Doorgezaagde weeskalveren

A.F.TH. VAN DER HEIJDEN

Over het afgetrapte, voor eeuwig verdoemde Museumplein wandel ik naar het Rijks. Zie toch eens hoe daar het trotse bouwwerk van Cuypers oprijst boven het openbare kunstwerk van infantiele Playmobilkitsch dat 'I amsterdam' heet... Als het einde van de wereld is uitgesteld, dan alleen om ons tussentijds te straffen met het einde van de smaak.

Ik wil zien hoe de reconstructiewerkzaamheden aan het Rijksmuseum vorderen, maar het is een weekdag: blijkens een bord zijn de voorhal en de eregalerij alleen op zaterdag- en zondagmiddag voor publiek geopend. ' Moeilijk toegankelijk voor mensen slecht ter been.' Ik loop te trekkebenen van de jicht in mijn grote teen, dus dat wordt ook aanstaand weekend niks. Ach, ik heb nog tot 2013, of langer.

Dan maar de kwetterkooi van Japanse kunstuitleg in. Hier, in deze uithoek van het Rijks aan de Jan Luijkenstraat, hangen de oude meesters hutje bij mutje. In een ongebruikelijk halfdonkere ruimte wordt mijn aandacht getrokken door enkele fraaie, met parelmoer ingelegde musketten, die vrij zwevend in het spotlight lijken te hangen. In zo'n zelfde zaaltje, maar dan duisterder, komt van begin november tot half december een kunstwerk van de Brit Damien Hirst te staan: het platina afgietsel van een mannenschedel, ingelegd met 8.601 diamanten (of waren het er 8.602). Het voorwerp zal subtiel worden uitgelicht, als een Cartierhorloge in een dark room - nou ja, de beeldspraak staat niet in het contract, dat verder niets aan het toeval overlaat en getuigt van een dictatoriaal zakelijk instinct.

Ziedaar de moderne kunstenaar: geen palet, maar een hard attachékoffertje. Nadat hij al goed had geboerd met een haai op sterk water en doorgezaagde weeskalveren, kon hij de kosten voor de schedel, zeventien miljoen euro, met gemak zelf ophoesten. Hij deed het glitterding voor 63 miljoen over aan een investeringsmaatschappij, waarvan hij natuurlijk zelf lid was. Hiermee is de moderne kunst voorgoed geherdefinieerd: een zooitje beleggingsprullaria.

De nieuwe directeur Wim Pijbes, net deze zomer aangetreden, kan niet wachten tot het Rijks herschapen is in een blingblingwinkeltje voor de nouveaux riches. De oorspronkelijke schedel behoorde toe aan een middertiger uit de achttiende eeuw, die nooit kon vermoeden dat hij in de eenentwintigste zou worden aangegaapt door de parvenu's en de massa's vanwege juwelen die hij zelf nooit bezeten had.

In de werkkamer van Harry Mulisch heb ik eens de sterk verbruinde schedel mogen vasthouden van de achttienjarige Zeeger Vermeulen, die, blijkens een opschrift in Oost-Indische inkt, ' wegens moord geëxecuteerd 2 Dec. 1834' was - op de Nieuwmarkt. Over de jonge moordenaar, en hoe diens doodshoofd in zijn bezit kwam, schreef Mulisch één van zijn beste verhalen, Paralipomena orphica. Een meesterwerkje ook hard als diamant, maar dan hebben we het niet over poenige beunhazerij uit multimiljonairsverveling.

Ik kijk door mijn oogharen naar de uitgelichte musketten, en zie de schedel flonkeren - in een zaaltje helemaal voor de grote Hirst alleen, contractueel gevorderd op de toch al krappe expositieruimte die het Rijksmuseum rest. Ik denk aan criminelen die gestolen kunstwerken terugbrengen tot hun grondstoffen. Maar nee: om deze loze gewichtigdoenerij belachelijk te maken hebben we eerder iemand nodig als Harpo Marx. Die kocht op een dag (niet op film, in het echt) in een New Yorks volkswarenhuis handenvol namaakjuwelen, en toog daarmee naar Tiffany's. Harpo liet een dienblad vol diamanten aanrukken, stootte het de juwelier uit handen, en terwijl de alarmbellen rinkelden en het personeel over de grond kroop, keerde Harpo al strooiend zijn zakken met sieraden van geslepen glas om. Gedekt door de chaos glipte hij naar buiten, in het voorbijgaan de portier een neprobijn groot als een eendenei in de wit geschoeide hand drukkend.

Ik loop terug over het Museumplein. De gemeente wil tien miljoen uittrekken, niet voor een nieuwe inrichting, nee, om het bestaande ontwerp van de Amsterdamvreemde Sven Ingmar Andersson te renoveren. Maarten van Poelgeest gaat onze belastingcenten in de recycling van een verloren zaak steken. Dubbel geld, dubbel verlies - een doorgestoken casino.

Laat de gemeente de opdracht aan Damien Hirst geven. Het Deense Museumplein in platina gegoten, en met honderdduizenden diamanten ingelegd, wat nou, je bent een diamantslijpersstad of niet.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden