Plus

Djoegoe djoegoe kleeft aan jaarlijkse slavernij-herdenking

Een nieuwe opzet van de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij zorgt voor beroering binnen de Surinaamse en Antilliaanse gemeenschap.

Patrick Meershoek
De traditionele Memre Waka van het Amsterdam Museum naar de ambtswoning van de burgemeester aan de Herengracht, vorig jaar. Beeld Amaury Miller
De traditionele Memre Waka van het Amsterdam Museum naar de ambtswoning van de burgemeester aan de Herengracht, vorig jaar.Beeld Amaury Miller

Onrust - of djoegoe djoegoe zoals de Surinamers dat veel mooier zeggen - kleeft aan de jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij. Elk jaar komen op 1 juli in het Oosterpark niet alleen heel veel mensen bijeen, maar ook heel veel gevoeligheden.

Dat heeft met het onderwerp slavernij te maken, maar ook met de structureel gespannen verhoudingen tussen wit en zwart, elitair en volks, activistisch en braaf. Alles verzamelt zich rond het monument van Erwin de Vries, en er is altijd wel een grote of kleine steen des aanstoots te vinden.

Dit jaar staat de opzet van de herdenking zelf ter discussie.

Het slavernij-instituut Ninsee dat vanaf de eerste nationale herdenking in 2002 verantwoordelijk is voor de organisatie, heeft binnen de Surinaamse en Antilliaanse gemeenschap kwaad bloed gezet met het besluit keti koti op te knippen in een plechtige herdenking in de avond van 30 juni en een uitbundige viering op 1 juli, vergelijkbaar met hoe begin mei het einde van de Tweede Wereldoorlog wordt herdacht en gevierd.

"Alsof je voorstelt om Dodenherdenking voortaan maar op 3 mei te houden," zegt een verontwaardigde voorzitter Barryl Biekman van het Landelijk Platform Slavernijverleden, een van de organisaties die hebben laten weten niets te zien in de splitsing.

"Voor de gemeenschap is 1 juli een historische datum. Het is de datum waarop in 1863 de afschaffing van de slavernij is afgekondigd. Dat is de dag waarop in Suriname de drum heeft geklonken, om de voorouders in Afrika te laten weten dat een nieuwe tijd was aangebroken. Die drum moet op 1 juli gewoon in het Oosterpark klinken."

Blijvend onder de aandacht
De nieuwe opzet is niet uit de lucht komen vallen. In 2014 stelde hoogleraar Caribische geschiedenis Alex van Stipriaan in opdracht van de gemeente Amsterdam een rapport op over de mogelijkheden om het slavernijverleden blijvend onder de aandacht te brengen van een groot publiek.

Een van zijn aanbevelingen was om na te denken over een nieuwe vorm voor de herdenking op 1 juli. In ieder geval, aldus Van Stipriaan, zou herdenken en reflectie moeten worden opgewaardeerd ten koste van het feestvieren.

Dat laatste, licht de hoogleraar nu toe, was nadrukkelijk een wens van de kant van de Afro-Amsterdamse organisaties.

"Het was niet mijn particuliere opvatting die ik heb verwoord. Het gevoel bij de organisaties was dat het herdenkingsdeel in het Oosterpark op 1 juli te veel werd overschaduwd werd door het aansluitende feestdeel met kraampjes, muziek, eten en drinken, zeg maar de Kwakoesfeer. De bezinning kwam daarmee in het gedrang, zo werd gezegd, en daarmee de verwerking van dit verleden."

Overleg
Van Stipriaan voegt eraan toe dat hij zijn aanbeveling indertijd liet vergezellen van het advies om vooral in overleg met de Surinaamse en Antilliaanse gemeenschap te zoeken naar de beste vorm voor keti koti.

"Mij stond een droomboek voor ogen, een bonte verzameling van ideeën en gedachten. Aan de hand daarvan zou in samenspraak met allerlei organisaties de beste vorm kunnen worden gekozen. Het probleem is nu, geloof ik, dat het Ninsee samen met de gemeente de knoop heeft doorgehakt. De achterban voelt zich niet geraadpleegd over zo'n belangrijke beslissing."

Memre Waka

Met de traditionele Memre Waka, een herdenkingstocht van het Amsterdam Museum naar de ambtswoning van de burgemeester aan de Herengracht, begint vandaag een maand vol activiteiten die in het teken staan van het koloniaal verleden, in het bijzonder de slavenhandel en de slavernij.

In de komende weken staan onder meer een Kabra Neti op het programma, een bijeenkomst op 24 juni in de Muiderkerk waar op traditionele wijze de voorouders worden geëerd.

Op 27 juni wordt het monument van Erwin de Vries in het Oosterpark ritueel gereinigd. De maand wordt afgesloten in hetzelfde Oosterpark met de herdenking op 30 juni en de viering van keti koti op 1 juli. Headliner op het festival is Julian Marley, zoon van Bob Marley.

Een tegenslag voor het Ninseebestuur dat sinds de oprichting kampt met het imago van een elitair gezelschap dat zich weinig aantrekt van de achterban. Nadat de herdenking van 2014 door activisten was verstoord, stak toenmalig voorzitter Franc Weerwind veel tijd en energie in het aanhalen van de banden met de zogeheten grassroot-organisaties.

Weerwind werd burgemeester van Almere, en zijn opvolger Antoin Deul ging voortvarend aan de slag met de verdere uitwerking van de plannen. Nu kan Deul opnieuw aan de slag met het herwinnen van het vertrouwen.

Dat zal na de herdenking zijn, want aan de nieuwe opzet kan op zo'n korte termijn niet meer worden getornd, laat het Ninsee weten.

Bezinningsmars
De tegenstanders van de splitsing op hun beurt hebben eind vorige week tijdens een gesprek op de Stopera laten weten gewoon op 1 juli een herdenking te willen houden bij het monument, voorafgegaan door een bezinningsmars die voert van het Scheepvaartmuseum naar het Oosterpark.

In een poging de Surinaamse en Antilliaanse gelederen te sluiten hebben festivalorganisator Vincent Soekra en radiomaker Glenn Godfried het bestuur van het Ninsee en leiders van de grassroot-organisaties nog wel opgeroepen volgende week maandag naar de Koningskerk te komen voor een big bondru krutu, een samenkomst.

Onduidelijk is nog of de organisaties gehoor zullen geven aan de oproep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden