderdaad, er zit een grote groep onnodige patiënten tussen, mensen die met betere zorg en begeleiding thuis niet in het ziekenhuis hoeven te belanden. We hebben in 29 gemeentes gekeken naar de bezuinigingen op de Wet maatschappelijke ondersteuning en de toename van 65-plussers in de spoedzorg. Daar is een duidelijk verband te zien."

Dat legt een enorme druk op de ziekenhuizen, zegt Jocelyn Berdowski van Roaz AMC. "Iemand van twintig die met een blaasontsteking op de SEH komt, is zo weer weg, maar een bejaarde kan daar sneller een complicatie als acute verwardheid bovenop krijgen. Dat kost het personeel veel meer tijd en inspanning."

De oproep van Berdowski en De Kousemaeker is dan ook: zorg dat deze ouderen eerder worden geholpen, zodat ze niet plotsklaps met een acute aanleiding op de SEH belanden.

"We hebben niet per se meer ziekenhuiszorg nodig, maar dan moeten we het buiten het ziekenhuis wel beter organiseren," zegt Berdowski. Mondjesmaat worden nu, wat met een lelijk woord 'eerstelijns verblijven' heet, ingericht, plekken waar ouderen in de wijk tijdelijk kunnen worden verpleegd. Dat zijn er nog weinig. Dus als het overplaatsen naar zo'n bed of een verpleeghuis niet lukt, blijft de patiënt in een ziekenhuisbed liggen.

Te ziek voor thuis, te goed voor het ziekenhuis, maar een alternatief is er niet. Ondertussen ziet De Kousemaeker wachtlijsten voor 'gewone' geplande operaties ontstaan. "Veel energie en ruimte gaat naar de spoedzorg, waardoor de wachtlijsten voor een aantal geplande ingrepen toenemen."

Hij vindt dat een zeer zorgelijke ontwikkeling. "Het gaat nu zo wringen en piepen met al die opnamestops. Als we zo doorgaan valt er een dode. Iedereen die is aangewezen op de zorg in Amsterdam lijdt hieronder. De toegankelijkheid van de zorg - niet alleen voor de 65-plussers, maar voor iedereen - verslechterd enorm."

Eigen eiland
Minister Edith Schippers heeft in een reactie op de noodkreten al laten weten dat de zorginstellingen en de zorgverzekeraars er samen uit moeten komen.

Een onmogelijke opgave in een ­systeem van marktwerking, als je het De Kousemaeker vraagt. "Het geeft een schizofreen effect, want het ene moment moet je concurreren op een staaroperatie, en dan moet je in de acute zorg ineens gaan samenwerken."

Tegelijkertijd vindt hij dat ziekenhuizen nu wel heel erg op hun eigen eiland zitten. "Pas als ze helemaal vol liggen, kloppen ze bij andere ziekenhuizen aan."

Ondertussen zijn er tal van initiatieven in de stad die, hoe goedbedoeld en noodzakelijk ook, De Kousemaeker zou willen betitelen als symptoombestrijding. Ziekenhuizen leiden extra verpleegkundigen op, het OLVG zet als proef wijkverpleegkundigen op de SEH om de overgang van ziekenhuis naar huis te versoepelen.

De Kousemaeker: "Investeer in mantelzorg, thuiszorg en maak dat achteruitgang in de gezondheid eerder wordt opgemerkt. Het mag niet zo zijn dat de zorg minder toegankelijk is omwille van een systeem dat in Den Haag is bedacht om de kosten te beteugelen. Dan moet je erkennen het systeem niet werkt."

Zie ook: In Zaans Medisch Centrum is de capaciteit voor bevallingen toegenomen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden