Plus

Dronespektakel: Vuurvogels boven het IJ

Dit weekend zullen driehonderd lichtgevende drones als een zwerm vogels boven het IJ vliegen. Het testen is al begonnen.

De driehonderd drones zijn alleen te zien als de lampen aan zijn. Zijn ze uit, dan is er enkel een indringend gezoem te horen Beeld Mats van Soolingen

Eerder deze week ging het bijna mis. Een tel nadat de driehonderd drones waren geland, joeg er een windhoos over het grindterrein nabij de NDSM-werf. De hekken waaiden zelfs om. Waren de drones nog in de lucht geweest, dan was de schade niet te overzien geweest.

Maar deze woensdagavond is het bijna windstil. Lonneke Gordijn tuurt naar de sterrenhemel boven het IJ. "Af en toe denk ik dat we gek zijn dat we dit doen," zegt ze.

Gordijn vertelt hoe ze samen met Ralph Nauta, met wie ze het kunstenaarsduo Studio Drift vormt, jaren bezig is geweest dit voor elkaar te krijgen. Hoe ze het vliegpatroon van spreeuwen bestudeerden en een manier zochten om dat te evenaren.

Het idee was er al lang, maar de techniek is er pas kort. Met ingewikkelde algoritmes en lichtgevende drones lukte het vorig jaar eindelijk: een soort autonoom organisme de lucht in te sturen, waarbij alle individuen zich toch aan bepaalde regels houden, om ongelukken te voorkomen. Het project kreeg de naam Franchise Freedom.

Maanden van planning
Gordijn vertelt juist dat ze haar eigen kunstwerk nog maar twee keer heeft gezien - omdat het eind vorig jaar na de première van Franchise Freedom in Miami Beach vrij slecht weer werd zodat er nog maar een keer kon worden gevlogen - als er een aanzwellend gezoem klinkt.

Vier drones met fel geel licht stijgen op en blijven op een meter of twintig stil in de lucht hangen: een laatste windtest. "Three minutes, forty three seconds to launch," klinkt het even later door de portofoon.

Het is niet vanzelfsprekend dat het werk nu te zien is, voor het eerst sinds zijn première in Miami. Er zitten maanden van planning in. Er moest onder andere een deal worden gesloten met Intel, de droneleverancier.

De Luchtverkeersleiding en de Inspectie Leefomgeving en Transport wilden uitgebreide risicoanalyses hebben, voordat ze akkoord gingen. De gemeente, de haven, de sponsoren: iedereen vond het fantastisch, maar ze hadden er allemaal ook wat over te zeggen. De benodigde vergunning kwam pas maandag rond.

Één keer
Dat Studio Drift dit zo graag wilde, nu en hier, is vanwege de huidige overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum, waar dit werk onderdeel van is.

"En het is waardevol om zoiets te creëren. Iets wat wel op je netvlies blijft, maar wat je niet kunt bezitten," zegt Gordijn. "In een tijd waar alles bereikbaar is, waar mensen niet meer zo snel verbaasd zijn, denk ik dat dit soort echte belevingen superbelangrijk zijn."

En, benadrukt ze, dit gaat hier maar één keer gebeuren. Daarna nooit meer.

Dertig mensen zijn de hele week al bezig geweest met de voorbereidingen voor het optreden van komend weekend. Er zijn speciale dronepiloten van Intel overgevlogen, er is iemand die contact houdt met de verkeerstoren op Schiphol en de programmeur die het algoritme heeft geschreven vaart in een bootje weg, om te zorgen dat er niemand onder de drones doorvaart.

Vogels in slow motion
Niet veel later klinkt het gezoem nogmaals, maar dit keer veel luider. Hier, vlak bij de met zwarte hekken afgezette lanceerplek, lijken ze op je af te komen. Een vlucht van honderden felblauwe lichten die gedecideerd naar hun startlocatie vliegen. En dan opeens is alles donker. Het gezoem klinkt, maar alleen de sterren zijn te zien.

Dan licht het water onder de drones opeens op. Er zijn felle en minder felle lichten. Ze verschieten van intensiteit en maken plotselinge bewegingen, alsof ze elkaar najagen. Soms fel en agressief, dan weer loom. Alsof ze vrij zijn om te doen wat ze willen. Het is als een groep vogels in slow motion. Of, als je er precies onder staat en je je ogen een beetje dichtknijpt, alsof de Melkweg in beweging is gekomen.

Dan, alsof er ergens gevoederd wordt, vliegen ze snel terug naar het nest. Een minuut of tien duurt het, dan is het voorbij. Test geslaagd. De drones moeten weer opgeladen worden.

"Niet te geloven," zegt Gordijn, "Dat het nu hier is, in Amsterdam."

Franchise Freedom is bij goed weer vrijdag, zaterdag en zondag vanaf half tien 's avonds gratis te bekijken. De weersverwachtingen, zeker voor zaterdag en zondag, zijn goed. Het beste zicht op de vliegende installatie heb je in de buurt van Plekk in Noord of op de Haparandadam in de Houthaven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden