PlusAnalyse

Door de coronacrisis staan onze privacy en rechten onder druk

Bij flexkantoor Tribes op de Zuidas wordt ieders temperatuur opgemeten.Beeld ANP

Kantoren die werknemers temperaturen, clubs die ouderen weren en bedrijven die om loonoffers vragen: de coronacrisis zet onze privacy en onze rechten onder druk. 

In de plannen voor na de coronalockdown zijn maar weinig zaken heilig. Plannetjes, proefballonnetjes en noodgrepen van werkgevers, winkels, horeca of overheid laten vooral zien hoe wanhopig we proberen de crisissituatie sneller achter ons te laten dan wellicht verantwoord is.

Privacy en rechten liggen van alle kanten onder vuur, ook vanuit de overheid. De kabinetsplannen om in recordtijd corona-apps te ontwikkelen, vielen al door de mand vanwege openlijke en verborgen privacyzonden bij de opzet en ontwikkeling ervan. En deze week zei Onderwijsminister Ingrid van Engelshoven dat studenten moeten accepteren dat ze digitaal worden gevolgd bij online examens. “In deze tijd moet iedereen soms dingen accepteren die we minder prettig vinden.” Dat is dezelfde overheid die nog geen twee jaar geleden pal stond voor strengere Europese privacyregels.

Aan alle kanten wordt aan verworvenheden getornd. Wie aan de Zuidas flexkantoor Tribes binnenstapt, wordt door een warmtecamera ­onder vuur genomen. Is de temperatuur te hoog, ‘dan wordt men verzocht huiswaarts te keren’. Wie bezwaar maakt, wordt op verzoek nog eens getemperatuurd. Volgens de topman van Tribes is het toegestaan, omdat er geen ­gegevens worden opgeslagen en slechts de ­temperatuur wordt getoond.

Leeftijdsdiscriminatie

“Het is verboden om mensen met thermometers of thermische camera’s te controleren op koorts om zo hun gezondheidsgegevens te verwerken,” zegt voorzitter Aleid Wolfsen van privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens (AP). “Een ondernemer mag geen dokter spelen. Dit is een ernstige overtreding van de privacywet. Als dit gebeurt, zullen we handhaven.

Vaak denken werkgevers dat ze dit wel mogen als ze toestemming krijgen, maar in een arbeidsrelatie is geen sprake van gelijkwaardigheid. Een werknemer kan zich onder druk gezet voelen om toestemming te geven.”

Of dat ook geldt voor andere ingezette maat­regelen, is minder duidelijk. In het coronakantoor dat vastgoedadviseur Cushman & Wakefield aan de Zuidas heeft ingericht, kan met sensoren worden gezien of er niet te veel mensen bij de koffieautomaat staan. “In het volgen van mensen zitten best gevoeligheden,” erkent de bedenker. “We doen het op vrijwillige basis en zien alleen de stromen, niet de mensen zelf.”

“Natuurlijk willen we allemaal zo snel mogelijk weer aan het werk en deze coronacrisis achter ons laten,” aldus Wolfsen, “maar we willen niet over een paar maanden wakker worden in een samenleving met Chinese toestanden, waarin de werkgever voortdurend met je meekijkt, zelfs je zorggegevens kan inzien en daaraan allerlei consequenties kan verbinden.”

Buiten de werkvloer worden dezelfde maat­regelen al snel mistig. Dat nu ook Amsterdamse clubs en popzalen voorstellen bezoekers met warmtecamera’s te balloteren, kan waarschijnlijk wel door de beugel, mits het van tevoren ­duidelijk wordt gemaakt. Hetzelfde geldt voor supermarkten die op ‘ouderenuurtjes’ jongeren weigeren, of clubs die even alleen jongeren toe willen laten, omdat die volgens de statistieken minder bevattelijk zijn voor coronabesmetting.

“Een werkgever zou dat nooit mogen doen,” zegt een woordvoerder van het College voor de Rechten van de Mens. “Dat is leeftijdsdiscriminatie. In de Wet gelijke behandeling geldt dat ­alleen voor arbeid of beroepsonderwijs, maar mensen uitsluiten op basis van leeftijd zou ­onwenselijk zijn.”

‘Vriendelijk gevraagd’ salaris in te leveren

‘We plannen voor 70 procent van onze collega’s een reductie van ongeveer 20 procent van hun salaris.’ Met vriendelijke groet, Greg Case, topman van verzekeraar AON, in een deze week verstuurde brief aan zijn 50.000 werknemers, van wie 2600 in Nederland. Behalve onze privacy liggen ook onze arbeidsvoorwaarden onder vuur. Profclubs overwegen spelers

te vragen loon in te leveren. Lampen­gigant Signify – het voormalige Philips Verlichting – vraagt werknemers drie maanden lang een dag per week minder te werken en zo 20 procent loon in te leveren. Horeca Nederland schermt met het tijdelijk stopzetten van de opbouw van vakantiedagen en pensioen.

Een salarisreductie, verplicht laten opnemen van vakantiedagen (of het laten vervallen ervan), uitstel van betaling vakantiegeld of winstdeling; het zijn maatregelen die in Nederland niet mogen worden opgelegd. Maar er kan altijd worden ‘gevraagd’ vrijwillig in te stemmen, met vaak oneigenlijke druk en suggestieve verwijzingen naar ­reorganisaties. Zoals bij Signify:

‘Het doel is werknemers bij elkaar te kunnen houden, zodat we met onze teams op volle sterkte verder kunnen als er straks licht is aan het einde van de tunnel.’ Of medewerkers die ­instemmen met het salarisoffer ­gevrijwaard zijn van ontslag, meldt het voorstel dan weer niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden