Plus

Dominee op de Zuidas: 'Maak het verschil met je rijkdom'

Joost Röselaers (38) werkte vier jaar als dominee in de Londense City. Deze maand begint hij in Amsterdam, met speciale belangstelling voor de financiële sector aan de Zuidas.

'Er zijn nogal wat bankiers die hun bonus ergens parkeren en dan staat het geld niets te doen. Gebruik het dan voor iets beters.' Beeld Ivo van der Bent

Amper vier weken terug in Amsterdam, is hij in het dagelijks leven nog druk bezig allerlei Engelse veren af te schudden. Zoals de gewoonte om voortdurend sorry te zeggen, zelfs al botst een voetganger in grote haast tegen hem aan. Volgens goed Amsterdams gebruik had hij de lomperik natuurlijk voor rotte vis moeten uitmaken.

Joost Röselaers, lachend: "Van de week dronk ik wat met een kennis. Toen ik iets vertelde, zei hij dat daar niets van klopte. Daar schrok ik van, een Engelsman zou zoiets nooit zeggen. Die zal zeggen dat het een interessante invalshoek is, al vindt hij het grote onzin. Er is veel meer afstand. Het voordeel van directheid is wel dat meteen duidelijk is hoe het zit."

Trouw aan traditie
Vier jaar werkte Röselaers als dominee in de Londense City, in dienst van de Nederlandse kerk die sinds 1550 in Austin Friars is gevestigd. Met ingang van deze maand is hij weer terug op het oude nest, de remonstrantse en vrijzinnige geloofsgemeenschap aan de Diepenbrockstraat in Zuid. Daar zette hij ooit zijn eerste stappen als voorganger.

De cultuurverschillen tussen beide landen bepalen ook de geloofsbeleving, vertelt Röselaers. "Anders dan hier is de kerk in Engeland nog echt een instituut. Als dominee ben je de vertegenwoordiger daarvan en dus medeverantwoordelijk voor het in stand houden van de tradities."

Dat laatste houdt in dat niemand zit te wachten op de eigen inbreng van een predikant. "De vuistregel is: hoe ouder de woorden, hoe beter. Toen ik net in Londen zat, kreeg ik het verzoek ergens voor te gaan in gebed. Ik had geen idee wat ik moest zeggen, maar kreeg het advies een tekst van koning Edward VI voor te dragen. Dat ging er inderdaad in als koek."

In Amsterdam heeft Röselaers al twee huwelijken in de agenda staan, een op het strand van Wassenaar en een in het Scheepvaartmuseum. Bij die tweede gelegenheid is het de bedoeling dat met z'n allen All You Need Is Love wordt gezongen.

"Dat is in Londen ondenkbaar. Daarvoor is de trouw aan de traditie veel te groot. Niet voor niets wordt elke zondag in de kerk gebeden voor de koningin."

Strop van zijde
In Londen hebben eeuwenoude gilden grote delen van de binnenstad in eigendom. Daarmee bezetten ze een forse economische machtspositie. Röselaers werd toegelaten tot het gilde der timmerlieden. Tijdens zijn inwijdingsceremonie zwoer hij, gehuld in berenvellen, trouw aan de Britse vorstin.

Om toe te treden tot dat gilde moest de dominee eerst worden erkend als 'free man of the city of London', een eretitel die teruggaat tot de middeleeuwen.

"De leden hebben drie bijzondere rechten: ze mogen hun schapen over de London Bridge brengen, als ze dronken zijn, worden ze door de politie naar huis gebracht en in geval van de doodstraf door ophanging wordt het touw vervangen door een strop van zijde."

Austin Friars ligt in het hart van het financieel centrum, bankiers zijn de doelgroep van de kerk. In de praktijk betekent dat veel gesprekken met mensen die worstelen met de schaduwzijde van hun werk.

"Werken in de bankensector in Londen is spelen in de Champions League," vertelt Röselaers. "Alles is extreem. De mensen werken onder grote spanning. Er wordt veel gedronken, er wordt cocaïne gebruikt en de borrel na het werk eindigt vaak in een private club."

Cocaïne
In gesprek met de dominee bekenden bankiers soms het gevoel te hebben klem te zitten. "Het lastige is dat de mensen veel geld verdienen, maar ook veel geld moeten uitgeven. Een woning in Londen is zeer duur, een kind op school kost snel 20.000 pond per jaar. Dat maakt het moeilijk een andere werkkring te kiezen."

Röselaers stelde zich in die gesprekken op als luisteraar. "Oordelen is niet aan mij. Maar dat wil niet zeggen dat ik met sommige aspecten geen moeite heb. Er zijn nogal wat bankiers die hun bonus ergens ver weg parkeren, waar het geld niets staat te doen. Gebruik het dan voor iets beters. Maak het verschil met je rijkdom."

Dat laatste behoort tot de tradities in de City: mensen met geld zijn gulle gevers voor goede doelen. Ook Röselaers' kerk houdt zich bezig met liefdadigheid.

"Dat gaat heel subtiel. Wij organiseren diners voor bankiers. Dat diner is gratis, maar daarna wordt iedereen gebeld met het verzoek wat over te maken. Bedragen worden nooit genoemd, maar men weet dat het fors is. En wie aanwezig was, betaalt zonder morren."

Lieve stad
Mede dankzij de giften van de Britse bankiers heeft Röselaers een potje waarmee hij ook op de Zuidas 'diners pensant' wil organiseren. Bijvoorbeeld over het voltooid leven.

"Aan deze politieke kwestie zitten ook filosofische en theologische kanten. De kerk staat vanouds snel klaar met het antwoord, maar ik zie liever een vragende kerk, uitnodigend tot een gesprek."

Of de 'lieve stad Amsterdam' van burgemeester Eberhard van der Laan. "Die aflevering van Zomergasten leek wel een eredienst, het hele land keek. Ik weet alleen niet of het waar is van die lieve stad. In de tram heb ik niet altijd de indruk dat ik door alleen maar lieve mensen word omringd. Dat is een mooi gespreksonderwerp."

De koopman en de dominee

Wordt Amsterdam de nieuwe vestigingsplaats van grote banken uit Londen? "Tot aan de brexit was Amsterdam voor de financiële wereld weinig interessant," zegt Röselaers.

"Londen is wereldtop, Amsterdam speelt op een lager niveau. Alle belangrijke deals die op de Zuidas worden gemaakt, worden in Londen goedgekeurd." Het ontbreekt Amsterdam ook aan de voorzieningen die de grote banken eisen.

"Zulke instellingen nemen een cultuur mee van miljonairs. Op de Zuidas heb je een filiaal van Albert Heijn, in de City kom je alleen peperdure modemerken tegen. Een kop koffie kost een vermogen. Die mensen willen in Zuid wonen, hun kinderen moeten naar internationale scholen. Je moet je afvragen of je dat allemaal wilt."

Die laatste vraag stelt Röselaers ook aan het gemeentebestuur. "Amsterdam heeft het weinig subtiel aangepakt door meteen te beginnen over de bonuscultuur. Dan begrijp je niet hoe het werkt. Dat gesprek kan best een keer worden gevoerd, graag zelfs, maar het is niet verstandig ermee te beginnen. Nederland is het land van de koopman en de dominee, maar bij de werving in Londen was Nederland als vanouds de dominee."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden